سندرم نفروتیک

سندرم نفروتیک (Nephrotic syndrome) یک اختلال کلیوی است که باعث می ‌شود بدن پروتئین زیادی را از طریق ادرار دفع کند.
>سندرم نفروتیک معمولاً در اثر آسیب به خوشه‌های رگ‌های خونی کوچک در کلیه‌ها که مواد زائد و آب اضافی را از خون فیلتر می‌کنند، ایجاد می‌ شود. این بیماری باعث تورم، به ویژه در پاها و مچ پا می‌شود و برای برخی دیگر از اندام ها تهدیدکننده است.

سندرم نفروتیک چگونه بر بدن تأثیر می‌گذارد؟

این بیماری، با از دست دادن پروتئین ‌های مختلف ممکن است مشکلات مختلفی ایجاد کند.
برخی پروتئین‌ها به جلوگیری از لخته شدن خون کمک می‌کنند. عدم وجود این پروتئین ها می توانند لخته های خون را ایجاد کنند.
ایمونوگلوبولین‌ها پروتئین‌هایی هستند که به سیستم ایمنی بدن در مبارزه با بیماری‌ها و عفونت‌ها کمک می‌کنند. عدم وجود این ایمونوگلوبولین‌ها باعث بروز عفونت های بیشتری می شود که می تواند سیستم های مختلف بدن را تحت تاثیر قرار دهد، از جمله:

ذات‌الریه
سلولیت
پریتونیت

علائم سندرم نفروتیک

سندرم نفروتیک با موارد زیر مشخص می‌شود:

وجود مقدار زیادی پروتئین در ادرار (پروتئینوری)
سطح بالای کلسترول و تری گلیسیرید در خون (هیپرلیپیدمی)
سطح پایین پروتئینی به نام آلبومین در خون (هیپوآلبومینمی)
ورم (ادم)، به ویژه در مچ پا و پاها و اطراف چشم‌ها

علاوه بر علائم فوق، افراد مبتلا به سندرم نفروتیک ممکن است موارد زیر را نیز تجربه کنند:

ادرار کف آلود
افزایش وزن ناشی از تجمع مایعات در بدن
خستگی
کاهش اشتها

چه عواملی باعث سندرم نفروتیک می‌شود؟

کلیه‌ های شما پر از رگ‌ های خونی کوچکی به نام گلومرول هستند. با حرکت خون در این رگ‌ها، آب اضافی و مواد زائد به ادرار شما فیلتر می‌شوند. پروتئین و سایر موادی که بدن شما به آنها نیاز دارد در جریان خون شما باقی می‌مانند.

سندرم نفروتیک زمانی اتفاق می‌افتد که گلومرول‌ها آسیب دیده و نمی‌توانند خون شما را به درستی فیلتر کنند. آسیب به این رگ‌های خونی باعث نشت پروتئین به ادرار شما می‌شود.

آلبومین یکی از پروتئین‌هایی است که در ادرار شما از بین می‌رود. آلبومین به جذب مایعات اضافی از بدن به کلیه‌ها کمک می‌کند. سپس این مایع از طریق ادرار دفع می‌شود.

بدون آلبومین، بدن شما مایع اضافی را در خود نگه می‌دارد. این امر باعث تورم (ادم) در پاها، کف پا، مچ پا و صورت می‌شود.

علل اصلی سندرم نفروتیک چیست؟

برخی از بیماری ‌هایی که باعث سندرم نفروتیک می‌شوند، فقط کلیه‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهند. این بیماری‌ها، علل اصلی سندرم نفروتیک نامیده می‌شوند. این بیماری‌ها عبارتند از:

گلومرولواسکلروز فوکال سگمنتال (FSGS): این بیماری شرایطی است که در آن گلومرول‌ها به دلیل بیماری، نقص ژنتیکی یا علت ناشناخته دچار اسکار می‌شوند.

نفروپاتی غشایی: در این بیماری، غشاهای گلومرول‌ها ضخیم می‌شوند و ممکن است همراه با لوپوس، هپاتیت B، مالاریا یا سرطان رخ دهد.

بیماری تغییر حداقلی: برای فرد مبتلا به این بیماری، بافت کلیه زیر میکروسکوپ طبیعی به نظر می‌رسد. اما به دلایلی نامعلوم، به درستی فیلتر نمی‌شود.

ترومبوز ورید کلیوی: در این اختلال، یک لخته خون، وریدی را که خون را از کلیه خارج می‌کند، مسدود می‌کند.

علل ثانویه سندرم نفروتیک چیست؟

سایر بیماری‌هایی که باعث سندرم نفروتیک می‌شوند، کل بدن را تحت تأثیر قرار می‌دهند. این بیماری‌ها، علل ثانویه سندرم نفروتیک نامیده می‌شوند. چنین بیماری‌ هایی می‌توانند شامل موارد زیر باشند:

دیابت
لوپوس
آمیلوئیدوز
برخی از داروها، از جمله داروهای ضد عفونت و داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی (NSAIDs)، نیز با سندرم نفروتیک مرتبط بوده‌اند.

رژیم غذایی سندرم نفروتیک

رژیم غذایی برای کنترل سندرم نفروتیک مهم است. برای جلوگیری از تورم و کنترل فشار خون، میزان نمک مصرفی خود را محدود کنید. پزشک شما همچنین ممکن است پیشنهاد کند که برای کاهش تورم، مایعات کمتری بنوشید.

سندرم نفروتیک می‌تواند سطح کلسترول و تری گلیسیرید شما را افزایش دهد، بنابراین سعی کنید رژیم غذایی کم چرب و کم کلسترول داشته باشید. این امر همچنین می‌تواند به کاهش خطر ابتلا به بیماری قلبی کمک کند.

اگرچه این بیماری باعث از دست دادن پروتئین در ادرار می‌شود، اما مصرف پروتئین اضافی توصیه نمی‌شود. رژیم غذایی پر پروتئین می‌تواند سندرم نفروتیک را بدتر کند.

سندرم نفروتیک در کودکان

سندرم نفروتیک اولیه و ثانویه می‌تواند در کودکان رخ دهد و شایع‌ترین نوع در کودکان است.

بعضی از کودکان ممکن است به سندرم نفروتیک مادرزادی مبتلا شوند که در ۳ ماه اول زندگی رخ می‌دهد. این بیماری می‌تواند ناشی از نقص ژنتیکی یا عفونت اندکی پس از تولد باشد. کودکان مبتلا به این بیماری در نهایت ممکن است به پیوند کلیه نیاز داشته باشند.

در کودکان، این سندرم علائم زیر را ایجاد می‌کند:

تب، خستگی، تحریک‌پذیری و سایر علائم عفونت
بی‌اشتهایی
خون در ادرار
اسهال
فشار خون بالا

کودکان مبتلا به این بیماری بیشتر از حد معمول دچار عفونت می‌شوند. دلیل این امر این است که پروتئین‌هایی که معمولاً آنها را از عفونت محافظت می‌کنند، در ادرارشان از بین می‌روند. آنها همچنین ممکن است کلسترول خون بالایی داشته باشند.

سندرم نفروتیک در بزرگسالان

مانند کودکان، این بیماری در بزرگسالان می‌تواند علل اولیه و ثانویه داشته باشد. در بزرگسالان، شایع‌ترین علت اولیه، گلومرولواسکلروز فوکال سگمنتال (FSGS) است.

میزان پروتئین موجود در ادرار عامل مهمی در تعیین پیش‌آگهی در این افراد است. حدود نیمی از افراد مبتلا به FSGS و سندرم نفروتیک در عرض ۵ تا ۱۰ سال به بیماری کلیوی مرحله نهایی مبتلا می‌شوند.

با این حال، علل ثانویه سندرم نفروتیک نیز نقش مهمی در بزرگسالان ایفا می‌کنند. تخمین زده می‌شود که بیش از ۵۰ درصد موارد سندرم نفروتیک در بزرگسالان، علت ثانویه‌ای مانند دیابت یا لوپوس دارند.

عوارض

از دست دادن پروتئین‌ها از خون و همچنین آسیب به کلیه‌ها می‌تواند منجر به عوارض مختلفی شود. برخی از نمونه‌های عوارض احتمالی که فرد مبتلا به سندرم نفروتیک ممکن است تجربه کند عبارتند از:

لخته شدن خون
کلسترول و تری گلیسیرید بالا
فشار خون بالا
سوء تغذیه
عفونت‌ها
کم خونی
بیماری مزمن کلیه
نارسایی حاد کلیه
کم‌کاری غده تیروئید (هیپوتیروئیدیسم)
بیماری عروق کرونر قلب

عوامل خطر

برخی موارد می‌توانند شما را در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به این بیماری قرار دهند. این موارد می‌توانند شامل موارد زیر باشند:

یک بیماری زمینه‌ای که می‌تواند منجر به آسیب کلیه شود. نمونه‌هایی از چنین بیماری‌هایی شامل مواردی مانند دیابت، لوپوس یا سایر بیماری‌های کلیوی است.

عفونت‌های خاص: برخی عفونت‌ها وجود دارند که ممکن است خطر ابتلا به سندرم نفروتیک را افزایش دهند، از جمله HIV، هپاتیت B و C و مالاریا.

داروها: برخی از داروهای ضد عفونت و NSAIDها می‌توانند خطر ابتلا به سندرم نفروتیک را افزایش دهند.

به یاد داشته باشید که داشتن یکی از این عوامل خطر، به این معنی نیست که شما به این سندرم مبتلا خواهید شد. با این حال، مهم است که سلامت خود را زیر نظر داشته باشید و در صورت مشاهده علائمی که با سندرم نفروتیک مطابقت دارند، به پزشک مراجعه کنید.

تشخیص سندرم نفروتیک

برای تشخیص این بیماری، پزشک ابتدا سابقه پزشکی شما را بررسی می‌کند. از شما در مورد علائم، داروهای مصرفی و اینکه آیا بیماری زمینه‌ای دارید یا خیر، سوال خواهد شد.

پزشک شما همچنین معاینه فیزیکی انجام خواهد داد. این می‌تواند شامل مواردی مانند اندازه‌گیری فشار خون و گوش دادن به قلب شما باشد.

آزمایشات تکمیلی سندرم نفروتیک

1. بیوپسی کلیه

در صورتی که علت مشخص نباشد (به‌ویژه در بزرگسالان یا کودکان مقاوم به درمان).

بررسی میکروسکوپی بافت کلیه برای تشخیص دقیق نوع آسیب گلومرولی (مثل مینیمال چینج، فوکال سگمنتال گلومرواسکلروزیس یا گلومرولونفریت غشایی).

2. آزمایشات خونی تکمیلی

آلبومین سرم: برای پایش شدت بیماری.

پروفایل لیپیدی کامل: تری‌گلیسیرید، کلسترول LDL و HDL.

کراتینین و اوره خون (BUN): برای بررسی عملکرد کلیه.

الکترولیت‌ها: بررسی سدیم، پتاسیم، کلسیم.

آزمایشات انعقادی: PT, aPTT – به علت افزایش خطر ترومبوز.

آزمایش عملکرد کبد: در مواردی که هیپوآلبومینمی دیده شود.

3. بررسی بیماری‌های زمینه‌ای یا سیستمیک

ANA، آنتی‌دابل‌استرند DNA: برای بررسی لوپوس اریتماتوی سیستمیک.

آزمایش‌های ویروسی:

HBsAg و Anti-HCV: بررسی هپاتیت B و C.

HIV: به‌خصوص در بیماران با فاکتورهای خطر.

آزمایشات ایمنی‌شناسی: سطح کمپلمان C3 و C4.

الکتروفورز پروتئین سرم و ادرار: بررسی مولتیپل میلوما در بیماران مسن.

4. آزمایش ادرار 24 ساعته

برای اندازه‌گیری دقیق دفع پروتئین.

5. سونوگرافی کلیه‌ها

ارزیابی ساختار آناتومیکی کلیه‌ها و رد ناهنجاری‌های زمینه‌ای.

6. بررسی برای عفونت و ترومبوز

D-dimer و داپلر وریدهای اندام تحتانی: در صورت شک به ترومبوز وریدی.

کشت ادرار و خون: در صورت وجود تب یا شک به عفونت.

درمان سندرم نفروتیک

پزشک شما می‌تواند بیماری ایجاد کننده این سندرم و همچنین علائم آن را درمان کند. برای دستیابی به این هدف می‌توان از داروهای مختلفی استفاده کرد:

داروهای فشار خون: این داروها می‌توانند به کاهش فشار خون و کاهش میزان پروتئین از دست رفته در ادرار کمک کنند. این داروها شامل مهارکننده‌های آنزیم تبدیل‌کننده آنژیوتانسین (ACE) و مسدودکننده‌های گیرنده آنژیوتانسین II (ARB) هستند.

دیورتیک‌ها: دیورتیک‌ها باعث می‌شوند کلیه‌های شما مایع اضافی آزاد کنند که باعث کاهش تورم می‌شود. این داروها شامل مواردی مانند فوروزماید (لازیکس) و اسپیرونولاکتون (آلداکتون) هستند.

استاتین‌ها: این داروها سطح کلسترول را کاهش می‌دهند. برخی از نمونه‌های استاتین‌ها شامل آتورواستاتین کلسیم (لیپیتور) و لوواستاتین (آلتوپریو، مواکور) هستند.

رقیق‌کننده‌های خون: این داروها توانایی لخته شدن خون را کاهش می‌دهند و در صورت داشتن لخته خون در کلیه ممکن است تجویز شوند. نمونه‌هایی از آنها شامل هپارین و وارفارین (کومادین، جانتوون) است.

سرکوب‌کننده‌های سیستم ایمنی: این داروها به کنترل سیستم ایمنی کمک می‌کنند و می‌توانند برای درمان یک بیماری زمینه‌ای مانند لوپوس مفید باشند. کورتیکواستروئیدها نمونه‌ای از داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی هستند.

پزشک شما همچنین ممکن است بخواهد اقداماتی را برای کاهش خطر عفونت شما انجام دهد. برای انجام این کار، ممکن است توصیه کنند که واکسن ذات‌الریه و واکسن آنفولانزای سالانه دریافت کنید.

نتیجه گیری

سندرم نفروتیک یک بیماری کلیوی است که باعث می‌شود پروتئین‌ها را از طریق ادرار از دست بدهید. در صورت داشتن این بیماری، ممکن است درد شکم، ادرار کف‌آلود و احساس بیماری داشته باشید. اگر بیش از چند روز است که هر یک از این علائم را دارید، بهتر است به پزشک مراجعه کنید. آنها می‌توانند درمان‌هایی را تجویز کنند که به سلامت کلیه‌های شما کمک کند.

مطالب مشابه:

سندرم نفروتیک