بیماری کلیه پلی کیستیک (PKD)؛ علائم، خطرات و گزینههای درمان

بیماری کلیه پلی کیستیک (PKD)؛ علائم، خطرات و گزینههای درمان
بیماری کلیه پلی کیستیک (PKD) یک بیماری ژنتیکی است که باعث ایجاد چندین کیست پر از مایع در کلیهها میشود. این کیستها میتوانند با گذر زمان رشد کنند و باعث بزرگ شدن کلیهها، کاهش عملکرد آنها و در نهایت نارسایی کلیه شوند. تشخیص زودهنگام برای مدیریت علائم، کاهش عوارض و بررسی گزینههای درمانی موثر بسیار مهم است. با علائم شایع، خطرات احتمالی و روشهای درمانی موجود برای حفظ سلامکت کلیهها در PKD آشنا شوید.
فهرست مطالب
بیماری کلیه پلی کیستیک (PKD) چیست؟
بیماری کلیه پلی کیستیک (PKD) باعث رشد چندین کیست پر از مایع در کلیه ها میشود. اگر تعداد زیادی کیست رشد کند یا کیستها بیش از حد بزرگ شوند، عملکرد کلیهها آسیب میبیند. این کیستها به مرور میتوانند بخش زیادی از بافت کلیه را جایگزین کنند، عملکرد کلیه را کاهش داده و در نهایت به نارسایی کلیه منجر شوند.
علائم بیماری کلیه پلی کیستیک (PKD) چیست؟
بیشتر افراد تا سنین 30 تا 40 سالگی علائم قابل توجهی ندارند. حدود 25% از بیماران PKD دچار مشکلی به نام درچیه شل قلب هستند که ممکن است باعث احساس لرزش یا تپش قلب و درد قفسه سینه شود. این علائم معمولاً خودبهخود از بین میروند اما میتوانند اولین نشانه ابتلا به بیماری کلیه پلی کیستیک (PKD) باشند.
فشار خون بالا شایعترین علامت بیماری کلیه پلی کیستیک (PKD) است. گاهش بیماران سردرد ناشی از فشار خون بالا دارند یا پزشک در معاینات معمول فشار خون بالا را تشخیص میدهد. از آنجا که فشارخون بالا میتواند به کلیه آسیب برساند، درمان آن بسیار اهمیت دارد. در واقع کنترل فشار خون میتواند پیشرفت نارسایی کلیه را کند کرده یا حتی از آن جلوگیری کند.
علائم رایج دیگر شامل:
- درد در پشت یا پهلو
- افزایش اندازه شکم
- وجود خون در ادرار
- عفونتهای مکرر مثانه یا کلیه
- فشار خون بالا
- لرزش یا تپش قلب
علت بیماری کلیه پلی کیستیک (PKD)
بیماری کلیه پلی کیستیک (PKD) یک بیماری ارثی است و از والدین به فرزندان منتقل میشود. ژنها واحدهای اساس وراثت هستند و هنگام لقاح، هر کودک مجموعهای از ژنها را از هر والد دریافت میکند. ژنها ویژگیهای بسیاری مانند رنگ مو و چشم را تعیین میکنند و همچنین میتوانند احتمال ابتلا به بیماریها را مشخص کنند.
بیماری ژنتیکی زمانی رخ میدهد که یکی یا هر دو والدین ژنهای غیرطبیعی را به فرزند منتقل کنند. این انتقال از طریق وراثت غالب یا وراثت مغلوب صورت میگیرد.
وراثت غالب
اگر یکی از والدین بیماری را داشته باشد و ژن غیرطبیعی را به فرزند منتقل کند، به آن وراثت غالب میگویند. در این حالت، هر کودک 50% احتمال ابتلا به بیماری را دارد و این احتمال برای هر فرزند یکسان است، بدون توجه به تعداد فرزندانی که مبتلا میشوند.
وراثت مغلوب
اگر هر دو والد ژن غیر طبیعی را داشته باشند و هر دو آن را به فرزند منتقل کنند، این نوع وراثت مغلوب نامیده میشود. در این شرایط هر فرزند 25% احتمال ابتلا دارد.
انواع بیماری کلیه پلی کیستیک (PKD)
PKD غالب اتوزومال (ADPKD)
این نوع بیماری از طریق وراثت غالب از والدین به فرزندان منتقل میشود، یعنی تنها یک نسخه از ژن غیرطبیعی برای ایجاد بیماری کافی است. علائم معمولاً بین سنین 30 تا 40 سال شروع میشوند اما ممکن است زودتر، حتی در دوران کودکی، ظاهر شوند. ADPKD شایعترین نوع بیماری کلیه پلی کیستیک (PKD) است و حدود 90% از کل موارد PKD را تشکیل میدهد.
PKD نوزادی یا مغلوب اتوزومال (ARPKD)
این نوع از بیماری از طریق وراثت مغلوب از والدین به فرزندان منتقل میشود. علائم میتوانند در ماههای اولیه زندگی یا حتی در رحم ظاهر شوند. ARPKD معمولاً بسیار جدی است، با سرعت پیشرفت میکند و اغلب در ماههای اول زندگی کشنده است. این نوع بیماری بسیار نادر است و تقریباً در 1 نفر از هر 25/000 نفر رخ میدهد.
بیماری کلیه پلی کیستیک اکتسابی (ACKD)
ACKD در کلیههایی رخ میدهد که دچار آسیب طولانی مدت و اسکار شدید شدهاند و معمولاً با نارسایی کلیه و دیالیز همراه است. حدود 90% افرادی که به مدت 5 سال دیالیز میشوند، به ACKD مبتلا میشوند. افراد مبتلا به ACKD معمولاً به دلیل مشاهده خون در ادرار به پزشک مراجعه میکنند، زیرا کیستها باعث خونریزی در دستگاه ادراری شده و رنگ ادرار را تغییر میدهند.

عوارض و مراقبتهای مرتبط با PKD
افرادی که مبتلا به PKD هستند و نگران انتقال بیماری به فرزندان خود میباشند، ممکن است بخواهند با مشاوره ژنتیک مشورت کنند تا برنامهریزی خانواده به شکل ایمنتری انجام شود. بسیاری از مراکز پزشکی دانشگاهی خدمات مشاوره ژنتیک ارائه میدهند.
بیشتر زنان مبتلا به PKD، حدود 80% حاملگی موفق و بدون مشکل دارند. با این حال، برخی زنان مبتلا به PKD با خطر بیشتری برای عوارض جدی خود یا نوزاد مواجه هستند، به خصوص اگر شرایط زیر را نیز داشته باشند:
- فشار خون بالا
- کاهش عملکرد کلیه
حدود 40% زنان باردار مبتلا به PKD که فشار خون بالا دارند، دچار پرهاکلامپسی میشوند. این بیماری میتواند زندگی مادر و نوزاد را تهدید کند و ممکن است به صورت ناگهانی و بدون هشدار رخ دهد. به همین دلیل، زنان مبتلا به بیماری کلیه پلی کیستیک (PKD)، به ویژه کسانی که فشار خون بالا دارند، باید در دوران بارداری به طور دقیق تحت نظر پزشک باشند.
تاثیر PKD بر دیگر اندامها
بیماری کلیه پلی کیستیک (PKD) میتواند فراتر از کلیهها نیز اثر بگذارد. افراد مبتلا ممکن است کیستهایی در کبد، لوزالمعده، طحال، تخمدانها و روده بزرگ داشته باشند. معمولاً این کیست2ها مشکل جدی ایجاد نمیکنند، اما در برخی افراد میتوانند مشکل ساز باشند. PKD همچنین ممکن است مغز و قلب را تحت تاثیر قرار دهد:
اگر مغز تحت تاثیر قرار گیرد، ممکن است آنوریسم ایجاد شود. آنوریسم تورم عروق خونی است که میتواند پاره شود و منجر به سکته یا حتی مرگ شود.
اگر قلب تحت تاثیر قرار گیرد، دریچهها میتوانند شل شوند و در برخی بیماران باعث ایجاد صدا یا مرمور قلبی شوند.
حدود 50% افراد مبتلا به PKD تا سن 60 سالگی دچار نارسایی کلیه میشوند و حدود 60% تا سن 70 سالگی دچار نارسایی کلیه خواهند شد. افراد مبتلا به نارسایی کلیه نیاز به دیالیز یا پیوند کلیه خواهند داشت.
عوامل افزایش خطر نارسایی کلیه در PKD
- مردان
- بیماران با فشار خون بالا
- بیماران با پروتئین یا خون در ادرار
- زنان با فشار خون بالا که سه یا بیشتر بارداری داشتهاند.
تفاوت ADPKD و ARPKD
بیماری کلیه پلی کیستیک (PKD) دو نوع اصلی دارد: ADPKD (غالب اتوزومال) و ARPKD (مغلوب اتوزومال یا نوزادی). در ADPKD تنها یک ژن غیرطبیعی از یکی از والدین کافی است تا فرد به بیماری مبتلا شود، بنابراین وراثت آن غالب است. علائم این نوع معمولاً بین 30 تا 40 سالگی ظاهر میشوند و پیشرفت بیماری آهسته است.
این نوع شایعهترین شکل PKD است و حدود 90% از موارد را شامل میشود. علاوه بر کلیهها، ممکن است اندامهای دیگری مانند کبد، لوزالمعده و طحال نیز درگیر شوند، اما شدت بیماری معمولاً خفیف تا متوسط است و افراد میتوانند تا سنین بالا زندگی کنند، اگرچه حدود 50% تا 60% ممکن است به نارسایی کلیه دچار شوند.
در مقابل، ARPKD نوع نادر و شدید بیماری است که برای ابتلا به آن هر دو والد باید ژن غیرطبیعی را منتقل کنند (وراثت مغلوب). علائم این نوع از ماههای اولیه زندگی یا حتی در رحم ظاهر میشوند و بیماری معمولاً به سرعت پیشرفت میکند و در ماههای اول زندگی میتواند کشنده باشد. کلیهها در ARPKD شدیداً بزرگ میشوند و گاهی کبد نیز درگیر میشود. به همین دلیل، تشخیص ژنتیکی در این نوع اهمیت بیشتری دارد و مشاوره ژنتیک برای خانوادهها ضروری است.
به طور خلاصه، ADPKD معمولاً در بزرگسالی تشخیص داده میشود و پیشرفت کندتری دارد، در حالی که ARPKD از نوزادی آغاز میشود و شدت و سرعت پیشرفت آن بسیار بیشتر است. در هر دو نوع بیماری، برنامهریزی خانواده و مشاوره ژنتیک میتواند به مدیریت ریسک و آگاهی والدین کمک کند.
رژیم غذایی برای بیماری کلیه پلیکیستیک (PKD)
رژیم غذایی مناسب میتواند به کاهش پیشرفت بیماری، کنترل فشار خون و حفظ سلامت کلیهها در بیماران PKD کمک کند. هرچند هیچ رژیم غذایی مشخصی وجود ندارد که بتواند کیستها را کاملا متوقف کند، رعایت نکات زیر توصیه میشود:
1- کنترل مصرف نمک
کاهش نمک در رژیم غذایی به کنترل فشار خوت کمک میکند، که مهمترین عامل پیشگیری از آسیب بیشتر کلیهها در PKD است. استفاده از ادویههای طبیعی و اجتناب از غذاهای آماده و فرآوری شده توصیه میشود.
2- مصرف آب کافی
مصرف آب ساده و کافی در طول روز میتواند به کاهش رشد کیستها کمک کند و سلامت کلیهها را حفظ کند. مصرف کافی آب همچنین به پیشگیری از عفونتهای ادراری و تشکیل سنگ کلیه کمک میکند.
3- محدود کردن کافئین
نوشیدنیهای کافئیندار مانند قهوه، چای و نوشابههای انرژیزا میتوانند رشد کیستها را تشویق کنند، بنابراین بهتر است مصرف آنها محدود یا به طور کامل حذف شود.
4- رژیم کمچربی و کنترل کالری
مصرف غذاهای کمچربی و با کالری متوسطز به حفظ وزن سالم کمک میکند و فشار اضافی به کلیهها وارد نمیکند.
5- مصرف میوه و سبزیجات تازه
میوهها و سبزیجات تازه سرشار از فیبر، ویتامینها و آنتیاکسیدانها هستند که میتوانند سلامت عمومی بدن و کلیهها را حمایت کنند.
6- محدود کردن پروتئین حیوانی
در برخی بیماران، مصرف زیاد پروتئین حیوانی میتواند فشار روی کلیه را افزایش دهد. پزشک یا متخصص تغذیه میتواند میزان مناسب پروتئین را تعیین کند.
7- اجتناب از غذاهای فرآوری شده و نوشیدنیهای قندی
این نوع مواد غذایی میتوانند فشارخون و التهاب را افزایش دهند و سلامت کلیهها را تهدید کنند.
8- پیروی از توصیههای پزشک یا متخصص تغذیه
هر بیمار PKD ممکن است شرایط متفاوتی داشته باشد؛ بنابراین بهترین رژیم غذایی بر اساس سطح عملکرد کلیه، فشار خون و وضعیت عمومی بدن توسط پزشک یا متخصص تغذیه تعیین میشود.
تشخیص بیماری کلیه پلی کیستیک (PKD)
آزمایشها و روشهای تصویربرداری
سونوگرافی مطمئنترین، کم هزینهترین و غیرتهاجمیترین روش برای تشخیص بیماری کلیه پلی کیستیک (PKD) است. اگر فردی بالای 40 سال باشد و در معرض خطر PKD قرار داشته باشد و سونوگرافی کلیههای او طبیعی باشد، به احتمال زیاد مبتلا به PKD نیست.
گاهی اوقات، سیتی اسکن و MRI میتوانند کیستهای کوچکی را که در سونوگرافی دیده نمیشوند، شناسایی کنند. MRI برای اندازهگیری و پایش حجم کلیهها و کیستها نیز استفاده میشود.
در برخی شرایط، ممکن است آزمایش ژنتیک انجام شود. این آزمایش از طریق نمونه خون، وجود ژنهای غیرطبیعی که باعث PKD میشوند را بررسی میکند. آزمایش ژنتیک برای همه توصیه نمیشود؛ زیرا هزینه بالایی دارد و حدود 15% از افراد مبتلا را شناسایی نمیکند. با این حال، این آزمایش میتواند مفید باشد اگر فرد:
- تشخیص بیماری او بر اساس تصویربرداری نامشخص باشد.
- سابقه خانوادگی PKD داشته باشد و قصد اهدا کلیه داشته باشد.
- زیر 30 سال سن داشته باشد، سابقه خانوادگی PKD و سونوگرافی منفی داشته باشد و قصد برنامه ریزی خانواده داشته باشد.
آزمایشات تکمیلی برای تشخیص و پایش بیماری
علاوه بر سونوگرافی که روش اولیه و غیرتهاجمی برای تشخیص PKD است، گاهش نیاز به آزمایشات تکمیلی برای بررسی دقیقتر کلیهها و سایر اندامها وجود دارد. این آزمایشها میتوانند اندازه، تعداد و رشد کیستها را مشخص کنند و به پزشک کمک کنند تا روند بیماری را بهتر پایش کند.
1- تصویربرداری پیشرفته
CT scan: میتواند کیستهای کوچکتر را شناسایی کند که در سونوگرافی مشاهده نمیشوند.
MRI: برای اندازهگیری حجم کلیهها و کیستها و پایش رشد آنها استفاده میشود.
2- آزمایش ژنتیک
بررسی ژنهای غیرطبیعی مرتبط با PKD.
توصیه نمیشود برای همه انجام شود، اما میتواند مفید باشد برای افرادی که:
- تشخیص بیماری بر اساس تصویربرداری نامشخص است.
- سابقه خانوادگی PKD دارند و قصد اهدا کلیه دارند.
- زیر 30 سال هستند و قصد برنامهریزی خانواده دارند.
3- آزمایشهای خون و ادرار
آزمایش عملکرد کلیه (Creatinine, BUN): برای ارزیابی عملکرد کلیه و پایش آسیب احتمالی.
آزمایش ادرار: برای بررسی وجود خون یا پروتئین در ادرار که میتواند نشاندهنده آسیب کلیه باشد.
4- آزمایش فشار خون و قلب
کنترل فشار خون مهمترین شاخص برای پیشگیری از آسیب بیشتر کلیه است.
گاهش نیاز به ارزیابی قلب و دریچهها وجود دارد، به ویژه اگر علائم تپش یا لرزش قلب مشاهده شود.
5- آزمایشات تکمیلی بر اساس شرایط فردی
در صورت بروز علائم غیر معمول یا درگیری سایر اندامها، پزشک ممکن است آزمایشهای خاص دیگری مانند بررسی کبد، لوزالمعده یا مغز را توصیه کند.
آمادگی قبل از آزمایش
برای انجام آزمایشهای تشخیصی و تکمیلی PKD، آماده بودن بیمار میتواند به دقت نتایج و راحتی شما در طول آزمایش کمک کند. نکات مهم آمادگی قبل از آزمایش شامل موارد زیر است:
1- مشاوره با پزشک
قبل از انجام هر نوع آزمایش، پزشک خود را از سوابق پزشکی، داروهای مصرفی و بیماریهای زمینهای مطلع کنید.
اطلاع دادن در مورد بارداری یا حساسیت دارویی نیز ضروری است.
2- آزمایش خون و ادرار
گاهی لازم است ناشتا بودن 8-12 ساعت قبل از آزمایش خون رعایت شود، مخصوصاً برای تستهای عملکرد کلیه و بررسی سطح الکترولیتها.
قبل از آزمایش ادرار، بهتر است مثانه خود را به طور معمول تخلیه کنید و نمونه تازه ارائه دهید.
3- تصویربرداری (سونوگرافی، CT,MRI)
برای سونوگرافی کلیهها معمولاً نیاز به آمادگی خاصی نیست، اما گاهی پزشک مصرف مایعات قبل از سونوگرافی را توصیه میکند تا مثانه پر باشد و تصویربرداری دقیقتر انجام شود.
برای CT یا MRI، ممکن است نیاز به ناشتا بودن یا پرهیز ا برخی داروها باشد. پزشک دستورالعمل دقیق را ارائه میکند.
در صورت استفاده از مواد حاجب، پزشک درباره حساسیتها و عملکرد کلیهها از شما سوال خواهد کرد.
4- داروها
اکثر داروها قبل از آزمایش میتوانند مصرف شوند، مگر اینکه پزشک خلاف آن را توصیه کند.
داروهای فشار خون و دیابت معمولاً با دستور پزشک ادامه داده میشود.
5- همراه داشتن مدارک پزشکی
بهتر است نتایج آزمایشهای قبلی، داروها و تاریخچه بیماری خانوادگی را همراه داشته باشید تا پزشک بتواند روند پیشرفت بیماری را بهتر ارزیابی کند.
6- نکات عمومی برای راحتی شما
لباس راحت و آزاد بپوشید تا دسترسی به کلیهها و شکم برای سونوگرافی راحت باشد.
اگر دچار اضطراب هستید، میتوانید قبل از آزمایش سوالات خود را یادداشت کنید و همراه داشته باشید.

درمان بیماری کلیه پلی کیستیک (PKD)
در حال حاضر هیچ درمان قطعی برای PKD وجود ندارد، اما تحقیقات گستردهای در حال انجام است. مطالعات جدید نسان میدهند که نوشیدن آب ساده در طول روز و اجتناب از کافئین میتواند رشد کیستها را کند کند. همچنین تحقیقات در حال بررسی پایه ژنتیکی PKD هستند.
تحقیقات نشان میدهند برخی درمانها ممکن است سرعت پیشرفت بیماری کلیه را کاهش دهند، اما نیاز به مطالعات بیشتری دارند تا به طور رسمی در بیماران استفاده شوند. در همین حال، درمانهای حمایتی میتوانند به کنترل علائم، کاهش رشد کیستها و پیشگیری یا کند کردن کاهش عملکرد کلیه کمک کنند. این درمانها شامل موارد زیر هستند:
- کنترل دقیق فشار خون
- درمان سریع عفونتهای مثانه یا کلیه با آنتی بیوتیک
- نوشیدن مقادیر کافی آب در صورت مشاهده خون در ادرار
- داروهای کنترل درد (با مشورت پزشک درباره داروهای بدون نسخه که برای بیماران کلیوی ایمن هستند)
- سبک زندگی سالم: ترک سیگار، ورزش منظم، کنترل وزن و کاهش مصرف نمک
- نوشیدن آب ساده به میزان کافی در طول روز
- اجتناب از نوشیدنیهای کافئیندار
داروها
در آوریل 2018، مرکز FDA داروی جدیدی به نام تولواپتان را برای درمان PKD غالب اتوزومال (ADPKD) تایید کرد. این دارو میتواند در بزرگسالانی که در معرض خطر ADPKD هستند، به کند کردن کاهش عملکرد کلیه کمک کند. برای اطلاعات بیشتر و بررسی مناسب بودن این دارو، با پزشک مشورت کنید.
تغذیه
در حال حاضر هیچ رژیم غذایی مشخصی برای پیشگیری از تشکیل کیستها در بیماران مبتلا به بیماری کلیه پلی کیستیک (PKD) وجود ندارد. کاهش مصرف نمک به کنترل فشار خوت کمک میکند و رژیم کم چربی و با کالری متوسط برای حفظ وزن سالم توصیه میشود. برای تغییرات دیگر در رژیم غذایی مانند اجتناب از کافئین، با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنید.
ورزش و فعالیت بدنی
ورزش برای بیماران مبتلا به بیماری کلیه پلی کیستیک (PKD) توصیه میشود، اما باید از فعالیتهایی که ممکن است به کلیه آسیب برسانند، مانند ورزشهای پرتماس، اجتناب شود. همچنین مهم است که در طول ورزش از کم آبی بدن جلوگیری شود.
درمان کلیه پلیکیستیک با سلولهای بنیادی
در حال حاضر درمان بیماری کلیه پلی کیستیک (PKD) با سلولهای بنیادی در مرحله تحقیقاتی است و هنوز به صورت یک روش درمانی استاندارد در پزشکی عمومی پذیرفته نشده است.
هدف از تحقیقات چیست؟
- ترمیم بافت کلیوی آسیب دیده
- کند کردن پیشرفت رشد کیستها
- بهبود عملکرد کلیهها
چه نوع سلولهایی بررسی میشوند؟
در تحقیقات معمولاً از:
- سلولهای بنیادی مزانشیمی
- قلمروی سلولهای پرتوان القایی
استفاده میشود تا بررسی شود آیا میتوانند التهاب کلیه را کاهش دهند یا ترمیمزا باشند.
آیا بیماری کلیه پلی کیستیک خطرناک است؟
بیماری کلیه پلی کیستیک (PKD) یک بیماری ژنتیکی است که باعث ایجاد کیستهای پر از مایع در کلیهها میشود. میزان خطر این بیماری به نوع PKD و شدت پیشرفت آن بستگی دارد.
پیشگیری از بیماری کلیه پلی کیستیک (PKD)
بیماری کلیه پلی کیستیک (PKD) قابل پیشگیری نیست، زیرا یک بیماری ژنتیکی است. با این حال، با رعایت سبک زندگی سالم میتوان روند بیماری را کند کرد و احتمال بروز نارسایی کلیه را کاهش داد.
افراد مبتلا به PKD که قصد داشتن فرزند بیولوژیک دارند، میتوانند با یک مشاوره ژنتیک مشورت کنند تا در مورد برنامهریزی خانواده و خطر انتقال ژن بیماری به فرزندان اطلاعات دقیق دریافت کنند.
زمان مراجعه به پزشک
علاوه بر پزشک مراقب اولیه، بهتر است یک متخصص کلیه (نفرولوژیست) پیدا کنید که تجریه درمان بیماران مبتلا به بیماری کلیه پلی کیستیک (PKD) را داشته باشد. با کمک پزشکان میتوانید بهترین گزینه درمانی متناسب با شرایط خود را انتخاب کنید.
سوالاتی که میتوانید از پزشک بپرسید:
- آیا من مبتلا به PKD هستم؟
- نوع PKD من چیست؟
- آیا PKD من بر سایر اندامها تاثیر گذاشته است؟
- آیا PKD من قابل درمان یا بهبود است؟
- گزینه درمانی من کداماند؟
- مدت زمان درمان چقدر است؟
- آیا درمان من عوارض یا خطراتی دارد؟
- آیا لازم است به یک نفرولوژیست مراجعه کنم؟
نحوه تعیین وقت مشاوره در آزمایشگاه پاتوبیولوژی اوستا
حضوری: با مراجعه به آزمایشگاه پاتوبیولوژی اوستا از خدمات مشاوره ژنتیک بهرهمند شوید.
آدرس: خیابان ولیعصر – خیابان مطهری – نبش خیابان لارستان – پلاک 414، تهران
شماره تماس: 02188801071 – 02188802408 – avesta_lab@
ساعات کاری: شنبه تا پنجشنبه، 7:00 الی 19:00
مطالب مشابه:
آلکاپتونوری چیست؟
بیماری های مرتبط با اتو آنتی بادی های پلاسما
درد لگن و بیماری های زنان
آزمایش اوره خون (BUN) و ارتباط با کلیه
منبع: kidney – my.clevelandclinic
