انواع بیماری لوپوس چیست؟ آشنایی با علائم، تفاوت انواع لوپوس و روش‌های درمان

انواع بیماری لوپوس چیست؟ آشنایی با علائم، تفاوت انواع لوپوس و روش‌های درمان

لوپوس (Lupus) یکی از شناخته‌شده‌ترین بیماری‌های خودایمنی است که می‌تواند بخش‌های مختلف بدن از جمله پوست، مفاصل، کلیه‌ها، قلب، ریه‌ها، مغز و سلول‌های خونی را درگیر کند. در این بیماری، سیستم ایمنی به اشتباه به بافت‌های سالم بدن حمله کرده و باعث التهاب و آسیب اندام‌ها می‌شود.

بسیاری از افراد تصور می‌کنند لوپوس تنها یک بیماری واحد است، اما در واقع انواع مختلفی از لوپوس وجود دارد که هر کدام علائم، شدت و روش درمان متفاوتی دارند. از آنجا که علائم لوپوس شباهت زیادی به بسیاری از بیماری‌های دیگر دارد، این بیماری را گاهی (بیماری هزار چهره) یا Great Imitator نیز می‌نامند؛ موضوعی که تشخیص آن را با چالش روبه‌رو می‌کند.

در این مقاله با انواع لوپوس، علائم، علل، روش تشخیص، درمان و تفاوت هر نوع لوپوس آشنا خواهید شد.

بیماری لوپوس چیست؟

لوپوس یک بیماری مزمن خودایمنی (Autoimmune Disease) است که در آن سیستم ایمنی بدن به جای مقابله با عوامل بیماری‌زا مانند ویروس‌ها و باکتری‌ها، به سلول‌ها و بافت‌های سالم حمله می‌کند.

این واکنش غیرطبیعی موجب التهاب، درد، آسیب بافتی و اختلال عملکرد اندام‌های مختلف می‌شود. شدت بیماری از فردی به فرد دیگر متفاوت است؛ برخی تنها علائم پوستی خفیف دارند، در حالی که در برخی دیگر اندام‌های حیاتی مانند کلیه یا قلب درگیر می‌شوند.

اگرچه لوپوس درمان قطعی ندارد، اما با تشخیص زودهنگام و درمان مناسب، می‌توان بیماری را کنترل و از بروز عوارض جدی جلوگیری کرد.

انواع بیماری لوپوس

به طور کلی لوپوس به چهار نوع اصلی تقسیم می‌شود:
1- لوپوس اریتماتوز سیستمیک (SLE)
2- لوپوس پوستی (CLE)
3- لوپوس ناشی از دارو
4- لوپوس نوزادی
در ادامه هر یک از این انواع را بررسی می‌کنیم.

1- لوپوس اریتماتوز سیستمیک (SLE)

SLE شایع‌ترین و مهم‌ترین نوع لوپوس است و همان بیماری‌ای است که معمولاً هنگام استفاده از واژه “لوپوس” منظور قرار می‌گیرد.

این بیماری می‌تواند تقریباً هر اندامی را درگیر کند و معمولاً در زنان 15 تا 44 ساله بیشتر مشاهده می‌شود، هرچند در مردان، کودکان و سالمندان نیز ممکن است رخ دهد.

علت لوپوس سیستمیک چیست؟

علت دقیق SLE هنوز مشخص نیست، اما پژوهش‌ها نشان می‌دهند ترکیبی از عوامل زیر در بروز آن نقش دارند:

• عوامل ژنتیکی
• تغییرات هورمونی
• عوامل محیطی
• اختلال عملکرد سیستم ایمنی

علائم لوپوس سیستمیک

علائم SLE بسیار متنوع هستند و ممکن است شامل موارد زیر باشند:

• درد و تورم مفاصل
• آرتریت
• خستگی شدید و مزمن
• بثورات پوستی
• حساسیت به نور خورشید
• زخم‌های دهانی
• تب بدون علت مشخص
• اختلالات خونی
• مشکلات کلیوی
• بیماری‌های قلبی
• درگیری ریه
• تشنج
• اختلال حافظه و تمرکز

در بسیاری از بیماران، بیماری به صورت دوره‌ای فعال و غیرفعال می‌شود که به این دوره‌های تشدید بیماری Flare گفته می‌شود.

2- لوپوس پوستی (CLE)

در این نوع، بیماری عمدتاً پوست را درگیر می‌کند و برخلاف SLE معمولاً سایر اندام‌ها آسیب نمی‌بینند.

با این حال، درصدی از بیماران مبتلا به لوپوس پوستی ممکن است در آینده به لوپوس سیستمیک مبتلا شوند.

لوپوس پوستی به سه زیرگروه تقسیم می‌شود.

1- لوپوس پوستی حاد

این نوع معمولاً همزمان با لوپوس سیستمیک مشاهده می‌شود.

شایع‌ترین علامت آن راش پروانه‌ای روی گونه‌ها و پل بینی است که یکی از شناخته‌شده‌ترین علائم لوپوس محسوب می‌شود.

در برخی بیماران نیز بثورات منتشر در سایر قسمت‌های بدن ایجاد می‌شود.

2- لوپوس پوستی مزمن

مهم‌ترین نوع آن لوپوس دیسکوئید است.

ویژگی‌های آن عبارتند از:

• ضایعات دایره‌ای شکل
• درگیری صورت و پوست سر
• احتمال ایجاد اسکار دائمی
• ریزش مو در نواحی درگیر

3- لوپوس پوستی تحت حاد (SCLE)

در این نوع، ضایعات پوستی معمولاً به صورت:

• لکه‌های حلقوی
• ضایعات قرمز رنگ
• پلاک‌های پوسته‌دار

روی قفسه سینه، پشت، بازوها و گاهی باسن ایجاد میشوند.

این ضایعات، معمولاً اسکار دائمی ایجاد نمی‌کنند، اما ممکن است تغییر رنگ پوست باقی بماند.

3- لوپوس ناشی از دارو (Drug-Induced Lupus)

لوپوس ناشی از دارو زمانی ایجاد می‌شود که مصرف برخی داروها باعث بروز علائمی مشابه لوپوس سیستمیک شود.

تاکنون بیش از 100 دارو با این لوپوس ارتباط داده شده‌اند.

خوشبختانه در اغلب موارد، با قطع داروی عامل، علائم طی چند هفته یا چند ماه به تدریج از بین می‌روند.

علائم لوپوس دارویی

• درد مفاصل
• خستگی
• تب
• بثورات پوستی
• درد عضلات

این نوع معمولاً نسبت به لوپوس سیستمیک شدت کمتری دارد و به ندرت موجب آسیب شدید کلیه یا سیستم عصبی می‌شود.

4- لوپوس نوزادی (Neonatal Lupus)

لوپوس نوزادی یک بیماری بسیار نادر است که در اثر انتقال برخی آنتی‌بادی‌های مادر به جنین ایجاد می‌شود.

نکته مهم اینکه مادر لزوماً مبتلا به لوپوس نیست و ممکن است تنها حامل برخی آنتی‌بادی‌های خودایمنی باشد.

علائم لوپوس نوزادی

• راش پوستی حلقوی
• ضایعات پوستی صورت یا پوست سر
• اختلال خونی
• مشکلات کبدی

بیشتر این علائم طی چند ماه اول زندگی برطرف می‌شوند.

مهم‌ترین عارضه لوپوس نوزادی

جدی‌ترین عارضه این بیماری بلوک مادرزادی قلب است که می‌تواند باعث اختلال دائمی در سیستم هدایت الکتریکی قلب شود و در برخی نوزادان نیاز به کارگذاری پیس‌میکر (ضربان‌ساز قلب) وجود دارد.

چگونه لوپوس تشخیص داده می‌شود؟

از آنجا که علائم لوپوس با بسیاری از بیماری‌ها مشترک است، پزشک معمولاً مجموعه‌ای از بررسی‌های بالینی و آزمایشگاهی را درخواست می‌کند.

مهم‌ترین آزمایش‌های تشخیصی عبارتند از:

• ANA (آنتی‌بادی ضد هسته)
• Anti-dsDNA
• Anti-sm
• C4 – C3
• CBC
• ESR
• CRP
• آزمایش ادرار
• بررسی عملکرد کلیه و کبد

در صورت نیاز، تصویربرداری یا نمونه‌برداری از کلیه یا پوست نیز انجام می‌شود.

درمان بیماری لوپوس

در حال حاضر درمان قطعی برای لوپوس وجود ندارد، اما درمان مناسب می‌تواند فعالیت بیماری را کنترل کرده و از آسیب اندام‌ها جلوگیری کند.

داروهای مورد استفاده

پزشک ممکن است به شدت بیماری از داروهای زیر استفاده کند:

• داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs)
• کورتیکواستروئیدها
• داروهای ضد مالاریا مانند هیدروکسی کلروکین
• داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی
• داروهای بیولوژیک مانند Belimumab

تغییر سبک زندگی در بیماران مبتلا به لوپوس

در کنار درمان دارویی، رعایت برخی نکات نقش مهمی در کنترل بیماری دارد:

• محافظت از پوست در برابر نور خورشید
• استفاده منظم از ضدآفتاب
• خواب و استراحت کافی
• مصرف منظم داروها
• ترک سیگار
• کنترل استرس
• مراجعه منظم به پزشک

سوالات متداول درباره لوپوس

چند نوع لوپوس وجود دارد؟

چهار نوع اصلی لوپوس شامل
1- لوپوس سیستمیک (SLE)
2- لوپوس پوستی (CLE)
3- لوپوس دارویی
4- لوپوس نوزادی
است.

شایع‌ترین نوع لوپوس کدام است؟

لوپوس اریتماتوز سیستمیک (SLE) شایع‌ترین نوع بیماری است.

آیا لوپوس درمان قطعی دارد؟

خیر. در حال حاضر درمان قطعی وجود ندارد، اما با دارو و اصلاح سبک زندگی می‌توان بیماری را کنترل و از پیشرفت آن جلوگیری کرد.

آیا همه مبتلایان به لوپوس راش پروانه‌ای دارند؟

خیر. اگرچه راش پروانه‌ای یکی از علائم شناخته‌شده لوپوس است، اما در همه بیماران مشاهده نمی‌شود و شدت و نوع علائم از فردی به فرد دیگر متفاوت است.

جمع‌بندی

لوپوس یک بیماری خودایمنی مزمن و پیچیده است که می‌تواند از درگیری محدود پوست تا آسیب اندام‌های حیاتی مانند کلیه، قلب و مغز را شامل شود. لوپوس سیستمیک (SLE) شایع‌ترین نوع این بیماری است، اما انواع دیگری مانند لوپوس پوستی، لوپوس ناشی از دارو و لوپوس نوزادی نیز وجود دارند. آگاهی از علائم، تشخیص زودهنگام و شروع درمان مناسب نقش مهمی در کنترل بیماری، کاهش عوارض و بهبود کیفیت زندگی بیماران دارد.

حضوری: با مراجعه به آزمایشگاه پاتوبیولوژی اوستا از خدمات مشاوره ژنتیک بهره‌مند شوید.

مطالب مشابه:

لوپوس اریتماتوز سیستمیک (SLE)

لوپوس چیست؟

بیماری های مرتبط با اتو آنتی بادی های پلاسما

انجام آزمایش‌های ضروری برای تشخیص بیماری‌های پوستی | آزمایشگاه پاتوبیولوژی اوستا

منبع: medicalnewstoday