آزمایش PSA (آنتی‌ژن اختصاصی پروستات)

آزمایش PSA (آنتی‌ژن اختصاصی پروستات)

آزمایش PSA (آنتی‌ژن اختصاصی پروستات) یک آزمایش خون است که به پزشکان کمک می کند تا سرطان پروستات را تشخیص و کنترل کنند. سطح بالای PSA صرفاً به معنای وجود سرطان نیست، اما ممکن است نشان دهنده این باشد که فرد در معرض خطر بیشتری در ابتلا به سرطان پروستات است.

PSA یا آنتی‌ژن اختصاصی پروستات، پروتئینی است که توسط غده پروستات تولید می‌شود. هم بافت طبیعی و هم بافت سرطانی پروستات قادر به تولید این ماده هستند، اما معمولاً در سرطان پروستات، میزان PSA در خون افزایش بیشتری پیدا می‌کند.

پزشکان آزمایش PSA را برای مردان جهت غربالگری سرطان پروستات توصیه می‌کنند. تشخیص زودهنگام سرطان پروستات با آزمایش PSA شانس درمان مؤثر را افزایش می‌دهد. آنها معمولاً همراه با آزمایش PSA، معاینه رکتوم دیجیتال (DRE) نیز انجام می‌دهد.

سطح PSA طبیعی بر اساس سن چقدر است؟

سطوح PSA طبیعی به سن بستگی دارد. سطح PSA با افزایش سن به آرامی افزایش می‌یابد، حتی اگر سرطان پروستات یا هیچ بیماری دیگری که بر پروستات تأثیر می‌گذارد، وجود نداشته باشد. سطح PSA بالا ممکن است نشان دهنده ابتلا به سرطان پروستات باشد.

چه زمانی آزمایش PSA انجام می‌شود؟

آزمایش‌های PSA بسیار رایج هستند. پزشکان توصیه می‌کنند هر دو تا سه سال، از حدود 50 سالگی، آزمایش PSA انجام شود.

اگر نتایج آزمایش PSA غیرطبیعی باشد، پزشک ممکن است توصیه کند که فرد هر 6 تا 12 ماه یکبار تحت نظر باشد و آزمایش‌های PSA و سایر غربالگری‌ها را انجام دهد.

علاوه بر این، اگر فرد در معرض خطر بالای ابتلا به سرطان پروستات باشد، پزشک ممکن است توصیه کند که از حدود 40 سالگی به طور منظم آزمایش PSA انجام دهد. همچنین در صورت داشتن سابقه خانوادگی سرطان پروستات، ممکن است فرد در معرض خطر بالای ابتلا به این بیماری باشد.

همچنین، پزشک ممکن است آزمایش PSA را برای ارزیابی اثربخشی درمان یا اطمینان از عدم بازگشت سرطان پروستات نیز توصیه کند.

جزئیات آزمایش PSA (آنتی‌ژن اختصاصی پروستات)

آنچه قبل از آزمایش PSA باید بدانید:

قبل از آزمایش PSA، در صورت وجود موارد زیر، به پزشک اطلاع دهید:

• داروهایی برای هیپرپلازی خوش‌خیم پروستات (BPH)، از جمله فیناستراید (Proscar®) یا دوتاستراید (Avodart®) مصرف می‌کنید.
• برای ریزش مو فیناستراید (Propecia®) مصرف می‌کنید.
• برای درمان BPH جراحی انجام داده‌اید، از جمله جراحی از طریق مجرای ادرار (TUR).
• در 6 هفته گذشته بیوپسی پروستات انجام داده‌اید.
• اخیراً از کاتتر ادراری یا روش دیگری که بر سیستم ادراری تأثیر می‌گذارد استفاده کرده‌اید.
• مبتلا به بیماری کبدی هستید، مانند سیروز کبد، فیبروز کیستیک یا هپاتیت C.
• به عفونت دستگاه ادراری (UTI) مبتلا هستید، یا در سه ماه گذشته عفونت داشته‌اید.

این داروها و روش‌ها می‌توانند بر سطح PSA تأثیر بگذارند، که مانع از دریافت دقیق نتایج توسط پزشک می‌شود.

پزشک چند روز قبل از آزمایش PSA، دستورالعمل‌هایی را به شما ارائه می‌دهد تا از دقیق‌ترین نتیجه اطمینان حاصل شود. این موارد عبارتند از:

• 48 ساعت قبل از آزمایش PSA خود، هیچ فعالیت جنسی، از جمله خودارضایی، انجام ندهید. انزال ممکن است باعث افزایش موقت سطح PSA شود.
• 48 ساعت قبل از آزمایش PSA ورزش نکنید. ورزش شدید – به خصوص دوچرخه سواری – می‌تواند به طور موقت سطح PSA را افزایش دهد.

چه بیماری هایی بر سطح PSA تاثیر می گذارد؟

علاوه بر سرطان پروستات، سایر بیماری‌ها نیز ممکن است باعث افزایش سطح PSA شوند، از جمله هیپرپلازی خوش‌خیم پروستات (BPH)، التهاب پروستات (پروستاتیت) و عفونت‌های ادراری. این موارد ممکن است نگرانی‌هایی را ایجاد کنند یا نیاز به آزمایش‌های اضافی را ایجاد کنند.
برخی از انواع سرطان پروستات باعث افزایش سطح PSA نمی‌شوند. حتی اگر آزمایش PSA نشان دهد که سطح PSA طبیعی است، ممکن است سرطان پروستات وجود داشته باشد.

علائم هشدار دهنده سرطان پروستات چیست؟

با پیشرفت سرطان پروستات، ممکن است علائم زیر ایجاد شود:

تغییرات ادرار: این ممکن است شامل بی‌اختیاری ادرار، جریان ضعیف ادرار و درد یا سوزش هنگام ادرار (دیسوری) باشد.

درد در کمر، باسن یا قفسه سینه: این ممکن است نشان دهنده گسترش سرطان پروستات به سایر نواحی بدن باشد.

وجود خون در ادرار یا مایع منی: سرطان پروستات می‌تواند بر نواحی سیستم ادراری و باروری تأثیر بگذارد، که می‌تواند باعث وجود خون در ادرار (هماچوری) یا مایع منی (هماتواسپرمی) شود.

درد استخوان: سرطان پیشرفته پروستات می‌تواند به استخوان‌ها گسترش یابد و باعث درد شود.

کاهش وزن بدون دلیل: کاهش وزن می‌تواند نشانه سرطان باشد.

اختلال نعوظ و انزال دردناک (دیس ارگاسم یا ارگاسم): سرطان پروستات ممکن است بر توانایی در نعوظ و حفظ آن تأثیر بگذارد. همچنین ممکن است هنگام انزال درد ایجاد کند.

نحوه کاهش سطح PSA

هیچ راه تضمینی برای کاهش سطح PSA وجود ندارد. با این حال، برخی تحقیقات نشان می‌دهد که تغییر در سبک زندگی و رژیم غذایی ممکن است به کاهش سطح PSA کمک کند. این نکات عبارتند از:

مصرف غذاهای بیشتر حاوی لیکوپن: لیکوپن یک ماده شیمیایی است که به میوه‌ها و سبزیجات خاصی رنگ صورتی یا قرمز می‌دهد. ممکن است خواص ضد سرطانی بالقوه داشته باشد. غذاهایی که حاوی مقدار زیادی لیکوپن هستند شامل گوجه فرنگی، هندوانه، زردآلو، گریپ فروت و گواوا صورتی هستند.

استفاده از یک رژیم غذایی گیاهی: یک رژیم غذایی سرشار از سبزیجات و حبوبات ممکن است ایمنی را افزایش داده و از رشد سلول‌های سرطانی جلوگیری کند.

مصرف ویتامین D: ویتامین D به ساخت و حفظ استخوان‌های قوی کمک می‌کند و سیستم ایمنی بدن را تقویت می‌کند. بدن وقتی در معرض آفتاب قرار می گیرد، ویتامین D می‌سازد. غذاهایی که حاوی ویتامین D هستند شامل ماهی‌های چرب و غذاها و نوشیدنی‌های غنی شده با ویتامین D مانند شیر، شیر گیاهی، آب پرتقال، غلات و بلغور جو دوسر هستند. پزشک همچنین ممکن است مکمل‌های ویتامین D را توصیه کند.

فعالیت بدنی: ورزش متوسط تا شدید می‌تواند به کاهش سطح PSA کمک کند. فعالیت‌ها شامل پیاده‌روی، دویدن، وزنه‌برداری و ورزش‌های تفریحی است.

حضوری: با مراجعه به آزمایشگاه پاتوبیولوژی اوستا از خدمات مشاوره ژنتیک بهره‌مند شوید.

مطالب مشابه:

سرطان پروستات

آزمایش های غربالگری سرطان

Free PSA

Acid Phosphatase (Prostatic)