بیماری های عفونی
بیماری های عفونی چیست؟
بیماری های عفونی بیماری هایی هستند که توسط ارگانیسم های مضر (پاتوژن ها) ایجاد شده که از عوامل بیرونی وارد بدن می شوند. پاتوژن هایی که باعث بیماری های عفونی می شوند ویروس ها، باکتری ها، قارچ ها، انگل های و به ندرت پریون ها هستند. شما می توانید بیماری های عفونی را از افراد دیگر، نیش حشرات و غذا، آب یا خاک آلوده دریافت کنید.
تفاوت بیت بیماری های عفونی و غیر عفونی:
همانطور که در بالا گفتیم، بیماری های عفونی توسط ارگانیسم های مضری ایجاد می شوند که از عوامل بیرونی وارد بدن می شوند، مانند ویروس ها و باکتری ها. بیماری های غیر عفونی توسط ارگانیسم های بیرونی ایجاد نمی شوند، بلکه به دلیل ژنتیک، تفاوت های آناتومیکی، افزایش سن و محیطی که در آن زندگی می کنید، ایجاد می گردند.
آنفولانزا، سرخک، HIV، گلودرد استرپتوکوکی، کووید-19 و سالمونلا همگی نمونه هایی از بیماری های عفونی هستند. سرطان، دیابت، نارسایی احتقانی قلب و بیماری آلزایمر همگی نمونه هایی از بیماری های غیر عفونی هستند.
انواع بیماری های عفونی چیست؟
این نوع بیماری ها می توانند عفونت های ویروسی، باکتریایی، انگلی و یا قارچی باشند. همچنین یک گروه نادر از بیماری های عفونی به نام آنسفالوپاتی های اسفنجی شکل قابل انتقال (TSEs) وجود دارد.
عفونت های ویروسی: ویروس ها بخشی از (DNA یا RNA) در داخل یک پوسته محافظ (کپسید) هستند. ویروس ها بسیار کوچکتر از سلول های شما هستند و راهی برای تکثیر خود به خود ندارند. آنها وارد سلول های شما می شوند و از سیستم سلول های شما برای تکثیر خود استفاده می کنند.
عفونتهای باکتریایی: باکتری ها موجودات تک سلولی هستند که بر روی بخش کوچکی از DNA شما زندگی می کنند. باکتری ها در اطراف ما هستند از جمله در داخل بدن و روی پوست. بسیاری از باکتری ها بی ضرر یا حتی مفید هستند، اما برخی باکتری ها می توانند سمومی را ترشح کنند ،که شما را بیمار کنند.
عفونت های قارچی: مانند باکتری ها، انواع مختلفی از قارچ ها نیز وجود دارند که درون و روی بدن شما زندگی می کنند. زمانی که قارچ ها بیش از حد رشد کنند یا قارچ های مضر از طریق دهان، بینی یا بریدگی پوست وارد بدن می شوند، ممکن است شما را بیمار کنند.
عفونت های انگلی: انگل های از موجودات دیگر برای زندگی و تولید مثل استفاده می کنند. انگل ها عبارتند از: کرم ها و برخی از موجودات تک سلولی
انسفالوپاتی های اسفنجی شکل قابل انتقال (TSEs/بیماری های پریون): TSEsها توسط پریون ها ایجاد می شوند، پروتئین های معیوب که باعث می شوند سایر پروتئین های بدن، معمولاً در مغز، معیوب شوند. بدن نمی تواند از این پروتئین ها استفاده کند یا آنها را از بین ببرد، بنابراین، تجمع کرده و شما را بیمار می کنند. اما پریون ها علل بسیار نادر در بیماریهای عفونی هستند.
بیماری های عفونی رایج کدامند؟
بیماری های عفونی در سراسر جهان بسیار شایع هستند، اما برخی از آنها رایج تر هستند. برخی از شایع ترین بیماریهای عفونی عبارتند از:
بیماری های عفونی رایج ناشی از ویروس ها:
- سرماخوردگی
- آنفولانزا
- کووید-19
- آنفولانزای معده
- هپاتیت
- ویروس سنسیشیال تنفسی (RSV)
بیماریهای عفونی رایج ناشی از باکتری ها:
- گلودرد استرپتوکوکی
- سالمونلا
- بیماری سل
- سیاه سرفه
- کلامیدیا، سوزاک و سایر بیماری های مقاربتی (STIs)
- عفونت های دستگاه ادراری (UTIs)
- بیماری E.coli
- بیماری کلستریدیویدس دیفیسیل (C.diff)
بیماری های عفونی رایج ناشی از قارچ ها:
- کرم حلقوی
- عفونت قارچی ناخن
- کاندیدیاز واژن (عفونت مخمری واژن)
- برفک
بیماری های عفونی رایج ناشی از انگل ها:
- ژیاردیازیس
- توکسوپلاسموز
- کرم های قلابدار
- کرم های پین
چه کسانی بیشتر در معرض ابتلا به بیماری های عفونی هستند؟
هر کسی ممکن است به یک بیماری عفونی مبتلا شود. اگر سیستم ایمنی بدن شما ضعیف شده باشد یا اگر به مناطقی سفر کنید که بیماری های عفونی رایج و خاصی در آنجا وجود دارد، ممکن است در معرض خطر بیشتری قرار بگیرید.
افرادی که در معرض خطر ابتلا به بیماری های عفونی هستند، عبارتند از:
- افرادی که دارای سیستم ایمنی ضعیف هستند، مانند کسانی که درمان سرطان انجام می دهند، HIV دارند یا داروهای خاصی مصرف می کنند.
- کودکان خردسال، زنان باردار و بزرگسالان بالای 60 سال
- کسانی که در برابر بیماری های عفونی رایج واکسینه نشدهاند.
- کارکنان بهداشت و درمان
- افرادی که به مناطقی سفر می کنند که ممکن است در معرض پشه های حامل عوامل بیماری زا مانند مالاریا، ویروس دنگی و ویروس زیکا قرار بگیرند.
علائم بیماری های عفونی چیست؟
علائم این بیماری ها به نوع بیماری بستگی دارد. عفونت های قارچی مهمولاً علائم موضعی مانند بثورات و خارش ایجاد می کنند. عفونت های ویروسی و باکتریایی می توانند در بسیاری از نواحی بدن علائمی ایجاد کنند که شامل:
- تب و لرز
- سرفه
- خستگی
- گرفتگی
- دردهای عضلانی و سردرد
- علائم گوارشی (اسهال، استفراغ و تهوع)
بیماریهای عفونی چه عوارضی ایجاد می کنند؟
بسیاری از بیماری های عفونی بدون عارضه برطرف می شوند، اما برخی از آنها می توانند باعث آسیب دائمی شوند که عبارتند از:
- کم آبی بدن: تب، استفراغ و اسهال
- پنومونی: بیماری تنفسی
- سپسیس: عفونت های باکتریایی
- مننژیت (التهاب مغز): علل متععدی از جمله عفونت های باکتریایی، ویروسی، قارچی و انگلی
- ایدز: HIV
- سرطان کبد: هپتیت B و هپاتیت C
- سرطان دهانه رحم: ویروس پاپیلومای انسانی (HPV)
تشخیص و آزمایشات
پزشک معمولاً با استفاده از یک یا چند آزمایش، بیماری های عفونی را تشخیص می دهد. این آزمایشات آزمایشگاهی شامل:
آزمایشات تکمیلی در بیماریهای عفونی
1. آزمایشهای عمومی
CBC (شمارش کامل خون): بررسی لکوسیتوز، لکوپنی، آنمی یا ترومبوسیتوپنی
CRP و ESR: شاخصهای التهابی
آزمایشهای بیوشیمیایی (LFT, RFT, الکترولیتها): بررسی عملکرد کبد و کلیه در عفونتهای شدید
2. آزمایشهای میکروبی
کشت خون، ادرار، مدفوع، خلط یا مایعات بدن: برای شناسایی عامل باکتریایی یا قارچی
آزمایش آنتیبیوگرام (Antibiogram): تعیین مقاومت دارویی میکروارگانیسمها
کشت اختصاصی (مانند کشت لوفلر برای دیفتری، محیطهای قارچی، کشت مایکوباکتریوم برای سل)
3. آزمایشهای سرولوژیک (ایمنیشناسی)
ELISA: شناسایی آنتیبادیها یا آنتیژنها در بیماریهایی مانند HIV، هپاتیت، تب مالت، سرخک، اوریون، سرخجه
Western blot / Immunoblot: برای تأیید نتایج مثبت اولیه (مثلاً در HIV)
Rapid tests: کیتهای سریع برای مالاریا، هپاتیت، HIV و …
4. آزمایشهای مولکولی
PCR و RT-PCR: شناسایی DNA یا RNA عوامل عفونی (ویروس کرونا، هپاتیتها، HPV، HSV، CMV و …)
Multiplex PCR panels: تشخیص همزمان چندین عامل بیماریزا (مثلاً در مننژیت یا عفونتهای تنفسی)
5. بررسیهای اختصاصی بر اساس محل عفونت
آنالیز CSF (مایع مغزی نخاعی): در مننژیت و انسفالیت
آزمایشهای مدفوع: برای انگلها (O&P test)، کشت سالمونلا/شیگلا، تست آنتیژن هلیکوباکتر
آزمایشهای ادرار: برای UTI، آنتیژن لژیونلا یا پنوموکوک
خونشناسی ویژه: مانند تست ویدال (حصبه)، تست رایت (تب مالت)
6. تصویربرداری و سایر روشها
X-ray / CT / MRI: بررسی عوارض عفونت (مثلاً در سل ریوی یا آبسه مغزی)
سونوگرافی / اکو: در اندوکاردیت یا آبسههای شکمی
بیوپسی و آسیبشناسی: برای عفونتهای مزمن یا ضایعات مشکوک
درمان بیماری های عفونی چیست؟
درمان بستگی به عامل ایجاد عفونت دارد.
- عفونت های باکتریایی را می توان با آنتی بیوتیک درمان کرد و این هم بستگی به نوع باکتری که باعث عفونت شده است، دارد.
- عفونت های قارچی را می توان با داروهای ضد قارچ درمان کرد.
- انگل ها را می توان با داروهای ضد انگلی درمان کرد.
اما هیچ درمانی برای بیماری های پریون وجود ندارد.
مقاومت آنتی بیوتیکی چیست؟
مقاومت آنتی بیوتیکی زمانی رخ می دهد که باکتری ها جهش هایی ایجاد کردهاند که در برابر داروهای آنتی بیوتیکی مقاومت نشان می دهند. این زمانی اتفاق می افتد که از آنتی بیوتیک ها بیش از حد استفاده شده باشد، مانند عفونت های جزئی که بدن شما می تواند به تنهایی با آن مقابله کند.
مقاومت آنتی بیوتیکی درمان برخی عفونت های باکتریایی را بسیار دشوار می کند. به طور مثال، استافیلوکوکوس اورئوس مقاوم به متی سیلین (MRSA) نمونه ای از عفونت باکتریایی است که به آنتی بیوتیک مقاوم شده است.
پیشگیری از بیماری های عفونی
راه های ساده زیادی برای کاهش خطر ابتلا به بیماری های عفونی و حتی پیشگیری از بیماری های خاص وجود دارد. در حالی که هر یک از این موارد به کاهش خطر ابتلا و گسترش بیماریهای عفونی کمک می کند، اغلب هیچ راه مشخصی وجود ندارد که 100% در پیشگیری از بیماری مؤثر باشد.
واکسن ها
واکسن ها خطر ابتلا به بیماریهای عفونی را با آموزش سیستم ایمنی بدن برای تشخیص و مبارزه با عفونتها کاهش می دهند. گاهی اوقات ممکن است افراد با وجود واکسینه شدن، بیمار شوند، اما علائم بیماری آنها بسیار کمتر از زمانی است که واکسینه نشده باشند.
واکسن های از بسیار از بیماریهای عفونی رایج محافظت می کنند، از جمله:
- آبله مرغان
- کووید-19
- دیفتری، کزاز و سیاه سرفه
- هپاتیت A,B
- ویروس پاپیلومای انسانی (HPV)
- آنفولانزا
- مالاریا
- سرخک، اوریون و سرخجه
- فلج اطفال
- روتاویروس
- هاری
- زوستر
- بیماری سل
اقدامات ایمنی مواد غذایی
عادات ایمن نگهداری مواد غذایی به پیشگیری از برخی بیماری های عفونی کمک می کند.
- قبل، در حین و بعد از تهیه غذا، دست های خود را با آب و صابون تمیز بشویید.
- تمام میوه ها و سبزیجات را پوست کنده یا کاملاً بشویید.
- گوشت ها را در دمای 0⁰F (-18⁰C) منجمد کنید.
- گوشت ها را قبل از مصرف در دمای مطمئن بپزید.
- سطوح و ظروف آمادهسازی غذا را پس از استفاده با آب و مایع ظرفشویی بشویید.
- غذاهای دریایی را کاملاً بپزید.
- آب تصفیه شده استفاده کنید.
- شیر پاستوریزه بنوشید.
راه های دیگر برای کمک به پیشگیری از بیماری های عفونی
علاوه بر واکسن ها و عادات ایمن نگهداری مواد غذایی، می توانید خطر ابتلا یا انتشار بیماریهای عفونی را با چند اقدام روزمره کاهش دهید.
- دست های خود را قبل از تهیه یا مصرف غذا، بعد از لمس خاک، لمس مدفوع و غیره با آب و صابون بشویید.
- هنگام عطسه یا سرفه، بینی و دهان خود را بپوشانید.
- سطوحی که اغلب در خانه و محل کار خود لمس می کنید را ضد عفونی کنید.
- از تماس مستقیم با افرادی که بیمار هستند خودداری کنید.
- زمانی که به بیماری عفونی مبتلا هستید از نزدیک شدن به دیگران خودداری کنید.
- از نوشیدن یا شنا در آبی که ممکن است آلوده باشد خودداری کنید.
- همانطور که CDC توصیه می کند، هنگام بیماری، از ماسک استفاده کنید.
- در هر نوع رابطه جنسی از وسایل محافظتی استفاده کنید.
- برای کاهش خطر گزش کنه یا پشه، از یک دافع حشرات برای کنه ها و پشه ها استفاده کنید، تا جایی که ممکن است از لباس های بلند استفاده کنید و بعد از قرار گرفتن در جنگل یا مناطق با علف های بلند، کنه ها را بررسی کنید.
مطالب مشابه:
