سنگ کلیه چگونه درمان میشود؟
سنگ کلیه چگونه درمان میشود؟
سنگ کلیه تودههای سخت و کریستالی هستند که در داخل کلیهها به دلیل تجمع نمکها و مواد معدنی در ادرار تشکیل میشوند. این سنگها میتوانند اندازهها و شکلهای متفاوتی داشته باشند. برخی از آنها بهطور طبیعی از طریق مجاری ادراری دفع میشوند، اما در موارد دیگر نیاز به مداخله پزشکی یا جراحی وجود دارد.
اگرچه سنگ کلیه بسیار دردناک است، اما در صورت درمان بهموقع معمولاً آسیب دائمی به کلیه وارد نمیکند.
عوامل خطر ابتلا به سنگ کلیه
علت دقیق تشکیل سنگ کلیه مشخص نیست، اما برخی عوامل میتوانند احتمال بروز آن را افزایش دهند:
- سابقه خانوادگی یا ابتلا قبلی به سنگ کلیه
- کمآبی بدن (نوشیدن ناکافی مایعات)
- رژیم غذایی سرشار از پروتئین، نمک یا قند
- اضافهوزن و چاقی
- برخی بیماریها و جراحیهای دستگاه گوارش
علائم سنگ کلیه
درد شدید در پهلو یا پشت (زیر دندهها) که ممکن است به شکم یا کشاله ران کشیده شود
- ادرار دردناک یا احساس فوریت و تکرر ادرار
- وجود خون در ادرار یا بوی بد ادرار
- تهوع و استفراغ
- تغییر رنگ ادرار به صورتی، قرمز یا قهوهای
- تب و لرز (در برخی موارد)
روشهای تشخیص و درمان سنگ کلیه
اگر علائم سنگ کلیه را تجربه میکنید، پزشک ممکن است آزمایشهای تشخیصی مانند آزمایش خون، آزمایش ادرار و تصویربرداری را برای بررسی وجود سنگ در مجاری ادراری انجام دهد.
آزمایشات تکمیلی برای سنگ کلیه
آزمایش خون
کراتینین و اوره (BUN): برای بررسی عملکرد کلیهها
کلسیم خون: افزایش سطح کلسیم میتواند با تشکیل سنگ مرتبط باشد
اسید اوریک: بالا بودن آن ممکن است منجر به سنگهای اوراتی شود
الکترولیتها (سدیم، پتاسیم، فسفر): جهت بررسی تعادل مواد معدنی بدن
آزمایش ادرار (Urinalysis)
- بررسی وجود خون در ادرار (هماچوری)
- شناسایی عفونت ادراری احتمالی
- بررسی pH ادرار (اسیدی یا قلیایی بودن آن میتواند نوع سنگ را مشخص کند)
آزمایش ادرار 24 ساعته (24h Urine Collection)
- این آزمایش یکی از مهمترین تستهای تکمیلی برای بیماران با سابقه سنگ کلیه است. در این تست موارد زیر بررسی میشود:
حجم کلی ادرار طی 24 ساعت
- میزان کلسیم، فسفر، اگزالات، سیترات، اسید اوریک، سدیم و منیزیم
این اطلاعات به پزشک کمک میکند علت اصلی تشکیل سنگ مشخص شده و راهکار پیشگیری مناسب انتخاب شود.
آنالیز سنگ کلیه (Stone Analysis)
اگر سنگ دفع یا طی عمل جراحی خارج شود، آن را آنالیز میکنند تا ترکیب دقیقش مشخص شود (کلسیمی، اوراتی، سیستینی یا استروویت). این آزمایش برای انتخاب بهترین روش پیشگیری ضروری است.
روشهای درمان سنگ کلیه
انتخاب بهترین روش درمان به نوع سنگ، اندازه و وضعیت بیمار بستگی دارد. گزینههای اصلی عبارتاند از:
1. صبر برای دفع سنگ
در بسیاری از موارد، سنگهای کوچک از طریق مجرای ادراری (حالب) بدون نیاز به جراحی دفع میشوند.
ممکن است دفع سنگ دردناک باشد. پزشک برای کنترل درد، داروهای مسکن تجویز میکند.
میزان موفقیت به اندازه و نوع سنگ بستگی دارد.
2. باقی ماندن سنگ در کلیه
اگر سنگ کلیه بدون علامت باشد و خطری برای کلیه ایجاد نکند، نیاز به جراحی یا درمان فوری ندارد.
پزشک با سونوگرافی، سیتیاسکن یا عکس ساده به صورت دورهای وضعیت سنگ را بررسی میکند.
در صورت تغییر اندازه یا جابهجایی سنگ، روش درمانی تغییر خواهد کرد.
3. جراحیها و روشهای برداشت سنگ کلیه
وقتی دفع طبیعی امکانپذیر نباشد یا سنگ بزرگ و دردناک باشد، از روشهای زیر استفاده میشود:
الف) یورتروسکوپی (Ureteroscopy)
لوله باریکی از طریق مجرای ادراری وارد مثانه و حالب میشود.
پزشک با استفاده از لیزر سنگ را خرد کرده و خارج میکند.
بیشتر برای سنگهای کوچک مناسب است.
معمولاً به صورت سرپایی و با بیهوشی عمومی انجام میشود.
احتمال عوارض: عفونت، خونریزی یا آسیب به حالب (نادر).
گاهی یک استنت ادراری (لوله باریک) برای چند روز تا یک هفته در حالب قرار داده میشود.
ب) سنگشکنی برون اندامی (ESWL)
روشی غیرتهاجمی است که با امواج پرقدرت سنگ را به قطعات ریز تبدیل میکند.
مناسب برای سنگهای کوچکتر از 2 سانتیمتر.
معمولاً سرپایی و 45 تا 60 دقیقه طول میکشد.
ممکن است چند جلسه نیاز باشد تا سنگها کاملاً خرد شوند.
عوارض احتمالی: وجود خون در ادرار و درد هنگام دفع خردهسنگها.
ج) نفرولیتوتومی از راه پوست (PCNL)
جراحی کمتهاجمی برای سنگهای بزرگ یا غیرقابل درمان با روشهای دیگر.
با ایجاد برش کوچک در کمر، نفرسکوپ وارد کلیه شده و سنگ خارج یا خرد میشود.
نیاز به بستری (معمولاً 2 تا 3 روز) دارد.
عوارض احتمالی: خونریزی، عفونت، آسیب به کلیه یا اندامهای اطراف.
دوره نقاهت حدود یک هفته است.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر درد شما آنقدر شدید است که نمیتوانید آرام بنشینید یا موقعیت راحتی پیدا کنید و همزمان یک یا چند علامت سنگ کلیه را دارید، باید فوراً به پزشک مراجعه کنید.
تشخیص و درمان سریع میتواند از پیشرفت بیماری جلوگیری کرده و درد شما را کاهش دهد.
پیشگیری از سنگ کلیه
اگر یک بار دچار سنگ کلیه شوید، احتمال بازگشت آن تا 75 درصد وجود دارد.
پیشگیری بر اساس نوع سنگ (کلسیمی، اسید اوریکی، سیستئینی یا عفونی) متفاوت است.
رژیم غذایی، مصرف کافی مایعات و آزمایش ادرار 24 ساعته به پزشک کمک میکند برنامه پیشگیری اختصاصی برای شما طراحی کند.
مطالب مشابه:
