علائم فیبرومیالژیا (Fibromyalgia)

علائم فیبرومیالژیا (Fibromyalgia)

فیبرومیالژیا (Fibromyalgia) یک بیماری مزمن و طولانی‌مدت است که با علائمی مانند موارد زیر شناخته می‌شود:

• دردهای اسکلتی-عضلانی (درد در استخوان‌ها و عضلات)
• حساسیت و درد در نقاط خاص بدن
• خستگی عمومی
• مشکلات خواب و اختلالات شناختی (مانند کاهش تمرکز و حافظه)

این بیماری حتی برای متخصصان نیز پیچیده است، زیرا علائم آن شباهت زیادی به دیگر بیماری‌ها دارد و هیچ آزمایش مشخصی برای تشخیص قطعی آن وجود ندارد. به همین دلیل، فیبرومیالژیا اغلب با بیماری‌های دیگر اشتباه گرفته می‌شود.

شایع‌ترین علائم فیبرومیالژیا (Fibromyalgia)

افراد مبتلا به فیبرومیالژیا معمولاً حساسیت غیرعادی نسبت به درد دارند. در واقع بدن این افراد سیگنال‌های درد را به شکلی متفاوت و اغراق‌آمیز پردازش می‌کند.

علائم فیبرومیالژیا در همه یکسان نیست و می‌تواند طیف گسترده‌ای داشته باشد. با این حال، بسیاری از بیماران با نشانه‌هایی مانند موارد زیر مواجه می‌شوند:

• درد گسترده و نقاط حساس بدن
• خستگی مفرط
• مشکلات خواب
• اختلال تمرکز و حافظه (مه فیبرو یا Fibro Fog)
• حساسیت شدید به نور، صدا، بو، گرما یا سرما
• اضطراب یا افسردگی
• خشکی بدن به‌ویژه صبح‌ها
• بی‌حسی و گزگز در دست‌ها، بازوها، پاها و ساق‌ها
• احساس سوزش در دست و پا
• گرفتگی یا پرش عضلات
• درد صورت یا فک، و اختلال مفصل گیجگاهی فکی (TMJ)
• سردردهای مکرر
• سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS) و سایر مشکلات گوارشی
• اختلالات جنسی مانند خشکی یا ضعف عضلات کف لگن
• مشکلات ادراری
• قاعدگی‌های دردناک

فیبرومیالژیا چه حسی دارد؟

اغلب بیماران، درد را در سراسر بدن خود احساس می‌کنند؛ دردی که ممکن است به آرتروز یا التهاب تاندون شباهت داشته باشد، اما در کل بدن گسترش دارد. این درد می‌تواند تیز، مبهم، ضربان‌دار یا کوبنده باشد و بیشتر در عضلات، رباط‌ها و تاندون‌ها اطراف مفاصل احساس شود.

نقاط حساس نیز ویژگی شاخص بیماری هستند. فشار مختصر روی این نقاط در بیماران باعث درد شدید می‌شود، در حالی که در افراد سالم فقط احساس فشار ایجاد می‌شود. این نقاط معمولاً در نواحی مشخصی از بدن و نزدیک به سطح پوست قرار دارند.

خستگی در فیبرومیالژیا

یکی از مشکلات اصلی بیماران، خستگی دائمی است. بسیاری حتی بعد از یک خواب کامل شبانه هم احساس انرژی نمی‌کنند و این خستگی را مشابه سرماخوردگی شدید یا کار طولانی‌مدت بدون استراحت توصیف می‌کنند.

کارهای ساده روزمره مانند خرید یا آشپزی می‌تواند انرژی فرد را تحلیل ببرد. حتی فعالیت‌هایی مثل ورزش سبک یا تا کردن لباس ممکن است طاقت‌فرسا به نظر برسند.

مشکلات خواب

بیشتر افراد مبتلا دچار اختلال خواب هستند. خواب آنها سبک و به راحتی مختل می‌شود و به همین دلیل صبح‌ها احساس کسالت و بی‌انرژی بودن دارند.

بررسی‌ها در آزمایشگاه‌های خواب نشان داده است که این بیماران در طول شب دچار فعالیت‌های مغزی مشابه زمان بیداری می‌شوند. همین موضوع مانع ورود به مراحل عمیق خواب می‌شود؛ مراحلی که بدن در آن بازسازی و ترمیم می‌گردد. در نتیجه احساس خستگی و بی‌حالی در طول روز ادامه پیدا می‌کند.

علائم فیبرومیالژیا (Fibromyalgia)

فیبروفاگ یا مه فیبرو (Fibro Fog)

اصطلاح فیبروفاگ به مجموعه‌ای از مشکلات شناختی و ذهنی در بیماران مبتلا به فیبرومیالژیا گفته می‌شود. علت دقیق این اختلال مشخص نیست، اما کنترل درد، خستگی، اختلال خواب و مشکلات روانی مرتبط با فیبرومیالژیا می‌تواند به کاهش آن کمک کند.

علائم فیبروفاگ عبارت‌اند از:

• فراموشی و کاهش حافظه
• دشواری در یادآوری اطلاعات جدید
• کندی در پردازش افکار به‌ویژه هنگام حواس‌پرتی
• کاهش هوشیاری و تمرکز
• گیجی در استفاده از کلمات یا جزئیات
• قطع شدن رشته افکار در حین صحبت
• سختی در مکالمه یا انتخاب واژه‌ها (دیسفازی)
• مشکل در برنامه‌ریزی، تصمیم‌گیری یا تفکر انتزاعی
• اختلالات خلقی (اضطراب و افسردگی)

حدود 20 درصد بیماران فیبرومیالژیا دچار افسردگی یا اضطراب هستند.
درد و خستگی مداوم می‌تواند به کاهش فعالیت، انزوا و در نهایت افسردگی منجر شود. در برخی موارد، اضطراب و افسردگی جزئی از خود بیماری محسوب می‌شوند و می‌توانند تمرکز و حافظه کوتاه‌مدت بیمار را تحت‌تأثیر قرار دهند.

خشکی صبحگاهی

بسیاری از مبتلایان هنگام بیدار شدن از خواب، احساس خشکی و گرفتگی در عضلات و مفاصل دارند. این حالت شبیه بیماران روماتوئید آرتریت است و ممکن است 15 تا 20 دقیقه یا حتی بیشتر طول بکشد. در برخی بیماران، خشکی می‌تواند ساعت‌ها ادامه پیدا کند.

بی‌حسی و گزگز اندام‌ها

علائمی مانند سوزش، گزگز و بی‌حسی دست و پا (پارستزی) در بیماران شایع است. این احساس‌ها می‌توانند کوتاه‌مدت یا دائمی باشند و اغلب در صبح همراه با خشکی عضلات شدت بیشتری دارند.

سردرد و میگرن

حدود 40 درصد مبتلایان به فیبرومیالژیا دچار سردردهای تنشی یا میگرنی می‌شوند. این سردردها معمولاً به علت درد عضلات گردن و پشت یا نقاط حساس در ناحیه سر و گردن ایجاد می‌شوند و می‌توانند کیفیت زندگی فرد را کاهش دهند.

مشکلات گوارشی (سندرم روده تحریک‌پذیر)

دو سوم بیماران فیبرومیالژیا علائم گوارشی مانند:

• دل‌درد، نفخ و گاز
• تهوع
• یبوست یا اسهال
• رفلاکس معده یا GERD
• را تجربه می‌کنند.

علائم باروری در زنان

فیبرومیالژیا می‌تواند تحت تأثیر تغییرات هورمونی به‌ویژه در دوران قاعدگی قرار گیرد. ارتباط این بیماری با اندومتریوز، بیماری التهابی لگن و ضعف عضلات کف لگن نیز گزارش شده است.
علائم شایع شامل:

• دردهای قاعدگی شدید
• درد لگن
• ولودینیا (درد مزمن ناحیه تناسلی)
• یائسگی زودرس

علائم نادر فیبرومیالژیا

علاوه بر علائم اصلی، برخی بیماران با نشانه‌های کمتر شایع نیز روبه‌رو می‌شوند، از جمله:

• حساسیت پوستی و بثورات
• خشکی چشم و دهان
• وزوز گوش (تینیتوس)
• مشکلات بینایی و هماهنگی حرکتی
• سندرم پای بی‌قرار
• سندرم رینود (سردی و بی‌حسی دست و پا در سرما)

تشخیص و آزمایشات

مهم‌ترین آزمایشات تکمیلی فیبرومیالژیا عبارت‌اند از:

آزمایش خون کامل (CBC): برای بررسی کم‌خونی یا عفونت‌های زمینه‌ای

تست عملکرد تیروئید (TSH, T3, T4): جهت رد اختلالات تیروئیدی که می‌توانند خستگی و ضعف ایجاد کنند

سرولوژی و فاکتور روماتوئید (RF): برای بررسی آرتریت روماتوئید

آنتی‌بادی ضد هسته‌ای (ANA): جهت بیماری‌های خودایمنی مانند لوپوس

CRP و ESR: شاخص‌های التهابی که به افتراق فیبرومیالژیا از بیماری‌های التهابی کمک می‌کنند

ویتامین D و B12: کمبود این ویتامین‌ها می‌تواند با علائمی مشابه فیبرومیالژیا همراه باشد

تست عملکرد کبد و کلیه: برای بررسی سلامت عمومی بدن و بیماری‌های زمینه‌ای

سایر بررسی‌های تکمیلی

آزمایش خواب (Sleep study): برای شناسایی اختلالات خواب که در بیماران فیبرومیالژیا بسیار شایع است

معاینه نقاط حساس بدن (Tender points): روشی بالینی برای تشخیص نواحی دردناک خاص در بدن

ارزیابی روان‌شناختی: بررسی اضطراب، افسردگی و سایر اختلالات خلقی که با فیبرومیالژیا ارتباط دارند

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر دچار دردهای پراکنده، خستگی، فیبروفاگ، اختلال خواب یا مشکلات روحی مانند افسردگی و اضطراب هستید، لازم است به پزشک مراجعه کنید.
پزشک عمومی معمولاً شما را به روماتولوژیست برای تشخیص دقیق ارجاع می‌دهد و در صورت نیاز، برای مدیریت درد، به متخصص درد معرفی می‌شوید.

در زمان مراجعه، بهتر است موارد زیر را با پزشک در میان بگذارید:

• محل و شدت درد
• عوامل تشدیدکننده یا کاهنده
• مدت‌زمان علائم
• تأثیر علائم بر کیفیت زندگی و روحیه

نتیجه گیری

فیبرومیالژیا با درد منتشر، خستگی، اختلال خواب و مشکلات شناختی شناخته می‌شود.
علت قطعی آن ناشناخته است، اما افزایش حساسیت بدن به درد نقش اصلی دارد.
درمان قطعی وجود ندارد؛ با این حال، داروها، ورزش، تکنیک‌های آرام‌سازی و مدیریت استرس می‌توانند علائم را کاهش دهند.

سوالات متداول

1. از کجا بفهمم فیبرومیالژیا دارم؟

اگر دچار خستگی مداوم، درد منتشر، مشکلات گوارشی و فیبروفاگ هستید، باید به پزشک مراجعه کنید.

2. چه افرادی بیشتر در معرض فیبرومیالژیا هستند؟

زنان بالای 40 سال، افراد با سابقه آرتریت، افسردگی، اضطراب یا IBS بیشتر در معرض خطر هستند. استرس، عفونت یا ضربه نیز می‌تواند محرک باشد.

3. سن شایع ابتلا چه زمانی است؟

بیشترین شیوع در میان‌سالی (35 تا 45 سالگی) است، اما در هر سنی ممکن است رخ دهد.

4. چه عواملی درد فیبرومیالژیا را بدتر می‌کند؟

استرس، فعالیت بیش از حد، تغییرات هورمونی، کم‌خوابی و حتی شرایط آب‌وهوایی.

حضوری: با مراجعه به آزمایشگاه پاتوبیولوژی اوستا از خدمات مشاوره ژنتیک بهره‌مند شوید.

مطالب مشابه:

آزمایش لاکتات خون (Lactate test)

علائم کم خونی شدید

علائم کبد چرب و مراحل آن

علت خستگی مداوم در بدن چیست؟

منبع: webmd