نقرس کاذب (CPPD) چیست؟ علائم، علل، تشخیص و درمان رسوب کلسیم در مفاصل
نقرس کاذب (CPPD) چیست؟ علائم، علل، تشخیص و درمان رسوب کلسیم در مفاصل
درد ناگهانی مفاصل، تورم شدید و محدود شدن حرکت مفصل همیشه به معنای نقرس نیست. یکی دیگر از بیماریهای شایع مفصلی که علائمی بسیار شبیه نقرس دارد، بیماری رسوب کلسیم پیروفسفات (CPPD) یا همان نقرس کاذب (Pseudogout) است.
در این بیماری، کریستالهای ریز پیروفسفات کلسیم در غضروف و فضای مفصلی تجمع پیدا میکنند و باعث التهاب، درد و آسیب مفصل میشوند. اگرچه سالها از اصطلاح نقرس کاذب استفاده میشد، امروزه پزشکان بیشتر از عنوان بیماری رسوب کریستال پیروفسفات کلسیم (Calcium Pyrophosphate Deposition Disease) استفاده میکنند.
فهرست مطالب
چرا نقرس کاذب در سالمندان شایعتر است؟
یکی از ویژگیهای مهم CPPD ارتباط مستقیم آن با افزایش سن است. مطالعات نشان دادهاند که شیوع این بیماری پس از 60 سالگی به طور قابل توجهی افزایش پیدا میکند.
بر اساس تحقیقات، تغییرات رادیولوژیک مرتبط با رسوب کریستالهای پیروفسفات کلسیم در حدود نیمی از افراد بالای 80 سال مشاهده میشود. به همین دلیل CPPD یکی از مهمترین علل اتهاب مفاصل در سالمندان محسوب میشود.
چه عواملی خطر ابتلا به نقرس کاذب را افزایش میدهند؟
گرچه علت دقیق تشکیل کریستالهای پیروفسفات کلسیم هنوز به طور کامل مشخص نشده است، اما برخی بیماریها و شرایط میتوانند خطر بروز CPPD را افزایش دهند.
مهمترین عوامل خطر عبارتند از:
- افزایش سن
- کمآبی بدن
- پرکاری پاراتیروئید
- کمکاری تیروئید
- هموکروماتوز
- بیماری ویلسون
- آکرومگالی
- هیپومنیزیمی
- دیالیز طولانی مدت
- مصرف مزمن کورتیکواستروئیدها
- جراحی یا ضربه به مفصل
علائم نقرس کاذب چیست؟
شدت علائم میتواند از یک یافته اتفاقی در تصویربرداری تا التهاب شدید مفصلی متغیر باشد.
حمله حاد نقرس کاذب
در نوع حاد بیماری، علائم به طور ناگهانی ظاهر میشوند و شباهت زیادی به حمله نقرس دارند.
علائم شایع
- درد شدید مفصل
- تورم و گرمی مفصل
- قرمزی پوست روی مفصل
- محدودیت حرکت
- تب و لرز در برخی بیماران
زانو شایعترین مفصل درگیر است، اما مچ دست، شانه، آرنج و مچ پا نیز ممکن است تحت تاثیر قرار گیرند.
نقرس کاذب چگونه ظاهر میشود؟
در برخی بیماران، بیماری به شکل مزمن بروز میکند و علائمی مشابه آرتروز یا آرتریت روماتوئید ایجاد میکند.
ویژگیهای مهم این نوع عبارتند از:
- درد مزمن مفاصل
- خشکی مفصل
- محدودیت عملکرد
- تخریب تدریجی غضروف
- درگیری چند مفصل به طور همزمان
تفاوت نقرس و نقرس کاذب چیست؟
یکی از رایجترین پرسشهای بیماران تفاوت میان نقرس و CPPD است.
| ویژگی | نقرس | نقرس کاذب (CPPD) |
| نوع کریستال | اسید اوریک | پیروفسفات کلسیم |
| مفصل شایع | شست پا | زانو |
| سن شیوع | میانسالی | سالمندی |
| کریستال در مایع مفصلی | دوشکستی منفی | دوشکستی ضعیف مثبت |
| ارتباط با اسید اوریک | دارد | ندارد |
چگونه نقرس کاذب تشخیص داده میشود؟
تشخیص دقیق CPPD معمولاً با ترکیب یافتههای بالینی، تصویربرداری و بررسی مایعه مفصلی انجام میشود.
تصویربرداری
رادیوگرافی (X-Ray)
یکی از یافتههای شاخص بیماری، کندروکلسینوز (Chondrocalcinosis) یا رسوب کلسیم در غضروف مفصل است که به صورت خطوط کلسیمی در تصاویر رادیولوژی مشاهده میشود.
سونوگرافی مفصل
سونوگرافی نیز میتواند رسوبات کریستالی و التهاب مفصل را نشان دهد.
بررسی مایع مفصلی؛ کلید تشخیص قطعی
مهمترین روش تشخیصی، آسپیراسیون مایع مفصلی است.
در آزمایش مایع مفصل معمولاً موارد زیر مشاهده میشود:
- افزایش گلبولهای سفید
- غلبه نوتروفیلها
- گلوکز طبیعی
- وجود کریستالهای پیروفسفات کلسیم با دوشکستی ضعیف مثبت
مشاهده کریستالهای داخل سلولی تقریباً تشخیص نقرس کاذب حاد را تایید میکند.
درمان نقرس کاذب چگونه انجام میشود؟
برخلاف نقرس، در حال حاضر درمانی برای حذف کامل کریستالهای CPP از بدن وجود ندارد بنابراین درمان بیشتر بر کنترل درد، التهاب و پیشگیری از حملات متمرکز است.
درمان حمله حاد
پزشک ممکن است از روشهای زیر استفاده کند:
- استراحت و کمپرس سرد
- تخلیه مایع مفصلی
- داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs)
- تزریق کورتون داخل مفصل
- کورتیکواستروئید خوراکی یا تزریقی
- کلشیسین
درمان بیماری مزمن
در موارد مزمن، هدف کاهش دفعات حملات و کنترل التهاب است.
روشهای درمانی شامل:
- کلشیسین با دوز کم
- NSAIDها در صورت امکان
- گلوکوکورتیکوئیدهای با دوز پایین
- کنترل بیماریهای زمینهای مانند پرکاری پاراتیروئید یا هموکروماتوز
آیا نقرس کاذب خطرناک است؟
در بسیاری از بیماران حملات حاد طی چند روز تا چند هفته بهبود پیدا میکند، اما در صورت عدم کنترل، بیماری میتواند باعق تخریب پیشرونده مفصل و محدودیت عملکردی شود.
به همین دلیل تشخیص زودهنگام و درمان مناسب میتواند نقش مهمی در حفظ سلامت مفاصل و کیفیت زندگی بیماران داشته باشد.
جمعبندی
بیماری رسوب پیروفسفات کلسیم (CPPD) یا نقرس کاذب یکی از شایعترین علل التهاب مفاصل در سالمندان است. این بیماری در اثر تجمع کریستالهای پیروفسفات کلسیم در مفاصل ایجاد میشود و میتواند به صورت حملات حاد شبیه نقرس یا به شکل آرتریت مزمن ظاهر شود. تشخیص با تصویربرداری و بررسب مایع مفصلی اینجام میشود و درمان بر کنترل التهاب، کاهش درد و پیشگیری از آسیب مفصلی تمرکز دارد.
نحوه تعیین وقت مشاوره در آزمایشگاه پاتوبیولوژی اوستا
حضوری: با مراجعه به آزمایشگاه پاتوبیولوژی اوستا از خدمات مشاوره ژنتیک بهرهمند شوید.
آدرس: خیابان ولیعصر – خیابان مطهری – نبش خیابان لارستان – پلاک 414، تهران
شماره تماس: 02188801071 – 02188802408 – avesta_lab@
ساعات کاری: شنبه تا پنجشنبه، 7:00 الی 19:00
مطالب مشابه:
