سندرم آسپرگر چیست؟ | علائم، علل، تشخیص و درمان آسپرگر

سندرم آسپرگر چیست؟ | علائم، علل، تشخیص و درمان آسپرگر

سندرم آسپرگر (Asperger Syndrome) اصطلاحی است که در گذشته برای توصیف نوعی اختلال رشد عصبی به کار می‌رفت و امروزه در گروه اختلال طیف اوتیسم (ASD) قرار می‌گیرد. افراد مبتلا به آسپرگر معمولاً هوش طبیعی یا بالاتر از حد متوسط دارند، اما در برقراری ارتباط اجتماعی، درک احساسات دیگران و تعاملات روزمره با چالش‌هایی روبه‌رو هستند.

اگرچه اصطلاح (سندرم آسپرگر) دیگر به عنوان یک تشخیص مستقل پزشکی استفاده نمی‌شود، اما همچنان بسیاری از افراد و خانواده‌ها این نام را می‌شناسند و برای توصیف ویژگی‌های خاصی از اوتیسم از آن استفاده می‌کنند.

آیا سندرم آسپرگر همان اوتیسم است؟

تا سال 2013، پزشکان سندرم آسپرگر و اوتیسم را دو اختلال جداگانه در نظر می‌گرفتند. اما با انتشار نسخه پنجم راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (DSM-5)، آسپرگر به عنوان بخشی از اختلال طیف اوتیسم طبقه‌بندی شد.

امروزه متخصصان از اصطلاح ASD برای توصیف طیف گسترده‌ای از ویژگی‌های رفتاری، اجتماعی و ارتباطی استفاده می‌کنند.

سطوح مختلف اختلال طیف اوتیسم

1) سطح 1: فرد به حمایت محدود نیاز دارد.

2) سطح 2: فرد به حمایت قابل توجه‌تری نیاز دارد.

3) سطح 3: فرد برای انجام بسیاری از فعالیت‌های روزمره به حمایت گسترده نیاز دارد.

بیشتر افرادی که در گذشته مبتلا به سندرم آسپرگر تشخیص داده می‌شدند، امروزه در سطح 1 اختلال طیف اوتیسم قرار می‌گیرند.

تاریخچه سندرم آسپرگر

این اختلال نام خود را از پزشک اتریشی هانس آسپرگر گرفته است. او در دهه 1940 میلادی متوجه شد برخی کودکان با وجود داشتن هوش طبیعی، در تعاملات اجتماعی و ارتباطات کلامی تفاوت‌هایی دارند.

با این حال، استفاده از نام آسپرگر در سال‌های اخیر با بحث‌ها و انتقادهایی همراه بوده است و برخی متخصصان ترجیح می‌دهند به جای آن از اصطلاح (اختلال طیف اوتیسم) استفاده کنند.

علائم سندرم آسپرگر چیست؟

علائم معمولاً از سال‌های ابتدایی زندگی ظاهر می‌شوند، اما شدت و نوع آنها در هر فرد متفاوت است.

مهم‌ترین علائم آسپرگر در کودکان و بزرگسالان

• مشکل در برقراری تماس چشمی
• دشواری در ایجاد و حفظ دوستی‌ها
• ناتوانی در درک نشانه‌های اجتماعی
• مشکل در فهم زبان بدن و حالات چهره
• محدود بودن ابراز احساسات
• صحبت کردن با لحن یکنواخت
• علاقه شدید به موضوعات خاص
• تکرار برخی کلمات، عبارات یا حرکات
• مقاومت در برابر تغییرات
• وابستگی به برنامه‌ها و عادت‌های ثابت
• حساسیت بیش از حد یا کمتر از حد طبیعی به صدا، نور یا لمس

علائم سندرم آسپرگر در بزرگسالان

گاهی افراد تا دوران نوجوانی یا بزرگسالی متوجه نمی‌شوند که در طیف اوتیسم قرار دارند.

نشانه‌های شایع آسپرگر در بزرگسالان

• دشواری در روابط اجتماعی
• احساس متفاوت بودن از دیگران
• مهارت کلامی قوی
• تمرکز وسواس‌گونه روی یک موضوع خاص
• حساسیت حسی
• حرکات دست و پا چلفتی یا هماهنگی حرکتی ضعیف
• مشکل در درک احساسات و منظور دیگران

علت سندرم آسپرگر چیست؟

علت دقیق این اختلال هنوز مشخص نشده است، اما تحقیقات نشان می‌دهند که ترکیبی از عوامل ژنتیکی و تغییرات ساختاری یا عملکردی مغز در بروز آن نقش دارند.

عوامل موثر در بروز آسپرگر

• سابقه خانوادگی اوتیسم
• برخی تغییرات ژنتیکی
• تفاوت در نحوه رشد و عملکرد مغز

نکته مهم این است که سندرم آسپرگر یا اوتیسم به دلیل سبک فرزند‌پروری یا تربیت والدین ایجاد نمی‌شود.

تشخیص سندرم آسپرگر چگونه انجام می‌شود؟

از آنجا که تشخیص رسمی آسپرگر دیگر وجود ندارد، پزشکان امروزه فرد را از نظر اختلال طیف اوتیسم ارزیابی می‌کنند.

تشخیص در کودکان

پزشک معمولاً موارد زیر را بررسی می‌کند:

• نحوه صحبت کردن کودک
• مهارت‌های ارتباطی
• رفتارهای اجتماعی
• علایق و فعالیت‌های تکراری
• تعامل با همسالان

گاهی نشانه‌های اوتیسم از 18 ماهگی قابل مشاهده هستند و برخی کودکان تا 2 سالگی تشخیص رسمی دریافت می‌کنند.

تشخیص در بزرگسالان

بسیاری از افراد در سنین بالاتر متوجه می‌شوند که ویژگی‌های آنها با اختلال طیف اوتیسم مطابقت دارد.

متخصصان زیر ممکن است در تشخیص کمک کنند:

• روان‌شناس
• روان‌پزشک
• متخصص مغز و اعصاب
• متخصص رشد کودک

آیا آزمایش خون برای آسپرگر لازم است؟

آزمایش خون نمی‌تواند سندرم آسپرگر را تشخیص دهد، اما ممکن است برای رد کردن سایر بیماری‌هایی که علائم مشابه ایجاد می‌کنند درخواست شود، از جمله:

• کم کاری یا پرکاری تیروئید
• کمبود ویتامین B12
• کمبود آهن
• اختلالات متابولیک
• برخی بیماری‌های عصبی

آزمایش‌های احتمالی

• CBC
• فریتین
• ویتامین B12
• ویتامین D
• TSH و هورمون‌های تیروئید

آیا آزمایش ژنتیک برای آسپرگر انجام می‌شود؟

در برخی کودکان، به ویژه زمانی که:

• تاخیر رشد شدید وجود داشته باشد.
• ناهنجاری‌های جسمی مشاهده شود.
• سابقه خانوادگی اختلالات ژنتیکی وجود داشته باشد.

پزشک ممکن است آزمایش‌های ژنتیکی مانند:

• Chromosomal Microarray (CMA)
• Fragile S Test
• Whole Exome Sequencing (WES)

را درخواست کند.

البته این آزمایش‌ها برای تایید مستقیم آسپرگر نیستند، بلکه به شناسایی اختلالات ژنتیکی مرتبط با اوتیسم کمک می‌کنند.

آیا MRI یا نوار مغز لازم است؟

به طور معمول خیر. اما اگر کودک علائمی مانند:

• تشنج
• سردردهای شدید
• اختلالات عصبی غیرمعمول
• کاهش سطح هوشیاری

داشته باشد، پزشک ممکن است MRI مغز یا EEG (نوار مغز) را درخواست کند.

درمان سندرم آسپرگر

هیچ درمان قطعی برای آسپرگر یا اوتیسم وجود ندارد، اما روش‌های مختلف می‌توانند مهارت‌های ارتباطی، اجتماعی و رفتاری را بهبود ببخشند.

هرچه مداخله زودتر آغاز شود، نتایج بهتری حاصل خواهد شد.

گفتاردرمانی

گفتار درمانی به فرد کمک می‌کند:

• ارتباط موثرتری برقرار کند.
• مکالمه دو طرفه را بهتر مدیریت کند.
• زبان بدن و تماس چشمی را درک کند.
• مهارت‌های اجتماعی خود را تقویت کند.

درمان شناختی رفتاری (CBT)

درمان شناختی رفتاری به افراد کمک می‌کند:

• احساسات خود را بهتر بشناسند.
• رفتارهای خود را مدیریت کنند.
• اضطراب و استرس را کاهش دهند.
• مهارت حل مسئله را تقویت کنند.

رفتاردرمانی و آموزش مهارت‌های اجتماعی

برخی برنامه‌های آموزشی و رفتاری می‌توانند در موارد زیر موثر باشند:

• افزایش مهارت‌های ارتباطی
• بهبود تعاملات اجتماعی
• کاهش رفتارهای مشکل‌ساز
• تقویت استقلال فردی

آیا دارویی برای سندرم آسپرگر وجود دارد؟

هیچ داروی اختصاصی برای درمان آسپرگر وجود ندارد، اما در صورت وجود مشکلات همراه، پزشک ممکن است داروهایی برای کنترل علائم تجویز کند.

داروهای احتمالی

• برخی داروهای تنظیم‌کننده رفتار
• داروهای ضد افسردگی
• داروهای ضد اضطراب

مصرف هر دارو باید تحت نظر پزشک انجام شود.

نقش والدین در حمایت از کودک مبتلا به آسپرگر

حمایت خانواده یکی از مهم‌ترین عوامل موفقیت در درمان است. والدین می‌توانند با آموزش مهارت‌های اجتماعی، ایجاد محیطی آرام و همکاری با درمانگران به رشد و پیشرفت کودک کمک کنند.

زندگی با سندرم آسپرگر

بسیاری از افراد مبتلا به آسپرگر یا اوتیسم سطح 1 می‌توانند تحصیل کنند، شغل مناسبی داشته باشند و زندگی مستقلی را تجربه کنند. تشخیص زودهنگام و دریافت حمایت مناسب نقش مهمی در بهبود کیفیت زندگی این افراد دارد.

سوالات متداول درباره سندرم آسپرگر

1- مهم‌ترین علامت سندرم آسپرگر چیست؟

مشکل در تعاملات اجتماعی و درک نشانه‌های ارتباطی از بارزترین علائم این اختلال است.

2- آیا سندرم آسپرگر نوعی اوتیسم است؟

بله. امروزه آسپرگر بخشی از اختلال طیف اوتیسم (ASD) محسوب می‌شود.

3- آیا آسپرگر در بزرگسالان هم تشخیص داده می‌شود؟

بله. برخی افراد تا دوران بزرگسالی متوجه قرار گرفتن در طیف اوتیسم نمی‌شوند.

4- آیا سندرم آسپرگر درمان می‌شود؟

درمان قطعی وجود ندارد، اما گفتاردرمانی، رفتاردرمانی و آموزش مهارت‌های اجتماعی می‌توانند به بهبود عملکرد فرد کمک کنند.

حضوری: با مراجعه به آزمایشگاه پاتوبیولوژی اوستا از خدمات مشاوره ژنتیک بهره‌مند شوید.

مطالب مشابه:

میوپاتی تیروئید چیست؟ | ارتباط پرکاری تیروئید با ضعف و تحلیل عضلات

مایع آمنیوتیک چیست؟ نقش آب دور جنین، علائم کم شدن و زیاد شدن آن در بارداری

چکاپ کامل؛ چرا آزمایش خون برای ورزشکاران حرفه‌ای حیاتی است؟

سندرم دوبین جانسون چیست؟ علائم، روش‌های تشخیص و درمان

منبع: webmd