آزمایش هورمون آنتی‌ مولرین (AMH)

آزمایش هورمون آنتی‌ مولرین (AMH)

آزمایش AMH میزان هورمون آنتی‌مولرین (Anti Mullerian Hormone) را در خون اندازه‌گیری می‌کند؛ هورمونی که با تعداد ذخیره تخمدان (تعداد تخمک‌ها) ارتباط مستقیم دارد. پزشک ممکن است از این آزمایش برای بررسی ذخیره تخمدان یا کمک به تشخیص توده‌ها و اختلالات تخمدانی نیز استفاده کند.

با وجود اینکه سطح AMH نشان‌دهنده تعداد تخمک‌هاست، به تنهایی توانایی باروری یا شانس بارداری را پیش‌بینی نمی‌کند و باید در کنار سایر آزمایش‌ها و بررسی‌های بالینی تفسیر شود.

آزمایش AMH یک آزمایش خون ساده است که نیاز به آمادگی خاصی ندارد. پس از انجام آزمایش، پزشک نتایج را بررسی کرده و در صورت نیاز، اقدامات تشخیصی یا درمانی بعدی را با شما درمیان می‌گذارد.

نقش هورمون AMH در دوران جنینی

در دوران جنینی، AMH به شکل‌گیری اندام‌های تناسلی زنانه و مردانه کمک می‌کند.

جنسیت جنین توسط کروموزوم‌ها تعیین می‌شود؛ جنین پر دارای کروموزوم XY و جنین‌های دختر دارای XX هستند. با این حال، هورمون‌ها از جمله AMH نقش مهمی در تکامل اندام‌های تناسلی دارند.

در هفته‌های ابتدایی بارداری، هردو جنین پسر و دختر دارای ساختارهایی به نام مجرای مولرین هستند.

در جنین‌های پسر، بافت بیضه مقدار زیادی AMH تولید می‌کند. این هورمون باعث تحلیل رفتن مجاری مولرین شده و به رشد اندام‌های تناسلی مردانه کمک می‌کند. سطح AMH در پسران تا دوران بلوغ بالا باقی می‌ماند و سپس کاهش می‌یابد. در جنین‌های دختر، سطح AMH بسیار پایین است. این موضوع باعث می‌شود مجاری مولرین به رحم، لوله‌های فالوپ و بخش بالایی واژن تبدلی شوند. سطح AMH در دختران تا قبل از بلوغ پایین باقی می‌ماند.

• کیفیت تخمک‌ها را نشان نمی‌دهد.
• توان بارداری قطعی را پیش‌بینی نمی‌کند.

پیش‌بینی پاسخ به داروهای باروری

به طور طبیعی، تخمدان‌ها هرماه یک تخمک برای باروری آماده می‌کنند. اما در روش IVF (لقاح آزمایشگاهی)، پزشک داروهایی تجویز می‌کند تا تخمدان‌ها چندین تخمک به طور همزمان تولید کنند.

در این فرآیند:

• تخمک‌ها از تخمدان خارج میشوند.
• با اسپرم در خارج از بدن ترکیب می‌شوند.
• جنین‌های تشکیل شده یا فریز میشوند یا به رحم منتقل می‌گردند.

اندازه‌گیری سطح AMH به پزشک کمک میکند تا دوز مناسب داروهای تحریک تخمدان را تعیین کرده و بهترین پاسخ درمانی را بدست آورد.

کاربردهای دیگر آزمایش AMH در زنان

در زنان، آزمایش AMH، همچنین می‌تواند برای موارد زیر استفاده شود:

بررسی نزدیک شدن به یائسگی

با نزدیک شدن به یائسگی، تعداد تخمک‌ها کاهش یافته و سطح AMH پایین می‌آید. این آزمایش می‌تواند:

• یائسگی زودرس (قبل از 40 سال)
• یائسگی زودهنگام (قبل از 45 سال)

را بررسی کند.

توجه: آزمایش AMH زمان دقیق یائسگی را پیش‌بینی نمی‌کند. میانگین سن یائسگی حدود 52 سال است.

تشخیص و پایش بیماری‌های تخمدان با AMH بالا

سطح بالای AMH می‌تواند به تشخیص یا پیگیری برخی بیماری‌ها کمک کند، از جمله:

• سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS)؛ یکی از علل شایع ناباروری
• برخی انواع سرطان تخمدان

کاربرد آزمایش AMH در نوزادان و کودکان

در نوزادان و کودکان نیز آزمایش AMH کاربردهای تشخیصی مهمی دارد:

• بررسی سلامت بیضه‌ها در نوزادان پسر
• در برخی نوزادان پسر، بیضه‌ها به داخل کیسه بیضه (اسکروتوم) نزول نمی‌کنند و در شکم باقی می‌مانند که به آن (بیضه نزول نکرده) می‌گویند.
• بیضه های سالم AMH تولید می‌کنند.
• سطح طبیعی AMH نشان‌دهنده وجود بیضه‎‌های سالم و فعال است.
• سطح بسیار پایین یا صفر AMH می‌تواند نشانه مشکلات دیگری باشد که نیاز به بررسی بیشتر دارند.

بررسی نوزادان با اندام تناسلی غیر واضح

در برخی نوزادان، اندام تناسلی به طور واضح مردانه یا زنانه نیست. این وضعیت می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد، از جمله:

• اختلال در عملکرد AMH یا سایر هورمون‌ها
• وجود بافت‌های تناسلی داخلی غیرمنتظره

آزمایش AMH می‌تواند نشان دهد که آیا بافت بیضه‌ای فعال در بدن نوزاد وجود دارد یا خیر. این اطلاعات به تشخیص علت مشکل کمک می‌کند.

معمولاً این آزمایش همراه با بررسی‌های تکمیلی انجام می‌شود، از جمله:

• آزمایش کروموزومی
• آزمایش سایر هورمون‌ها
• سونوگرافی برای بررسی اندام‌ها و غدد جنسی داخلی

چه عواملی بر سطح AMH تاثیر می‌گذارند؟

سن:

سطح AMH با افزایش سن کاهش می‌یابد و این کاهش، بازتابی از نزدیک شدن به یائسگی است.

ژنتیک:

برخی زنان به طور طبیعی AHM بالاتر یا پایین‌تر نسبت به دیگران دارند.

سبک زندگی:

سیگار، باعث کاهش سطح AMH می‌شود.

تغذیه سالک و فعالیت بدنی منظم می‌تواند به حفظ سلامت تخمدان کمک کند.

بیماری‌ها:

در زنان مبتلا به PCOS، سطح AMH اغلب بالاتر است.

در مقابل، بیماری‌هایی مانند نارسایی زودرس تخمدان (POI) با کاهش AMH همراه هستند.

ارتباط AMH با ذخیره تخمدان

سطح AMH با تعداد تخمک‌های باقی مانده (ذخیره تخمدانی) ارتباط مستقیم دارد:

AMH بالا:

تعداد تخمک بیشتر و ذخیره تخمدانی بهتر

AMHپایین:

تعداد تخمک کمتر و کاهش ذخیره تخمدان

آزمایش AMH چه زمانی درخواست می‌شود؟

پزشک ممکن است آزمایش AMH را برای بررسی توده‌های تخمدانی از نوع تومور سلول‌های گرانولوزا درخواست کند. همچنین از AMH برای ارزیابی موارد زیر استفاده می‌شود:

• بررسی اثربخشی درمان
• تشخیص عود مجدد تومور

آزمایش AMH چه چیزی را نشان می‌دهد؟

این آزمایش نشان می‌دهد:

• چه تعداد تخمک باقی مانده دارید.
• آیا تخمدان‌ها زودتر از حد انتظار در حال پیر شدن هستند یا خیر.
• ممکن است فرصت باروری کوتاه‌تر داشته باشید.

همچنین AMH می‌تواند نشان دهد بدن شما تا چه حد به داروهای تزریقی باروری برای تحریک تخمدان‌ها در فرآیند IVF (لقاح آزمایشگاهی) پاسخ می‌دهد.

آزمایش AMH چه چیزهایی را مشخص نمی‌کند؟

• با وجود ارتباط AMH با تعداد تخمک‌ها
• توان باروری قطعی (با یا بدون درمان) را پیش‌بینی نمی‌کند.
• زمان یائسگی را مشخص نمی‌کند

حتی اگر AMH در محدوده طبیعی باشد، عوامل دیگری می‌توانند بر بارداری تاثیر بگذارند، از جمله:

• سن، بیماری‌های زمینه‌ای، مصرف سیگار
• تعداد و تحرک اسپرم
• اختلالات تخمک‌گذاری، انسداد لوله‌های فالوپ و چسبندگی لگنی
• اندومتریوز و مشکلات رحمی مانند فیبروم

آزمایش AMH و بارداری

آزمایش AMH احتمال بارداری طبیعی را مستقیماً پیش‌بینی نمی‌کند، اما اطلاعات مهمی درباره وضعیت تخمدان‌ها ارائه می‌دهد.

1- AMH بالا

• نشان‌دهنده ذخیره تخمدانی خوب است و معمولاً شانس پاسخ مناسب به تحریک تخمک‌گذاری را افزایش می‌دهد.
• همچنین در برخی موارد می‌تواند با سندرم تخمدان پلی کیستیک همراه باشد.

2- AMH نرمال

• نشان‌دهنده وضعیت مناسب ذخیره تخمدان و شانس بارداری متناسب با سن فرد است.

3- AMH پایین

• نشان‌دهنده کاهش ذخیره تخمدان است، اما به معنی ناباروری قطعی نیست. بسیاری از زنان با AMH پایین نیز باردار می‌شوند، به ویژه اگر سن پایین‌تری داشته باشند.

سطح مناسب AMH بر اساس سن چقدر است؟

سطح هورمون آنتی‌مولرین (AMH) به طور طبیعی با افزایش سن کاهش می‌یابد؛ بنابراین، مشاهده کاهش ذخیره تخمدانی در دهه‌های 30-40 و 50 طبیعی است. مقادیر زیر برآوردهای تقریبی و در بخش پایین طیف نرمال برای هر سن محسوب می‌شوند:

25 سالگی: حدود 3.0 ng/mL

30 سالگی: حدود 2.5 ng/mL

35 سالگی: حدود 1.5 ng/mL

40 سالگی: حدود 1.0 ng/mL

45 سالگی: حدود 0.5 ng/mL

توجه: AMH بالا همیشه نشانه مثبت نیست. در برخی افراد مبتلا به سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS) سطح AMH می‌تواند بالاتر از حد معمول باشد.

عدد AMH مناسب برای IVF

آیا AMH بالا نشانه تنبلی تخمدان است؟

گاهی بله. AMH بالا می‌تواند نشانه تنبلی تخمدان باشد اگر با قاعدگی‌های نامنظم یا قطع قاعدگی، پرمویی، آکنه یا ریزش موی هورمونی، سونوگرافی با ظاهر پلی کیستیک و اختلالات هورمونی مانند LH بالا همراه باشد. اما بعضی زنان سالم هم AMH بالا دارند که بدون علائم بالینی هستند.

• AMH هورمونی پایدار است و در طول سیکل قاعدگی تغییر زیادی ندارد.
• برخلاف LH و FSH یا استرادیول، نیازی به هماهنگی با روز خاص سیکل نیست.
• بنابراین، حتی در روز اول قاعدگی، عدد AMH قابل اعتماد است.

نحوه انجام آزمایش AMH

آزمایش AMH چگونه انجام می‌شود؟

آزمایش AMH یک آزمایش خون ساده است. کارشناسان با یک سوزن ظریف از ورید بازوی شما نمونه خون می‌گیرد. کل فرآیند فقط چند دقیقه زمان می‌برد.

آیا باید زمان انجام آزمایش را با قاعدگی هماهنگ کنم؟

خیر. می‌توانید آزمایش AMH را در هر روز از سیکل قاعدگی انجام دهید. برخلاف برخی هورمون‌های باروری، AMH در طول ماه نوسان قابل توجهی ندارد.

آمادگی قبل از آزمایش AMH

برای انجام این آزمایش نیازی به آمادگی خاص (ناشتایی یا قطع داروها) نیست، مگر اینکه پزشک توصیه دیگری داشته باشد.

AMH بالا خوب است یا بد؟

AMH بالا معمولاً به معنی ذخیره تخمدان خوب است. اما AMH خیلی بالا میتواند نشانه PCOS یا تنبلی تخمدان باشد. بنابراین، خوب یا بد بودن AMH بستگی به شرایط فرد دارد.

AMH پایین خطرناک است؟

AMH پایین یعنی ذخیره تخمدان کمتر از حد نرمال است. اما خطرناک، به معنای ناباروری نیست. AMH پایین نشان می‌دهد که ممکن است پاسخ تخمدان به داروهای تحریک تخمک‌گذاری کمتر باشد. بسیاری از زنان با AMH پایین هم باردار می‌شوند، به خصوص اگر سن پایین باشد.

راه ‌های افزایش AMH و باروری

1– تغذیه سالم و متعادل: ویتامین D، آنتی‌اکسیدان‌ها و فولیک اسید.

2- کاهش استرس و خواب کافی

3- ورزش منظم بدون افراط

4- کنترل وزن: اضافه وزن یا کم‌وزنی شدید می‌تواند هورمون‌ها را مختل کند.

5- پرهیز از سیگار و الکل

6– درمان PCOS یا اختلالات هورمونی: با کنترل هورمون‌ها، چرخی تخمک‌گذاری بهتر می‌شود.

7– مشاوره پزشکی برای درمان ناباروری: در صورت AMH پایین، پزشک می‌تواند بهترین روش IVF یا داروی تحریک تخمک‌گذاری را توصیه کند.

سوالات متداول درباره آزمایش هورمون آنتی‌مولرین (AMH)

جمع بندی

آزمایش AMH یکی از مهم‌ترین ابزارهای ارزیابی سلامت باروری است که در تشخیص ناباروری، تنظیم درمان‌های کمک باروری، بررسی یائسگی زودرس و برخی بیماری‌های تخمدان و اختلالات تکاملی کاربرد دارد. تفسیر نتایج آن باید همیشه توسط پزشک متخصص و در کنار سایر آزمایش‌ها انجام شود.

حضوری: با مراجعه به آزمایشگاه پاتوبیولوژی اوستا از خدمات مشاوره ژنتیک بهره‌مند شوید.

مطالب مشابه:

آیا فیبروم رحم باعث ناباروری می شود؟

ناباروری

علائم بیماری‌های تخمدان

آزمایش هورمون های جنسی (LH , FSH) در زنان

منبع: medlineplus – my.clevelandclinic