کارسینوم مجرایی درجا (DCIS)
کارسینوم مجرایی درجا (DCIS)
کارسینوم مجرایی درجا (DCIS) نوعی سرطان پستان زودرس است که در آن سلولهای سرطانی، مجاری شیر را در یک یا هر دو سینه میپوشانند. مجاری شیر لولههایی هستند که شیر را از لوبهای سینه به نوک سینهها منتقل میکنند تا زنان بتواند شیر دهند. این سرطان “درجا” یا در داخل مجاری شیر قرار دارد.
پزشکان ممکن است DCIS را سرطان پستان غیرتهاجمی یا پیش تهاجمی بنامند. این بدان معناست که سلولهای سرطانی فراتر از دیوارههای مجاری شیر گسترش نیافتهاند. کارسینوم مجرایی درجا معمولاً مانند سرطانهای تهاجمی یا تهاجمی، متاستاز نمیدهد یا به سایر اندامهای بدن گسترش نمییابد.
در حالی که DCIS نمیتواند به خارج از سینه گسترش یابد، در برخی موارد میتواند به کارسینوم مجرایی تهاجمی تبدیل شود – که میتواند به خارج از سینه گسترش یابد. به همین دلیل صحبت با یک پزشک بسیار مهم است.
DCIS چقدر شایع است؟
کارسینوم مجرایی درجا، نوعی سرطان سینه رایج در بین زنان است که سالانه ۲۰ تا ۲۵ درصد از موارد جدید تشخیص سرطان سینه را تشکیل میدهد. مردان نیز میتوانند به DCIS مبتلا شوند، اما نادر است.
علائم کارسینوم مجرایی درجا (DCIS)
کارسینوم مجرایی درجا معمولاً علائمی ایجاد نمیکند. اما تعداد کمی از افراد مبتلا به DCIS ممکن است متوجه توده سینه، خارش پوست یا ترشح از نوک سینه (مانند خون) شوند.
چه عواملی باعث کارسینوم مجرایی درجا میشود؟
DCIS زمانی اتفاق میافتد که سلولهای سالم در مجرای شیر جهش (تغییر) میکنند و به طور غیرقابل کنترلی رشد میکنند.
عوامل خطر برای DCIS
عوامل خاصی میتوانند خطر ابتلا به کارسینوم مجرایی درجا را افزایش دهند، مانند:
- سابقه خانوادگی بیولوژیکی سرطان سینه.
- سابقه شخصی سرطان سینه یا هیپرپلازی آتیپیک.
- در زنان شایع تر است.
- بالای 30 سال سن.
- قاعدگی قبل از 12 سالگی.
- زایمان بعد از 30 سالگی.
- داشتن بافت متراکم سینه.
- داشتن جهشهای ژنی مرتبط با افزایش خطر ابتلا به سرطان (BRCA 1 و BRCA 2).
- سابقه پرتودرمانی در ناحیه سینه یا قفسه سینه.
- باردار یا شیرده نبودن.
- شروع یائسگی پس از 55 سالگی.
عوارض کارسینوم مجرایی درجا چیست؟
کارسینوم مجرایی درجا در صورت عدم درمان میتواند به کارسینوم مجرایی تهاجمی تبدیل شود. در صورت داشتن DCIS، مهم است که در اسرع وقت درمان شود.
در صورت عدم درمان، با افزایش سن، خطر ابتلا به سایر بیماریها بیشتر می شود. این شامل پوکی استخوان، فشار خون بالا و بیماریهای قلبی است. برای کاهش خطر ابتلا به این عوارض، از پزشک خود بپرسید که چند وقت یکبار باید غربالگری انجام دهید.
تشخیص و آزمایشها
پزشکان بیش از 90% موارد DCIS را در طول ماموگرافی تشخیص میدهند. اگر نتایج ماموگرافی مشکوک باشند، بیوپسی انجام میدهند.
آزمایشات تکمیلی در کارسینوم مجرایی درجا (DCIS):
1. ماموگرافی تشخیصی
برای بررسی دقیق ناحیه مشکوک در پستان.
معمولاً میکروکلسیفیکاسیونهای غیرطبیعی را نشان میدهد که از نشانههای DCIS هستند.
2. سونوگرافی پستان
برای ارزیابی توده یا تغییرات بافتی پستان، بهویژه در بافتهای متراکم.
کمک به تعیین محل دقیق ضایعه جهت نمونهبرداری.
3. MRI پستان
برای بررسی وسعت درگیری و احتمال وجود ضایعات همزمان در پستان مقابل.
4. بیوپسی (نمونهبرداری از بافت)
بیوپسی با هدایت سونوگرافی یا ماموگرافی (Core Needle Biopsy): اصلیترین روش برای تأیید تشخیص DCIS.
اطلاعاتی دربارهی درجه بدخیمی، وضعیت گیرندههای هورمونی (ER، PR) و HER2 ارائه میدهد.
5. آزمایشات ایمونوهیستوشیمی (IHC)
برای بررسی گیرندههای استروژن (ER) و پروژسترون (PR) که بر نوع درمان تأثیر میگذارد.
بررسی HER2/neu برای تعیین نیاز به درمان هدفمند.
6. تعیین درجه DCIS (Grade)
پاتولوژیست درجه تومور را (پایین، متوسط، بالا) مشخص میکند که بر میزان تهاجم احتمالی و انتخاب درمان اثرگذار است.
7. بررسی حاشیه جراحی (در صورت انجام بیوپسی جراحی)
بررسی اینکه آیا لبههای نمونه فاقد سلولهای سرطانی هستند یا خیر، برای کاهش احتمال عود.
8. مشاوره ژنتیک (در صورت سابقه خانوادگی)
در صورت وجود سابقه خانوادگی یا سن کم بیمار، آزمایش ژنتیکی برای BRCA1/2 ممکن است توصیه شود.
طبقه بندی DCIS
پزشکان DCIS را به سه درجه طبقهبندی میکنند:
- کم (رشد آهسته): سلولهای سرطانی بسیار شبیه سلولهای سالم سینه هستند.
- متوسط (رشد سریع): سلولهای غیرطبیعی تا حدودی شبیه سلولهای سالم سینه هستند.
- زیاد (رشد غیرقابل کنترل): سلولهای سرطانی کاملاً متفاوت از سلولهای سالم سینه به نظر میرسند.
مراحل DCIS
کارسینوم مجرایی درجا، یک سرطان سینه مرحله ۰ است که به شدت قابل درمان است. پزشکان، سرطان را به مراحل 0 تا IV (4) طبقه بندی می کنند. اگرچه DCIS همیشه مرحله 0 است، اما تومور می تواند هر اندازه ای داشته باشد و ممکن است در چندین مجرای شیری داخل سینه قرار داشته باشد.
درمان
اگرچه DCIS یک سرطان تهاجمی نیست، اما درمان زودهنگام این بیماری بسیار حائز اهمیت است. برخی از انواع کارسینوم مجرایی درجا ممکن است بدون درمان تهاجمی شوند. این بدان معناست که سرطان فراتر از مجاری شیر و به بافت اطراف سینه گسترش مییابد.
رایجترین درمانها برای DCIS جراحی حفظ پستان (لامپکتومی) با پرتودرمانی یا ماستکتومی است:
جراحی حفظ پستان (BCS) یا لامپکتومی: روشی است که در آن تمام سلولهای سرطانی همراه با مقدار کمی از بافت سالم اطراف ناحیهی درگیر برداشته میشود. هدف از برداشت بخشی از بافت سالم مجاور، اطمینان از حذف کامل سلولهای غیرطبیعی و کاهش احتمال باقیماندن سلولهای سرطانی است. در این روش، بیشتر بافت پستان حفظ میشود و ظاهر آن تا حد زیادی دستنخورده باقی میماند.
پرتودرمانی: معمولاً پس از BCS انجام میشود. برخی افراد برای چند روز و برخی دیگر برای چند هفته به این درمان نیاز دارند.
ماستکتومی: کل پستان آسیب دیده یا هر دو پستان را برمیدارد (ماستکتومی دوتایی). اگر بیمار کاندید BCS نباشد، ممکن است پزشک ماستکتومی توصیه کند. اگر سرطان در چندین مجرای شیر پخش شده باشد یا اگر تومور به خصوص بزرگ باشد، ماستکتومی ممکن است گزینه بهتری باشد.
پیشگیری
بسیاری از عوامل خطر کارسینوم مجرایی درجا قابل پیشگیری نیستند. با این حال، میتوانید با تشخیص زودهنگام آن، شانس درمان DCIS را افزایش دهید. اکثر زنان باید از سن 40 سالگی شروع به انجام ماموگرافی سالانه کنند.
با پزشک خود در مورد اینکه چند وقت یکبار باید ماموگرافی انجام دهید، مشورت کنید.
مطالب مشابه:
