خونریزی غیرطبیعی رحم

خونریزی غیرطبیعی رحم به حالتی گفته می‌شود که فرد خارج از دوره ماهیانه طبیعی خود دچار خونریزی شود. گاهی به این وضعیت «خونریزی آنووالاتوری» نیز گفته می‌شود. در برخی موارد، شدت خونریزی بیشتر یا مدت زمان آن طولانی‌تر از حالت معمول است.

چرخه‌های قاعدگی می‌توانند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشند و محدوده‌ی «طبیعی» گسترده است. اما اگر خونریزی ماهانه به‌گونه‌ای باشد که فعالیت‌های روزمره شما را مختل کند یا باعث غیبت از محل کار یا مدرسه شود، احتمال دارد نشانه یک بیماری قابل درمان باشد.

علائم خونریزی غیرطبیعی رحم

برخی از نشانه‌های رایج این مشکل شامل موارد زیر است:

خونریزی شدید در طول دوره قاعدگی
خونریزی بین دو دوره، بعد از رابطه جنسی یا در دوران یائسگی
طولانی شدن دوره قاعدگی (بیش از 7 روز)
بی‌نظمی در چرخه‌های قاعدگی

پزشک برای تشخیص خونریزی غیرطبیعی رحم، موارد زیر را بررسی می‌کند:

1) فاصله بین دوره‌ها: چرخه‌ها باید نسبتاً منظم باشند و طول هر دوره نباید بیش از یک هفته تغییر کند. چرخه کمتر از 3 هفته یا بیشتر از 5 هفته ممکن است نشان‌دهنده مشکل باشد.

2) مدت زمان خونریزی: دوره معمولاً 4 تا 5 روز طول می‌کشد. اگر دوره شما کمتر از 2 روز یا بیشتر از یک هفته باشد، می‌تواند هشداردهنده باشد.

3) شدت خونریزی: بیشتر زنان در هر دوره حدود 2 قاشق غذاخوری خون از دست می‌دهند. اگر بیش از 5 قاشق غذاخوری باشد یا نیاز به تعویض چندین تامپون یا نوار به‌صورت ساعتی باشد، خونریزی غیرطبیعی یا منوراژیا نامیده می‌شود.

4) وجود لکه‌بینی بین دوره‌ها یا بعد از رابطه جنسی.

در صورت احتمال بارداری یا بعد از یائسگی، هر نوع خونریزی باید فوراً توسط پزشک بررسی شود. لکه‌بینی اوایل بارداری شایع است، اما می‌تواند نشانه وضعیت جدی مانند بارداری خارج رحمی یا سقط باشد.

دلایل خونریزی غیرطبیعی رحم

چند عامل اصلی می‌توانند باعث این مشکل شوند:

1. تغییرات هورمونی

اختلالات هورمونی شایع‌ترین علت خونریزی غیرطبیعی رحم هستند. هنگام تخمک‌گذاری، هورمون‌ها باعث رشد و ریزش لایه داخلی رحم (اندومتر) می‌شوند. در نوجوانان یا زنانی که به یائسگی نزدیک می‌شوند، اندومتر ممکن است بیش از حد رشد کند که منجر به دوره‌های نامنظم یا شدید و لکه‌بینی بین دوره‌ها می‌شود.

عوامل زیر نیز می‌توانند هورمون‌ها را تحت تأثیر قرار دهند:

مصرف قرص‌های ضدبارداری یا داروهایی مانند وارفارین و هورمون‌درمانی
کاهش یا افزایش سریع وزن
استرس جسمی یا روحی
استفاده از آی‌یودی (IUD)
سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS)

2. مشکلات فیزیکی رحم

برخی مشکلات ساختاری رحم می‌توانند باعث خونریزی غیرطبیعی شوند:

فیبروم‌ها: تومورهای غیرسرطانی در عضلات دیواره رحم

پولیپ‌ها: رشدهایی در اندومتر

آدنومیوز: رشد سلول‌های شبیه به اندومتر در عضلات رحم

اندومتریوز: رشد بافت مشابه پوشش داخلی رحم در خارج از رحم

3. سایر مشکلات پزشکی

اگرچه کمتر شایع است، اما عوامل زیر نیز می‌توانند علت خونریزی غیرطبیعی باشند:

سرطان دهانه رحم، اندومتر یا رحم
بیماری‌هایی که بر کلیه‌ها، کبد، تیروئید یا غدد فوق‌کلیه تأثیر می‌گذارند
عفونت دهانه رحم یا اندومتر
بیماری‌های مقاربتی
بیماری فون ویلبراند و اختلالات انعقاد خون
بارداری، سقط یا بارداری خارج رحمی
آسیب‌های رحمی ناشی از ضربه

4. داروها

برخی داروها می‌توانند باعث خونریزی غیرطبیعی شوند، مانند:

داروهای ضدانعقاد و آسپرین
هورمون‌درمانی جایگزین (HRT)
تاموکسیفن
آی‌یودی‌ها (در صورت عدم برداشتن به موقع یا ایجاد عفونت)
برخی روش‌های کنترل بارداری

عوارض خونریزی غیرطبیعی رحم

اگر درمان نشود، ممکن است عوارض زیر رخ دهد:

مشکلات در باردار شدن
کم‌خونی یا کاهش شدید خون

تشخیص خونریزی غیرطبیعی رحم

برای کمک به تشخیص دقیق، بهتر است چند چرخه قاعدگی خود را به‌صورت دقیق یادداشت کنید و اطلاعات کاملی درباره علائم خود به پزشک ارائه دهید. پزشک همچنین وضعیت کلی سلامت شما را بررسی کرده و معاینه فیزیکی انجام می‌دهد. احتمالاً یک تست بارداری هم انجام خواهد شد و ممکن است آزمایش‌های زیر نیز توصیه شوند:

آزمایش خون: خونریزی شدید می‌تواند باعث کاهش آهن بدن شود. آزمایش خون وضعیت آهن و همچنین تعادل هورمونی، اختلالات خونی یا بیماری‌های مزمن را بررسی می‌کند.

شمارش کامل خون (CBC): برای بررسی کم‌خونی ناشی از خونریزی شدید
آزمایش آهن و فریتین: تعیین کمبود آهن و نیاز به مکمل
سطح هورمون‌ها: شامل هورمون‌های تیروئید، استروژن و پروژسترون برای شناسایی اختلالات هورمونی
آزمایش انعقاد خون: بررسی اختلالات انعقادی که می‌توانند خونریزی را تشدید کنند

تست بارداری: حتی اگر دوره‌های نامنظم دارید، پزشک معمولاً تست بارداری انجام می‌دهد، زیرا خونریزی می‌تواند در اوایل بارداری، سقط یا بارداری خارج رحمی رخ دهد.

سونوگرافی: با استفاده از امواج صوتی، تصاویری از داخل رحم ایجاد می‌شود تا پزشک بتواند فیبروم‌ها یا پولیپ‌ها را تشخیص دهد.

هیستروسکوپی: پزشک با استفاده از یک ابزار کوچک روشن داخل رحم را از طریق دهانه رحم مشاهده می‌کند.

بیوپسی (نمونه‌برداری): ممکن است یک قطعه کوچک از بافت رحم برداشته و زیر میکروسکوپ بررسی شود تا سلول‌های غیرطبیعی شناسایی شوند.

تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI): با استفاده از امواج رادیویی و میدان مغناطیسی قوی، تصاویر دقیقی از رحم ایجاد می‌شود. این روش کمتر استفاده می‌شود اما می‌تواند آدنومیوز را تشخیص دهد.

تست عفونت‌ها: شامل عفونت‌های مقاربتی و باکتریایی

آزمایش عملکرد تیروئید، کبد و کلیه: برای شناسایی بیماری‌های زمینه‌ای که می‌توانند خونریزی را تشدید کنند

درمان خونریزی غیرطبیعی رحم

درمان به علت اصلی خونریزی بستگی دارد. اگر یک بیماری مزمن یا اختلال خونی عامل خونریزی باشد، درمان آن می‌تواند علائم را کاهش دهد.

نوع درمان همچنین به برنامه بارداری شما بستگی دارد. برخی درمان‌ها ممکن است بارداری را ناممکن یا خطرناک کنند. اگر به یائسگی نزدیک هستید، پزشک ممکن است رویکرد «صبر و مشاهده» را پیشنهاد دهد، زیرا علائم ممکن است خودبه‌خود بهتر شوند.

داروها

پزشکان معمولاً ابتدا دارو را امتحان می‌کنند، که شامل موارد زیر است:

هورمون‌ها: قرص‌های ضدبارداری و سایر هورمون‌درمانی‌ها می‌توانند چرخه‌های قاعدگی را منظم کرده و خونریزی را کاهش دهند.

آگونیست‌ها و آنتاگونیست‌های GnRH: این داروها با توقف تولید برخی هورمون‌ها، خونریزی شدید را کنترل کرده و ممکن است فیبروم‌ها را تا مدتی کوچک کنند. معمولاً همراه با درمان‌های دیگر استفاده می‌شوند.

داروهای ضدالتهاب غیر استروئیدی (NSAIDs): مصرف ایبوپروفن یا ناپروکسن چند روز قبل از قاعدگی می‌تواند خونریزی را کاهش دهد.

ترانکزامیک اسید: این دارو به لخته شدن خون کمک کرده و خونریزی شدید رحم را کنترل می‌کند.

آی‌یودی هورمونی (IUD): برخی زنان با استفاده از IUD حاوی پروژستین، خونریزی شدید را متوقف کرده و ممکن است دوره قاعدگی نداشته باشند. اما اگر فیبروم در حفره رحم باشد، مناسب نیست.

جراحی

در برخی موارد، برای کنترل خونریزی ممکن است نیاز به جراحی باشد:

آبلشن اندومتر (Endometrial Ablation): با استفاده از حرارت، سرما، برق یا لیزر، پوشش داخلی رحم تخریب می‌شود. این روش ممکن است دوره‌ها را به‌طور کامل متوقف کند. بعد از آن، بارداری معمولاً امکان‌پذیر نیست و در صورت بارداری خطرناک است.

میومکتومی یا آمبولیزاسیون شریان رحم: برای برداشتن یا قطع خونرسانی فیبروم‌ها.

هیسترکتومی: برداشتن کامل رحم، معمولاً در فیبروم‌های بزرگ یا سرطان رحم و اندومتر انجام می‌شود و زمانی استفاده می‌شود که سایر درمان‌ها موفق نبوده‌اند.

پیشگیری

اگرچه بسیاری از علل خونریزی غیرقابل پیشگیری هستند، اما می‌توان برخی عوامل را کنترل کرد:

حفظ وزن سالم برای تعادل هورمونی
رعایت نکات بهداشتی و رابطه جنسی امن (استفاده از کاندوم) برای کاهش ریسک عفونت‌های مقاربتی

نتیجه گیری

شما بهترین مرجع برای سنجش وضعیت طبیعی بدن خود هستید. اگر دوره‌های قاعدگی طولانی یا سنگین دارید یا خونریزی خارج از چرخه معمول رخ می‌دهد، به پزشک مراجعه کنید.

مطالب مشابه:

خونریزی غیرطبیعی رحم