علائم بیماری ام اس (MS)

علائم بیماری ام اس (MS)

مولتیپل اسکلروزیس یا ام‌ اس (MS) یک بیماری مزمن و خودایمنی است که بر سیستم عصبی مرکزی تأثیر می‌گذارد. این بیماری پیش‌رونده بوده و به مرور زمان بدتر می‌شود.
سلول‌های عصبی توسط لایه‌ای به نام میلین پوشیده شده‌اند. میلین از اعصاب محافظت کرده و انتقال سریع پیام‌های عصبی از مغز به سایر بخش‌های بدن را ممکن می‌سازد.

در بیماری ام‌اس، سیستم ایمنی بدن به اشتباه به میلین حمله کرده و آن را تخریب می‌کند. این آسیب باعث می‌شود اعصاب دچار التهاب، زخم و اختلال در انتقال پیام شوند. شدت و محل این ضایعات می‌تواند باعث بروز علائم متنوع جسمی و عصبی شود.
ام‌اس در زنان شایع‌تر است و معمولاً بین سنین 20 تا 40 سالگی آغاز می‌شود.

انواع ام ‌اس (MS)

ام‌اس در چهار نوع اصلی تقسیم‌بندی می‌شود:

1. ام‌اس عودکننده ـ بهبود یابنده (RRMS)

شایع‌ترین نوع ام‌اس است.
در این حالت، علائم به صورت دوره‌ای ظاهر می‌شوند یا تشدید می‌یابند (عود) و پس از آن ممکن است به‌طور کامل یا نسبی بهبود پیدا کنند (بهبودی یا رمیسیون). این چرخه بارها تکرار می‌شود.

2. ام‌اس پیشرونده اولیه (PPMS)

حدود 10 درصد بیماران دچار این نوع می‌شوند. در PPMS علائم به‌تدریج بدتر می‌شوند و معمولاً دوره مشخصی از عود و بهبودی وجود ندارد. گاهی اوقات ممکن است علائم ثابت بمانند، اما بهبود قابل توجهی رخ نمی‌دهد.

3. ام‌اس پیشرونده ثانویه (SPMS)

این نوع معمولاً پس از چند سال ابتلا به RRMS بروز می‌کند. در SPMS، پس از یک دوره عود و بهبودی، بیماری به سمت پیشرفت تدریجی بدون رمیسیون حرکت می‌کند. حدود نیمی از بیماران مبتلا به RRMS طی 10 سال به SPMS تبدیل می‌شوند.

4. سندرم بالینی ایزوله (CIS)

اولین حمله یا بروز علائم ام‌اس که ممکن است چند روز تا چند هفته طول بکشد را CIS می‌نامند. این حالت ممکن است فقط یک‌بار رخ دهد یا بعدها منجر به عودهای بیشتر و تشخیص ام‌اس شود. معمولاً برای تشخیص قطعی ام‌ اس، دست‌کم دو حمله لازم است.

علائم بیماری ام اس (MS)

علائم ام اس (MS) بسته به محل آسیب در سیستم عصبی مرکزی و میزان تخریب میلین متفاوت است. این نشانه‌ها می‌توانند متغیر، غیرقابل پیش‌بینی و در برخی مواقع گذرا باشند.

نشانه های حرکتی و عصبی:

• گرفتگی و سفتی عضلات
• ضعف یا فلج اندام‌ها
• لرزش (ترمور)
• مشکلات تعادل و هماهنگی حرکتی
• دشواری در گفتار و بلع

علائم بینایی:

• تاری یا دوبینی
• لکه‌های سیاه در میدان دید
• تغییر در درک رنگ‌ها
• درد هنگام حرکت چشم

نشانه های عمومی و شایع دیگر:

• خستگی مفرط
• سرگیجه یا گیجی
• گزگز، مورمور یا دردهای عصبی
• حساسیت به گرما
• مشکلات مثانه و روده (بی‌اختیاری، یبوست یا اسهال)
• اختلالات جنسی
• مشکلات شناختی (کاهش حافظه و تمرکز)
• افسردگی و اضطراب

علائم ام ‌اس در زنان:

ام ‌اس می‌تواند بر سلامت جنسی زنان تأثیر بگذارد و باعث شود:

• کاهش میل جنسی
• خشکی واژن
• درد هنگام رابطه جنسی

جالب است بدانید که بسیاری از زنان مبتلا به ام‌ اس در دوران بارداری کاهش علائم را تجربه می‌کنند. اما پس از زایمان، احتمال عود بیماری افزایش پیدا می‌کند.
اگر مبتلا به ام‌اس هستید و قصد بارداری دارید، حتماً با پزشک خود مشورت کنید.

علت بروز ام ‌اس (Multiple Sclerosis) چیست؟

علت دقیق بروز بیماری ام‌ اس هنوز به طور کامل مشخص نیست. با این حال، تحقیقات نشان می‌دهد که ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی می‌تواند احتمال ابتلا را افزایش دهد. برخی از این عوامل خطر عبارت‌اند از:

• داشتن یکی از بستگان نزدیک مبتلا به ام‌ اس یا سایر بیماری‌های خودایمنی
• پایین بودن سطح ویتامین D در بدن
• زندگی در مناطق دورتر از خط استوا (به دلیل کاهش دریافت نور خورشید و کمبود ویتامین D)
• ابتلا به ویروس اپشتین‌بار (عامل تب غددی یا مونونوکلئوز عفونی)
• استعمال دخانیات
• ابتلا به چاقی یا اضافه‌وزن

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟

علائم ام ‌اس می‌توانند مشابه بسیاری از بیماری‌های دیگر باشند و در ابتدا به صورت اپیزودهای پراکنده و گذرا بروز کنند، به همین دلیل تشخیص آن در مراحل اولیه دشوار است.

در صورت مشاهده هر یک از نشانه‌های زیر، بهتر است برای بررسی دقیق‌تر به پزشک مراجعه کنید:

• مشکلات بینایی (تاری دید، دوبینی یا لکه در میدان دید)
• بی‌حسی، گزگز یا احساس غیرعادی در دست‌ها و پاها
• اختلال در حرکت یا ضعف اندام‌ها
• مشکلات تعادل یا هماهنگی حرکتی

تشخیص بیماری ام‌اس (Multiple Sclerosis)

تشخیص بیماری ام اس معمولاً نیازمند ترکیبی از آزمایش‌ها و ارزیابی‌های پزشکی است. اگر پزشک احتمال دهد که شما مبتلا به ام‌اس هستید، معمولاً شما را به یک نورولوژیست (متخصص اعصاب) ارجاع می‌دهد. نورولوژیست می‌تواند عملکرد بخش‌های مختلف سیستم عصبی شما را بررسی کند.

1) مصاحبه پزشکی و پرسش درباره علائم:

پزشک سوالاتی درباره سابقه پزشکی و علائم شما می‌پرسد تا مشخص شود آیا قبلاً اپیزودهای ام‌اس داشته‌اید یا خیر.

2) آزمایش‌های عصبی:

تست‌های فیزیکی و عصبی برای ارزیابی عملکرد اعصاب انجام می‌شود.

3) تصویربرداری MRI:

MRI مغز و نخاع بهترین روش برای مشاهده مناطق آسیب‌دیده و زخم‌ها است.

4) آزمایش‌های تکمیلی:

• آزمایش خون برای بررسی عوامل خودایمنی و دیگر شرایط
• پونکسیون کمری (Lumbar Puncture) یا همان نمونه‌گیری از مایع نخاعی
• تست‌های اندازه‌گیری فعالیت عصبی

چرا تشخیص ام‌اس دشوار است؟

به دلیل نبود یک آزمایش قطعی برای ام‌اس، تشخیص این بیماری نیازمند شواهدی است که نشان دهد:

• آسیب در بخش‌های مختلف سیستم عصبی مرکزی
• بروز آسیب‌ها در زمان‌های متفاوت
• عدم وجود توضیحی جز ام‌اس برای این آسیب‌ها

درمان بیماری ام‌اس (Multiple Sclerosis)

در حال حاضر هیچ درمان قطعی برای ام‌اس وجود ندارد، اما روش‌های درمانی می‌توانند پیشرفت بیماری را کند کرده و کیفیت زندگی شما را بهبود دهند. بهترین روش درمانی بستگی به نوع ام‌اس و شدت علائم شما دارد.

داروها برای کنترل علائم

داروها می‌توانند به کاهش علائم مختلف کمک کنند، از جمله:

• سفتی و گرفتگی عضلات
• درد
• مشکلات مثانه یا روده
• خستگی شدید
• افسردگی و اضطراب

ایمونوتراپی‌ها (Immunotherapies)

داروهایی که سیستم ایمنی را هدف قرار می‌دهند، به عنوان داروهای تعدیل‌کننده بیماری (DMTs) یا ایمونوتراپی شناخته می‌شوند. این داروها می‌توانند:

• تعداد حملات (عودها) را کاهش دهند
• شدت حملات را کمتر کنند
• میلین را از آسیب بیشتر محافظت کنند

هدف از این درمان‌ها، جلوگیری از ایجاد زخم‌های جدید در MRI است. این داروها معمولاً برای افراد مبتلا به RRMS استفاده می‌شوند و می‌توانند روند تبدیل RRMS به SPMS را کند یا متوقف کنند. لازم به ذکر است که این داروها ممکن است عوارض جانبی جدی داشته باشند.

درمان حملات (Relapses)

داروهای کورتیکواستروئید می‌توانند التهاب سیستم عصبی مرکزی را کاهش دهند. در صورت بروز عود، این داروها می‌توانند شدت علائم را کاهش دهند.

همیشه با نورولوژیست خود درباره بهترین گزینه‌های درمانی مشورت کنید، به ویژه اگر قصد بارداری دارید. پزشک می‌تواند میزان احتمال عود را بررسی کرده و داروهای ایمن برای شما و نوزادتان تجویز کند.

زندگی با ام‌اس

با ام‌اس هم می‌توان زندگی فعال و طبیعی داشت. تمرکز بر مدیریت علائم، حفظ عملکرد عضلات و یافتن راه‌حل برای چالش‌های روزانه است.

راهکارهای کمکی

ورزش منظم: برای بهبود علائم مختلف

فیزیوتراپی: برای مشکلات عضلانی

محصولات کمکی کنترل مثانه و روده

مشاوره روانشناسی: برای افسردگی یا اضطراب

بازتوانی شناختی: برای بهبود حافظه و تمرکز

مکمل ویتامین D: با نظر پزشک یا داروساز

سفتی و گرفتگی عضلات یکی از علائم اصلی ام‌اس است که با دارو، تمرینات کششی و فیزیوتراپی قابل کنترل است.

عوارض احتمالی ام‌اس

با پیشرفت بیماری، ممکن است مشکلات زیر ایجاد شوند:

• عوارض ناشی از کاهش حرکت، مانند عفونت‌ها و زخم‌های فشاری
• اختلالات بینایی
• خستگی شدید
• افسردگی
• پوکی استخوان
• عفونت مجاری ادراری

آیا می‌توان از ام‌اس پیشگیری کرد؟

ام‌اس قابل پیشگیری نیست، اما شناخت عامل‌های تحریک‌کننده یا شرایطی که باعث بدتر شدن بیماری می‌شوند، می‌تواند کمک‌کننده باشد. این عوامل ممکن است شامل:

• عفونت‌ها
• ضربه فیزیکی
• زایمان
• استرس
• تغییرات آب و هوایی

واکسیناسیون برای بیماری‌های قابل پیشگیری می‌تواند خطر بروز یا تشدید ام‌اس را کاهش دهد. درباره زمان‌بندی واکسن‌ها با پزشک مشورت کنید، زیرا ممکن است در افراد مبتلا به ام‌اس متفاوت باشد.

پرسش‌های متداول درباره علائم بیماری ام ‌اس (MS)

۱. طول عمر بیماران ام اس چقدر است؟

خود بیماری ام‌اس تهدیدکننده زندگی نیست، اما عوارض ناشی از آن مانند عفونت‌های ریوی، مشکلات مثانه و اختلال بلع می‌توانند طول عمر را کاهش دهند. به طور متوسط، امید به زندگی افراد مبتلا به ام‌اس 5 تا 10 سال کوتاه‌تر از افراد سالم است.

طول عمر همچنین به نوع ام ‌اس بستگی دارد. براساس مطالعه‌ای در سال 2017:

• امید به زندگی برای RRMS (عودکننده ـ بهبود یابنده) حدود 78 سال بود.
• امید به زندگی برای PPMS (پیشرونده اولیه) حدود 71 سال بود.

با این حال، داروها و روش‌های درمانی جدید به افراد مبتلا کمک می‌کنند تا طول عمر بیشتری داشته باشند.

حضوری: با مراجعه به آزمایشگاه پاتوبیولوژی اوستا از خدمات مشاوره ژنتیک بهره‌مند شوید.

مطالب مشابه:

اسپوندیلیت آنکیلوزان (AS)

بیماری هانتینگتون

خستگی و ضعف مزمن در ام اس

مولتیپل اسکلروزیس چیست؟

منبع: healthdirect – webmd