آزمایش tTG Antibodies جهت تشخیص سلیاک | تفسیر، عدد نرمال و دقت آزمایش

آزمایش tTG Antibodies جهت تشخیص سلیاک

آزمایش tTG Antibodies یکی از دقیق‌ترین روش‌های خون برای تشخیص سلیاک است و با اندازه‌گیری آنتی‌بادی‌های tTG IgA و IgG پاسخ ایمنی بدن به گلوتن را مشخص می‌کند. این تست حتی در مراحل اولیه بیماری تغییرات روده را شناسایی می‌کند و همراه با علائم بالینی، تفسیر نتایج و اعداد نرمال، تشخیص سریع و قابل اعتماد را ممکن می‌سازد.

برای تشخیص بیماری سلیاک، یکی از ساده‌ترین و در عین حال دقیق‌ترین روش‎ها، انجام آزمایش خون سلیاک است. این آزمایش با بررسی آنتی‌بادی‌های اختصاصی سلیاک در خون انجام می‌شود. در افرادی که به این بیماری مبتلا هستند، مصرف مواد غذایی حاوی گلوتن، باعث فعال شدن سیستم ایمنی و افزایش غیرطبیعی آنتی‌بادی‌هایی مانند tTG-IgA می‌شود.

بیماری سلیاک چیست؟

بیماری سلیاک یک بیماری خودایمنی و ارثی است که در اثر واکنش غیرطبیعی بدن به پروتئینی به نام گلوتن ایجاد می‌شود. در افراد مبتلا به سلیاک، مصرف مواد غذایی حاوی گلوتن باعث فعال شدن سیستم ایمنی می‌شود. در این شرایط، سیستم ایمنی به اشتباه گلوتن را به عنوان یک عامل خطرناک شناسایی کرده و به آن حمله می‌کند.

این واکنش ایمنی در دستگاه گوارش رخ می‌دهد و منجر به التهاب روده باریک می‌شود. ادامه این التهاب می‌تواند به آسیب مخاط داخلی روده کوچک منجر شود. از آنجا که جذب بخش عمده مواد مغذی بدن در روده باریک انجام می‌شود، این آسیب باعث اختلال در جذب و بروز مشکلاتی مانند سوءجذب مواد غذایی، کمبود ویتامین‌ها و ضعف عمومی بدن خواهد شد.

گلوتن چیست و در چه مواد غذایی وجود دارد؟

گلوتن پروتئینی است که به طور طبیعی در غلاتی مانند گندم، جو و چاودار وجود دارد. این غلات پایه بسیاری از غذاهای رایج در رژیم غذایی هستند، از جمله:

• نان و فرآورده‌های آردی
• ماکارونی و پاستا
• غلات صبحانه
• ماءالشعیر و نوشیدنی‌های مالت‌دار

علاوه بر این، گلوتن ممکن است به طور پنهان در مواد غذایی غیر منتظره نیز وجود داشته باشد، مانند:

• سس‌ها
• سوپ‌های آماده
• غذاهای فرآوری شده و بسته‌بندی شده

به همین دلیل، افراد مبتلا به سلیاک باید به طور کامل از رژیم غذایی بدون گلوتن پیروی کنند و برچسب مواد غذایی را با دقت بررسی نمایند.

علائم بیماری سلیاک چیست؟

• نفخ و احساس پری شکم
• اسهال مزمن یا یبوست
• درد و کرامپ شکمی
• تهوع و استفراغ
• کاهش وزن بدون علت مشخص
• خستگی و بی حالی مداوم
• سوءجذب مواد مغذی و کم خونی

علائم سلیاک در بزرگسالان

گوارشی:

• نفخ مکرر و گاز زیاد
• اسهال طولانی مدت یا متناوب
• یبوست مقاوم
• درد شکم پس از مصرف غذاهای حاوی گلوتن
• عدم تحمل لاکتوز

غیرگوارشی:

• کم خونی فقر اهن مقاوم به درمان
• کاهش تراکم استخوان و پوکی استخوان
• خستگی مزمن و ضعف عضلانی
• افسردگی، اضطراب یا کاهش تمرکز
• بثورات پوستی خارش‌دار (درماتیت هرپتی فرم)
• ناباروری یا سقط مکرر
• سردردهای مکرر و میگردن

علائم سلیاک در کودکان

گوارشی:

• اسهال مزمن یا مدفوع حجیم و بدبو
• نفخ شدید شکم
• استفراغ مکرر
• درد شکمی
• کاهش اشتها

علامت‌های مرتبط با رشد و تغذیه

• عدم افزایش وزن یا کاهش وزن
• کوتاهی قد نسبت به سن
• تاخیر در رشد و بلوغ
• ضعف عضلانی
• کم خونی و کمبود ویتامین‌ها

سایر علائم

• تحریک پذیری و بی قراری
• خستگی زودرس
• مشکلات یادگیری و تمرکز
• آسیب به مینای دندان و تغییر رنگ دندان‌ها

تفاوت tTG IgA و tTG IgG

آزمایش tTG IgA و tTG IgG هر دو برای تشخیص بیماری سلیاک استفاده می‌شوند، اما عملکرد و حساسیت متفاوتی دارند. tTG IgA معمولاً اولین انتخاب است و دقت بالاتری دارد، مخصوصاً در افراد با سیستم ایمنی طبیعی. در موارد کمبود IgA، آزمایش tTG IgG جایگزین می‌شود تا نتایج دقیق‌تری ارائه دهد. دانستن این تفاوت به پزشک کمک می‌کند تا تشخیص درست و سریع‌تری داشته باشد.

• tTG IgA: تست انتخاب اول و استاندارد طلایی تشخیص سلیاک
• tTG IgG: مناسب برای افرادی با کمبود IgA یا کودکان خاص

جدول مقایسه خطرات و روش‌های درمان

چه کسانی باید آزمایش سلیاک بدهند؟

غربالگری و آزمایش سلیاک برای گروه‌های زیر توصیه می‌شود:

• کودکان بالای 3 سال و بزرگسالانی که علائم مشکوک به سلیاک دارند.
• بستگان درجه یک بیماران مبتلا به سلیاک (والدین، خواهر و برادر، فرزندان) که خطر ابتلا در آنها حدود 1 به 10 است، در حالی که این عدد در جمعیت عادی 1 به 100 می‌باشد.

افرادی که دچار بیماری‌های خودایمنی یا شرایط مرتبط هستند، از جمله:

• دیابت نوع 1
• بیماری‌های خودایمنی تیروئید
• بیماری‌های خودایمنی کبد
• سندرم داون، ترنر و ویلیامز
• کمبود انتخابی ایمونوگلوبولین A یا IgA

آزمایش سلیاک در کودکان زیر 3 سال

طبق توصیه‌های مرکز بیماری سلیاک دانشگاه شیکاگو:

به طور معمول، کودکانی که در معرض خطر سلیاک هستند، در سن 2 تا 3 سالگی می‌شوند؛ مگر اینکه علائم زودتر ظاهر شوند. در کودکان زیر 3 سال، آزمایش آنتی‌بادی همیشه نتایج دقیقی ندارد.

کودکان باید برای مدتی (گاهی تا یک سال) غلات حاوی گندم یا جو مصرف کنند تا پاسخ ایمنی گلوتن ایجاد شود و در آزمایش‌ها قابل شناسایی باشد.

در کودکانی که دچار عدم رشد مناسب یا اسهال مزمن هستند، بررسی توسط فوق تخصص گوارش کودکان ضروری است.

آزمایش ژنتیک به تنهایی برای تشخیص سلیاک کافی نیست، اما اگر هیچ‌یک از ژن‌های مرتبط وجود نداشته باشد، تقریباً می‌توان ابتلا به سلیاک را رد کرد. این تست در هر سنی قابل انجام است.

آزمایش خون tTG-IgA چیست و چه نقشی در تشخیص بیماری سلیاک دارد؟

آزمایش خون یکی از مهم‌ترین روش‌ها برای بررسی وضعیت سلامت بدن و تشخیص بیماری‌های زمینه‌ای است. پزشکان با استفاده از نتایج ازمایش خون می‌توانند عملکرد اندام‌ها، فعالیت سیستم ایمنی و وجود اختلالات پنهان در بدن را ارزیابی کرده و در صورت لزوم، بررسی‌های تکمیلی را انجام دهند.

یکی از آزمایش‌های تخصصی و پرکاربرد در این زمینه، آزمایش tTG-IgA یا آزمایش آنتی‌بادی ترانس گلوتامیناز  بافتی IgA است. این آزمایش به طور اختصاصی برای تشخیص بیماری سلیاک استفاده می‌شود.

آزمایش tTG-IgA با اندازه‌گیری میزان آنتی‌بادی‌های خاص در خون انجام می‌شود و افزایش سطح این آنتی‌بادی‌ها میتواند نشانه‌ای از ابتلا به بیماری سلیاک باشد.

آزمایش tTG-IgA چیست؟

تست tTG-IgA یکی از دقیق‌ترین روش‌های آزمایش خون سلیاک است که برای شناسایی واکنش غیرطبیعی سیستم ایمنی بدن به گلوتن انجام می‌شود.

درافراد مبتلا به سلیاک، مصرف مواد غذایی حاوی گلوتن باعث فعال شدن سیستم ایمنی میشود. در این شرایط، بدن گلوتن را به عنوان یک عامل مضر شناسایی کرده و برای مقابله با آن، مقدار زیادی آنتی‌بادی تولید می‌کند.

در جریان این پاسخ ایمنی:

• آنتی‌بادی‌ها به آنزیمی به نام ترانس گلوتامیناز بافتی (tTG) حمله می‌کنند.
• این آنزیم نقش مهمی در ترمیم سلول‌ها و سلامت دیواره روده دارد.
• افزایش آنتی‌بادی‌های ضد tTG باعث آسیب به روده باریک و اختلال جذب مواد مغذی می‌شود.

این آنتی‌بادی‌ها به نام Anti tTG-IgA شناخته می‌شوند و بالا بودن سطح آنها در آزمایش خون، نشانه‌ای قوی از بیماری سلیاک فعال است.

آزمایش tTG-IgA برای اغلب کودکان و بزرگسالان، بهترین روش غربالگری سلیاک، آزمایش آنتی‌بادی ترانس گلوتامیناز بافتی IgA یا (tTG-IgA) به همراه اندازه‌گیری IgA کل است. این کار مشخص میکند که آیا بدن به میزان کافی IgA تولید می‌کند یا خیر.

در کودکان خردسال (حدود 2 سال یا کمتر)، اندازه‌گیری DGP IgA و DGP IgG نیز توصیه می‌شود.

دقت تست tTG-IgA:

• حساسیت حدود 93% (تشخیص صحیح افراد مبتلا)
• ویژگی حدود 96% (منفی شدن تست در افراد سالم)

احتمال نتایج مثبت کاذب

در برخی بیماری‌های خودایمنی مانند:

• دیابت نوع 1
• بیماری‌های خودایمنی کبد
• تیروئیدیت هاشیموتو
• آرتریت روماتوئید یا پسوریاتیک
• نارسایی قلبی

ممکن است نتیجه آزمایش tTG-IgA به صورت مثبت کاذب گزارش شود.

به همین دلیل، با وجود آزمایش‌های تکمیلی، نمونه‌برداری از روده باریک (بیوپسی) تنها روش قطعی تشخیص بیماری سلیاک محسوب می‌شود.

چرا آزمایش tTG-IgA انجام می‌شود؟

آزمایش tTG-IgA معمولاً زمانی درخواست می‌شود که فرد علائم مشکوک به سلیاک داشته باشد. علائم این بیماری می‌توانند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشند، اما شایع‌ترین آنها عبارتند از:

• نفخ و احساس پری شکم
• یبوست یا اسهال مزمن
• گاز زیاد روده
• تهوع و استفراغ
• درد شکم
• عدم تحمل لاکتوز و شیر
• مدفوع آبکی یا چرب

این علائم در کودکان مبتلا به سلیاک شایع‌تر است. علاوه بر مشکلات گوارشی، ممکن است نشانه‌های دیگری مانند بثورات پوستی، مشکلات مینای دندان و کم خونی نیز مشاهده شود.

کودکان مبتلا به سلیاک اغلب به دلیل اختلال در جذب مواد مغذی دچار:

• تاخیر در رشد قدی
• بلوغ دیررس
• کاهش تمرکز و یادگیری
• سوخت‌وساز پایین بدن می‌شوند.

البته داشتن یک یا دو علامت به تنهایی به معنای ابتلا به سلیاک نیست و ممکن است به بیماری‌های دیگری مرتبط باشد؛ به همین دلیل، انجام آزمایش خون tTG-IgA نقش کلیدی در تشخیص دقیق دارد.

آزمایش tTG-IgA چگونه انجام می‌شود؟

برای انجام آزمایش tTG-IgA، نمونه کوچکی از خون وریدی فرد گرفته می‌شود. این فرآیند ساده بوده و تنها چند دقیقه زمان می‌برد.

نمونه خون برای اندازه‌گیری سطح آنتی‌بادی‌های ضد ترانس گلوتامیناز به آزمایش ارسال می‌شود.

سطح بالای آنتی‌بادی‌ها: احتمال ابتلا به بیماری سلیاک

سطح طبیعی آنتی‌بادی‌ها: احتمال پایین ابتلا (در صورت مصرف گلوتن)

سایر آزمایش‌ها و روش‌های تشخیصی سلیاک

آنتی‌بادی اندومیزیال IgA (EMA):

ویژگی نزدیک به 100% دارد، اما حساسیت آن کمتر از tTG-IgA است. حدود 5 تا 10% بیماران سلیاک EMA منفی دارند. این تست گران‌تر است و معمولاً در موارد تشخیصی دشوار استفاده می‌شود.

IgA کل سرم:

برای بررسی کمبود IgA که می‌تواند باعث منفی کاذب شدن تست‌های tTG-IgA یا EMA شود. در صورت کمبود IgA، تست‌های tTG-IgA یا DGP-IgG درخواست می‌شود.

آنتی‌بادی DGP (IgG و IgA):

مناسب برای افراد دارای کمبود IgA یا کسانی که تست‌های اولیه آنها منفی بوده است. کمبود IgA می‌تواند نشانه بیماری‌های دیگری مانند ژیاردیازیس، رشد بیش از حد باکتری‌ها در روده (SIBO) یا نقص ایمنی متغیر شایع (CVID) باشد.

کپسول آندوسکوپی (VCE):

حساسیت 89% و ویژگی 95% دارد و در تشخیص آتروفی‌های واضح روده و عوارض سلیاک کاربردی است.

پروتئین I-FABP

در صورت آسیب سلولی روده وارد جریان خون می‌شود و می‌تواند نشانه مصرف ناخواسته گلوتن باشد.

یافته‌های تصویربرداری:

در برخی موارد، اتساع روده باریک، ضخیم شدن دیواره‌ها یا تغییرات عروقی می‌تواند مطرح‌کننده سلیاک باشد.

نقش ژنتیک در بروز بیماری سلیاک

سلیاک یک بیماری ارثی است و در خانواده‌ها مشاهده می‌شود.

اعضای درجه یک خانواده بیماران سلیاک (والدین، خواهر و برادر، فرزندان) که ژن مشابه فرد را دارند، تا 40% در معرض خطر ابتلا قرار می‌گیرند.

در صورتی که وضعیت ژنتیکی مشخص نباشد، خطر ابتلا به سلیاک در بستگان درجه یک بین 7 تا 20 درصد برآورد می‌شود.

اهمیت نتیجه منفی آزمایش ژنتیک سلیاک

اگر نتیجه آزمایش ژنتیک سلیاک منفی باشد، احتمال ابتلا به سلیاک در آینده عملاً رد می‌شود.

به همین دلیل، این تست به ویژه برای اعضای خانواده ارزش تشخیصی بالایی دارد و می‌تواند از انجام آزمایش‌های مکرر و غیرضروری در آینده جلوگیری کند.

توصیه می‌شود، آزمایش ژنتیک سلیاک برای اعضای خانواده، به خصوص کودکان انجام شود و همچنین در افراد ژن مثبت، غربالگری با آزمایش‌های آنتی‌بادی سلیاک هر 3 تا 5 سال تکرار شود.

چه افرادی باید آزمایش ژنتیک HLA سلیاک انجام دهند؟

آزمایش ژنتیک سلیاک در شرایط زیر توصیه می‌شود:

• افرادی که رژیم فاقد گلوتن دارند (آزمایش آنتی‌بادی در این افراد دقیق نیست)
• زمانی که تشخیص بیماری سلیاک قطعی نیست
• نتایج مبهم یا متناقض آزمایش آنتی‌بادی، به ویژه در کودکان زیر 3 سال
• نتایج نامشخص بیوپسی روده
• عدم تطابق بین نتیجه آزمایش خون و نمونه‌برداری روده
• بستگان درجه یک بیماران مبتلا به سلیاک برای بررسی میزان خطر

تفسیر نتایج:

نتیجه منفی: با احتمال 99% فرد در آینده به سلیاک مبتلا نخواهد شد.

نتیجه مثبت: توصیه می‌شود آزمایش آنتی‌بادی سلیاک هر 2 تا 3 سال یا در صورت بروز علائم انجام شود.

آزمایش ژنتیک سلیاک چگونه انجام می‌شود؟

پزشک معالج می‌تواند درخواست آزمایش ژنتیک سلیاک را صادر کند. این آزمایش از طریق روش‌های زیر قابل انجام است:

• آزمایش خون
• نمونه بزاق
• سواب داخل دهان (نمونه‌گیری از مخاط گونه)

کاربردهای آزمایش tTG-IgA چیست؟

آزمایش tTG-IgA در درجه اول برای تشخیص بیماری سلیاک استفاده می‌شود، اما کاربردهای آن تنها به این مورد محدود نیست و شامل موارد زیر نیز می‌شود:

شناسایی حساسیت به گلوتن در افرادی که علائم مرتبط با مصرف گلوتن دارند، اما معیارهای کامل سلیاک را ندارند.

بررسی پاسخ به درمان و میزان پایبندی بیمار به رژیم غذایی بدون گلوتن، از طریق اندازه‌گیری سطح آنتی‌بادی‌ها پس از شروع رژیم.

غربالگری افراد پرخطر، به ویژه کسانی که سابقه خانوادگی سلیاک دارند یا به بیماری‌های خودایمنی مانند دیابت نوع 1 یا بیماری‌های تیروئیدی مبتلا هستند.

تفسیر نتیجه آزمایش tTG-IgA

نتایج آزمایش tTG-IgA می‌تواند تحت تاثیر عواملی مانند سن، سابقه پزشکی، ژنتیک، وضعیت ایمنی بدن و حتی آزمایشگاهی که تست در آن انجام شده است، متفاوت باشد.

به همین دلیل، تفسیر نتیجه آزمایش سلیاک باید حتماً توسط پزشک انجام شود.

انجام آزمایش در یک آزمایشگاه معتبر نقش مهمی در دقت تشخیص دارد.

اگر سطح آنتی‌بادی‌ها در خون بالا باشد، احتمال ابتلا به بیماری سلیاک یا اختلالات مشابه مطرح می‌شود. البته در برخی کودکان مبتلا، ازمایش خون ممکن است حساسیت کافی نداشته باشد و نیاز به بررسی‌های تکمیلی وجود داشته باشد.

در صورتی که نتیجه آزمایش tTG-IgA در محدوده نرمال باشد، معمولاً می‌توان با اطمینان بالایی ابتلا به سلیاک را رد کرد.

سطح بالای tTG-IgA به چه معناست؟

مقدار tTG-IgA در خون معمولاً بر حسب واحد U/mL گزارش می‌شود. تفسیر رایج نتایج به شکل زیر است:

≤ 3 U/mL: محدوده طبیعی (منفی)

4 تا 10 U/mL: مثبت ضعیف (مشکوک به سلیاک)

≥ 11 U/mL: مثبت قوی و احتمال بالای ابتلا به بیماری سلیاک

سطح 11 U/mL یا بالاتر: معمولاً نیازمند بررسی فوری و انجام تست‌های تکمیلی مانند بیوپسی روده باریک است.

چه عواملی می‌توانند نتیجه آزمایش tTG-IgA را تحت تاثیر قرار دهند؟

در صورت حذف گلوتن از رژیم غذایی قبل از انجام آزمایش، نتیجه ممکن است منفی کاذب شود. به همین دلیل، توصیه می‌شود آزمایش tTG-IgA قبل از شروع رژیم بدون گلوتن انجام شود و معمولاً نیار به آمادگی خاصی غیر از مصرف گلوتن وجود ندارد.

همچنین لازم است قبل از آزمایش، پزشک را در جریان موارد زیر قرار دهید:

• سابقه بیماری‌های زمینه‌ای
• داروهای مصرفی (برخی داروها ممکن است موقتاً قطع شوند) اما بدون دستور پزشک به صورت خودسرانه دارو را قطع نکنید.

در برخی افراد، به ویژه کسانی که سطح آنتی‌بادی کافی تولید نمی‌کنند، آزمایش tTG-IgA ممکن است نتیجه دقیق ندهد. در کودکان نیز بهتر است همزمان به علائمی مانند سوء‌تغذیه، کاهش وزن، ضعف جسمی یا کوتاهی قد توجه شود.

مزایای آزمایش tTG-IgA

آزمایش tTG-IgA مزایای متعددی دارد که آن را به انتخاب اول در تشخیص سلیاک تبدیل کرده است:

دقت بالا: شناسایی صحیح حدود 98% افراد مبتلا به سلیاک در صورت مصرف گلوتن

غیرتهاجمی و ساده: تنها با یک نمونه خون انجام میشود

تشخیص زودهنگام: پیشگیری از آسیب شدید روده و عوارضی مانند کم خونی و سوءجذب

کمک به تصمیم‌گیری درمانی: در کنار علائم بالینی و سایر تست‌ها، به پزشک در تایید تشخیص کمک می‌کند.

آزمایش‌های تکمیلی برای تشخیص بیماری سلیاک

در کنار آزمایش خون، روش‌های زیر نیز می‌توانند به تشخیص دقیق‌تر کمک کنند:

آزمایش CRP: برای بررسی سوءجذب مواد مغذی مانند آهن و چربی

بیوپسی روده باریک: نمونه‌برداری از روده کوچک که روش قطعی تشخیص سلیاک محسوب می‌شود.

جمع‌بندی

با توجه به شیوع عدم تحمل گلوتن و لاکتوز، هر فردی ممکن است د معرض بیماری سلیاک قرار بگیرد. در صورت مشاهده علائمی مانند اسهال مزمن، درد شکم، خستگی، کاهش وزن یا سوءتغذیه، انجام آزمایش tTG-IgA اقدامی ضروری و هوشمندانه است.

سوالات متداول درباره آزمایش tTG-IgA در تشخیص بیماری سلیاک

1- آزمایش tTG-IgA برای چیست؟

آزمایش tTG-IgA برای تشخیص بیماری سلیاک انجام می‌شود و وجود آنتی‌بادی‌های ضد ترانس‌گلوتامیناز را در خون بررسی می‌کند. این آنتی‌بادی‌ها در پاسخ به مصرف گلوتن تولید می‌شوند و افزایش آن‌ها نشان‌دهنده واکنش ایمنی غیرطبیعی بدن به گلوتن است.

2- اگر نتیجه آزمایش tTG مثبت باشد چه می‌شود؟

مثبت شدن آزمایش tTG-IgA احتمال ابتلا به بیماری سلیاک را افزایش می‌دهد، اما به‌تنهایی تشخیص قطعی محسوب نمی‌شود. در این شرایط پزشک معمولاً آزمایش‌های تکمیلی مانند بیوپسی روده کوچک یا بررسی سایر آنتی‌بادی‌ها را برای تأیید تشخیص توصیه می‌کند.

3- چه سطحی از IgA نشان‌دهنده بیماری سلیاک است؟

سطح tTG-IgA بالاتر از محدوده نرمال آزمایشگاه، به‌ویژه مقادیر بالاتر از 10 یا 11 واحد در میلی‌لیتر، به‌شدت مشکوک به بیماری سلیاک است. هرچه میزان آنتی‌بادی بالاتر باشد، احتمال آسیب به پرزهای روده نیز افزایش می‌یابد.

4- محدوده نرمال آزمایش tTG-IgA چقدر است؟

محدوده نرمال tTG-IgA معمولاً کمتر از 4 تا 10 واحد در میلی‌لیتر است، اما این عدد بسته به روش اندازه‌گیری و کیت آزمایشگاهی ممکن است متفاوت باشد. تفسیر نتیجه باید همیشه با در نظر گرفتن علائم بالینی و نظر پزشک انجام شود.

5- چه زمانی باید آزمایش tTG-IgA انجام داد؟

انجام آزمایش tTG-IgA در افرادی با علائم گوارشی مزمن، کم‌خونی بدون علت، کاهش وزن ناخواسته، نفخ مداوم یا سابقه خانوادگی سلیاک توصیه می‌شود. این آزمایش یکی از اصلی‌ترین تست‌های غربالگری برای تشخیص زودهنگام بیماری سلیاک است.

6- آیا بیماری سلیاک خطرناک است؟

در صورت عدم تشخیص و درمان، بیماری سلیاک می‌تواند منجر به سوءجذب مواد مغذی، کم‌خونی، پوکی استخوان و ضعف مزمن شود. در کودکان، سلیاک درمان‌نشده ممکن است باعث اختلال رشد و تأخیر بلوغ گردد، به همین دلیل تشخیص زودهنگام اهمیت زیادی دارد.

7- آزمایش سلیاک چگونه انجام می‌شود؟

تشخیص بیماری سلیاک معمولاً با آزمایش خون شامل tTG-IgA آغاز می‌شود. در صورت مثبت بودن نتیجه، آزمایش‌های تکمیلی مانند بررسی ژنتیکی HLA-DQ2/DQ8 یا بیوپسی روده کوچک برای تأیید آسیب پرزهای روده انجام می‌گیرد.

8- آیا آزمایش tTG برای کودکان مناسب است؟

بله، آزمایش tTG-IgA در کودکان بالای دو سال دقت بالایی دارد و به‌عنوان تست غربالگری اصلی بیماری سلیاک استفاده می‌شود. این آزمایش به تشخیص زودهنگام کمک می‌کند و از بروز عوارضی مانند سوءتغذیه و اختلال رشد در کودکان جلوگیری می‌کند.

9- آیا مثبت بودن tTG به معنای ابتلای قطعی به سلیاک است؟

خیر، مثبت شدن آزمایش tTG-IgA به‌تنهایی تشخیص قطعی سلیاک نیست. تشخیص نهایی معمولاً با انجام بیوپسی روده کوچک و بررسی آسیب پرزهای روده تأیید می‌شود. پزشک نتایج آزمایش را همراه با علائم بالینی و سایر تست‌ها ارزیابی می‌کند.

10- آیا رژیم بدون گلوتن نتیجه آزمایش tTG را تغییر می‌دهد؟

بله، حذف گلوتن قبل از انجام آزمایش tTG Antibodies می‌تواند باعث کاهش آنتی‌بادی‌ها و ایجاد نتیجه منفی کاذب شود. برای دقت بالای تشخیص، توصیه می‌شود فرد تا زمان انجام آزمایش، رژیم غذایی معمول حاوی گلوتن را ادامه دهد.

1- آزمایش خون

آزمایش خون سلیاک اولین و رایج‌ترین روش تشخیص است و شامل اندازه‌گیری آنتی‌بادی‌های خاص ضد گلوتن می‌باشد:

آزمایش tTG-IgA: پرکاربردترین آزمایش برای تشخیص سلیاک. این تست میزان آنتی‌بادی‌های ضد ترانس گلوتامیناز بافتی را در خون اندازه‌گیری می‌کند.

آزمایش EMA IgA (آنتی‌بادی اندومیوزیال): دقیق‌ترین آزمایش آنتی‌بادی، مخصوص مواردی که نتیجه tTG مبهم است.

آزمایش DGP IgA , IgG: برای کودکان زیر 2 سال یا افرادی با کمبود IgA.

نکته مهم: قبل از انجام آزمایش، فرد باید رژیم غذایی حاوی گلوتن داشته باشد تا نتیجه دقیق باشد.

2-آزمایش ژنتیک HLA سلیاک

• آزمایش ژنتیک برای بررسی وجود ژن‌های HLA-DQ2 و HLA-DQ8 انجام می‌شود.
• وجود این ژن‌ها به تنهایی به معنای ابتلا به سلیاک نیست، اما اگر فرد ژن مثبت داشته باشد، خطر ابتلا بیشتر است.
• این روش به ویژه برای غربالگری اعضای خانواده بیمارانی سلیاک مفید است.
• روش نمونه‌گیری معمولاً خون، بزاق یا سواب داخل گونه است.

3- بیوپسی روده باریک

اگر آزمایش خون مشکوک باشد، پزشک ممکن است بیوپسی روده کوچک را توصیه کند:

• یک لوله باریک (اندوسکوپ) از دهان وارد روده کوچک میشود و نمونه کوچکی از بافت روده برداشته می‌شود.
• نمونه زیر میکروسکوپ بررسی می‌شود تا وجود آسیب مخاطی ناشی از سلیاک تایید شود.
• بیوپسی، روش قطعی تشخیص بیماری سلیاک محسوب میشود.

4- بررسی علائم و سابقه پزشکی

پزشک همچنین علائم بالینی، سابقه خانوادگی و وضعیت تغذیه شما را بررسی می‌کند:

• سوءتغذیه یا کاهش وزن
• کمبود ویتامین‌ها یا آهن
• سابقه بیماری‌های خودایمنی (مانند تیروئید یا دیابت نوع 1)

نکات مهم قبل از انجام آزمایش سلیاک

• حداقل چند هفته قبل از آزمایش گلوتن مصرف کنید.
• پزشک را از داروها و بیماری‌های زمینهای مطلع کنید.
• آزمایش خون معمولاً نیاز به آمادگی خاص دیگری ندارد.

حضوری: با مراجعه به آزمایشگاه پاتوبیولوژی اوستا از خدمات مشاوره ژنتیک بهره‌مند شوید.

مطالب مشابه:

بیماری سلیاک

سندرم روده تحریک‌ پذیر (IBS)؛ علل، علائم، تشخیص و درمان

خون در مدفوع؛ علل و درمان

عدم تحمل لاکتوز

منبع: metropolisindia – celiac – my.clevelandclinic