بارداری در زنان مبتلا به سلیاک؛ خطرات، مراقبت‌ها، رژیم غذایی و آزمایش‌های ضروری

بارداری در زنان مبتلا به سلیاک؛ خطرات، مراقبت‌ها، رژیم غذایی و آزمایش‌های ضروری

بارداری یکی از مهم‌ترین دوران‌های مهم هر زن است و در این دوره، سلامت مادر تاثیر مستقیمی بر رشد و سلامت جنین دارد. اگر به بیماری سلیاک مبتلا هستید یا به تازگی تشخیص سلیاک برای شما مطرح شده است، احتمالاً این سوال برایتان پیش آمده که آیا سلیاک بر بارداری تاثیر می‌گذارد؟ یا آیا زنان مبتلا به سلیاک می‌توانند بارداری سالمی داشته باشند؟

خبر خوب این است که در بیشتر موارد، با رژیم غذیی بدون گلوتن و کنترل مناسب بیماری، زنان مبتلا به سلیاک می‌توانند بارداری طبیعی و نوزادی سالم داشته باشند. در مقابل، عدم درمان سلیاک می‌تواند احتمال سقط جنین، زایمان زودرس، محدودیت رشد جنین و کم وزنی هنگام تولد را افزایش دهد.

در این مقاله با تاثیر بیماری سلیاک بر بارداری، رژیم غذایی مناسب، مکمل‌های ضروری، آزمایش‌های لازم و احتمال انتقال بیماری به فرزند آشنا می‌شوید.

بیماری سلیاک چگونه روی بارداری اثر می‌گذارد؟

بیماری سلیاک یک بیماری خودایمنی است که در اثر مصرف گلوتن، سیستم ایمنی به مخاط روده باریک حمله می‌کند. این آسیب باعث کاهش جذب مواد مغذی می‌شود؛ موضوعی که در دوران بارداری اهمیت بسیار زیادی دارد.

در زنانی که سلیاک کنترل نشده دارند، احتمال بروز مشکلات زیر بیشتر است:

• سقط مکرر
• ناباروری
• زایمان زودرس
• تولد نوزاد با وزن کم
• محدودیت رشد داخل رحمی (IUGR)
• مرده‌زایی در موارد شدید
• کمبود ویتامین‌ها و مواد معدنی

خوشبختانه تحقیقات نشان داده‌اند که با رعایت کامل رژیم بدون گلوتن، خطر بسیاری از این عوارض تقریباً به سطح زنان سالم می‌رسد.

چرا سلیاک می‌تواند باعث عوارض بارداری شود؟

دو مکانیسم اصلی در ایجاد این مشکلات نقش دارند.

1- اختلال در جذب مواد مغذی

آسیب روده باعث می‌شود بدن نتواند مواد مورد نیاز مادر و جنین را به خوبی جذب کند، از جمله:

• آهن
• اسید فولیک
• کلسیم
• ویتامین D
• روی
• منیزیم
• ویتامین B12

کمبود این مواد می‌تواند رشد طبیعی جنین را مختل کند.

2- اختلالات سیستم ایمنی

پژوهش‌ها نشان می‌دهند آنتی‌بادی‌های مرتبط با بیماری سلیاک ممکن است عملکرد جفت را تحت تاثیر قرار دهند و انتقال مناسب اکسیژن و مواد غذایی به جنین را کاهش دهند.

آیا سلیاک خطر سقط جنین را افزایش می‌دهد؟

بله. در صورتی که بیماری تشخیص یا درمان نشده باشد.

مطالعات نشان داده‌اند بسیاری از زنانی که سابقه سقط مکرر داشته‌اند، پس از تشخیص سلیاک و شروع رژیم بدون گلوتن، بارداری موفقی را تجربه کرده‌اند.

بنابراین اگر سابقه موارد زیر را دارید، بررسی احتمال سلیاک اهمیت زیادی دارد:

• سقط مکرر
• ناباروری بدون علت مشخص
• زایمان زودرس
• کم خونی مقاوم به درمان
• کاهش وزن یا مشکلات گوارشی مزمن

آیا قبل از بارداری باید بیماری سلیاک کنترل شود؟

بله. بهترین زمان برای بارداری زمانی است که بیماری کاملاً تحت کنترل باشد.

پزشکان معمولاً توصیه می‌کنند پیش از اقدام به بارداری:

• رژیم بدون گلوتن را به طور کامل رعایت کنید.
• کمبودهای تغذیه‌ای اصلاح شوند.
• آزمایش‌های خون برای بررسی وضعیت تغذیه انجام شود.
• در صورت نیاز با متخصص تغذیه مشورت کنید.

رژیم غذایی مناسب زنان باردار مبتلا به سلیاک

رژیم بدون گلوتن تنها درمان قطعی بیماری سلیاک است و در دوران بارداری نیز باید بدون وقفه ادامه پیدا کند.

غذاهای فاقد گلوتن عبارتند از:

• برنج
• ذرت
• سیب‌زمینی
• کینوا
• ارزن
• گوشت
• مرغ
• ماهی
• تخم‌مرغ
• لبنیات (در صورت تحمل)
• میوه‌ها
• سبزیجات

در مقابل باید از مصرف گندم، جو، چاودار و فرآورده‌های حاوی گلوتن خودداری شود.

مهم‌ترین ویتامین‌ها و مواد معدنی مورد نیاز در بارداری

زنان مبتلا به سلیاک بیش از سایرین در معرض کمبود برخی ریزمغذی‌ها قرار دارند.

آهن

آهن برای ساخت هموگلوبین و خون‌رسانی مناسب به جنین ضروری است.

منابع مناسب آهن:

• گوشت قرمز
• گوشت بره
• اسفناج
• عدس
• نخود
• لوبیا
• کلم بروکلی

مصرف آهن همراه با ویتامین C جذب آن را افزایش می‌دهد.

اسید فولیک

اسیدفولیک نقش حیاتی در تشکیل سیستم عصبی جنین دارد و از بروز ناهنجاری‌های لوله عصبی جلوگیری می‌کند.

منابع غذایی:

• عدس
• لوبیا
• سبزیجات برگ سبز
• پرتقال
• بروکلی

از آنجا که بسیاری از محصولات بدون گلوتن با اسید فولیک غنی نمی‌شوند، مصرف مکمل اسید فولیک قبل و در اوایل بارداری ضروری است.

کلسیم، ویتامین D و منیزیم

این سه ماده برای رشد استخوان‌های جنین و حفظ سلامت استخوان‌های مادر اهمیت دارند.

منابع مناسب:

• شیر و لبنیات
• نوشیدنی‌های غنی شده با کلسیم
• سبزیجات برگ سبز
• ماهی‌های کنسروی با استخوان

در صورت عدم تحمل لاکتوز، پزشک ممکن است مکمل تجویز کند.

روی (Zinc)

روی در رشد طبیعی جنین، عملکرد سیستم ایمنی و تقسیم سلولی نقش مهمی دارد و کمبود آن در مبتلایان به سلیاک نسبتاً شایع است.

ویتامین B12

کمبود ویتامین B12 می‌تواند باعث کم خونی، خستگی و اختلال در رشد سیستم عصبی جنین شود.

امگا 3

اسیدهای چرب امگا 3 برای رشد مغز و شبکیه چشم جنین ضروری است.

منابع مناسب:

• سالمون
• ساردین
• قرل‌آلا
• تن

در صورت مصرف مکمل، از فرآورده‌های استاندارد استفاده کنید.

چه آزمایش‌هایی در زنان باردار مبتلا به سلیاک توصیه می‌شود؟

برای ارزیابی وضعیت تغذیه و سلامت مادر، پزشک ممکن است آزمایش‌های زیر را درخواست کند:

• CBC (شمارش کامل سلول‌های خونی)
• Ferritin
• Iron
• Vitamin B12
• Folate
• Vitamin D
• Calcium
• Zinc
• Magnesium
• آنتی‌بادی‌های بیماری سلیاک در صورت نیاز
• آزمایش عملکرد تیروئید (TSH)

این آزمایش‌ها به تشخیص کمبودهای تغذیه‌ای و اصلاح به موقع آنها کمک می‌کند.

آیا بیماری سلیاک به فرزند منتقل می‌شود؟

سلیاک یک بیماری با زمینه ژنتیکی است.

اگر یکی از والدین مبتلا باشد، احتمال ابتلای فرزند نسبت به گروه‌های عادی بیشتر خواهد بود؛ اما این موضوع به معنای ابتلای قطعی کودک نیست.

در حال حاضر مشخص نشده است که:

• زمان شروع مصرف گلوتن
• یا شیردهی

بتواند به طور قطعی از بروز بیماری جلوگیری کند.

آیا مادران مبتلا به سلیاک می‌توانند به فرزند خود شیر بدهند؟

بله. در صورت رعایت رژیم بدون گلوتن، شیردهی کاملاً توصیه می‌شود و هیچ منعی ندارد.

چگونه یک بارداری سالم با وجود سلیاک داشته باشم؟

برای کاهش خطر عوارض بارداری:

• رژیم بدون گلوتن را به طور کامل رعایت کنید.
• مکمل‌های تجویز شده را منظم مصرف کنید.
• آزمایش‌های دوره‌ای را انجام دهید.
• کمبود آهن، ویتامین D و اسید فولیک را درمان کنید.
• تحت نظر متخصص زنان و متخصص گوارش باشید.
• از مصرف خودسرانه مکمل‌ها خودداری کنید.

سوالات متداول

1- آیا زنان مبتلا به سلیاک می‌توانند بارداری طبیعی داشته باشند؟

بله. اگر بیماری به خوبی کنترل شود و رژیم بدون گلوتن رعایت گردد، احتمال داشتن بارداری سالم بسیار بالا است.

2- آیا بیماری سلیاک باعث ناباروری می‌شود؟

در برخی افراد، سلیاک درمان نشده می‌تواند یکی از علل ناباروری یا سقط مکرر باشد که پس از درمان، شانس باروری افزایش می‌یابد.

3- آیا در دوران بارداری باید رژیم بدون گلوتن را ادامه داد؟

بله. رژیم بدون گلوتن تنها درمان بیماری سلیاک است و باید در تمام دوران بارداری و پس از آن ادامه پیدا کند.

4- مهم‌ترین آزمایش‌ها برای زنان باردار مبتلا به سلیاک کدام‌اند؟

CBC، فریتین، آهن، ویتامین B12، اسید فولیک، ویتامین D، کلسیم، روی، منیزیم و در صورت نیاز آزمایش‌های اختصاصی سلیاک.

5- آیا مصرف مکمل برای زنان باردار مبتلا به سلیاک ضروری است؟

در بسیاری از موارد بله؛ زیرا احتمال کمبود اسید فولیک، آهن، ویتامین D، کلسیم و ویتامین B12 بیشتر است. نوع و مقدار مکمل باید توسط پزشک تعیین شود.

جمع‌بندی

بیماری سلیاک در صورت تشخیص به موقع و رعایت دقیق رژیم بدون گلوتن، مانعی برای داشتن یک بارداری سالم نیست. مهم‌ترین نکته، کنترل بیماری قبل از بارداری، انجام آزمایش‌های لازم، اصلاح کمبودهای تغذیه‌ای و پیگیری منظم پزشکی است. رعایت این اصول، خطر بسیاری از عوارض مانند سقط جنین، زایمان زودرس و کم وزنی نوزاد به میزان قابل توجهی کاهش می‌یابد و مادر و جنین میتوانند دوران بارداری ایمن‌تری را تجربه کنند.

حضوری: با مراجعه به آزمایشگاه پاتوبیولوژی اوستا از خدمات مشاوره ژنتیک بهره‌مند شوید.

مطالب مشابه:

چه آزمایش‌ هایی برای ریزش مو لازم است؟ راهنمای کامل آزمایش خون برای ریزش مو

آزمایش های ضروری برای افراد سیگاری | چکاپ کامل سلامت ریه، قلب و سرطان در افراد سیگاری

چکاپ کامل برای گیاهخواران و وگان ها؛ چه آزمایش هایی برای پیشگیری از کمبود ویتامین ها لازم است؟

آزمایش ناباروری مردان؛ معرفی کامل تست های باروری در مردان

منبع: webmd