آنفولانزا؛ علائم و درمان

آنفولانزا (Influenza) یک بیماری ویروسی بسیار مسری است که دستگاه تنفسی را درگیر می‌کند. این بیماری می‌تواند بینی، گلو و در برخی موارد ریه‌ها را تحت تأثیر قرار دهد.

انواع اصلی ویروس آنفولانزا شامل:

آنفولانزای نوع A
آنفولانزای نوع B

اکثر مبتلایان به آنفولانزا به دلیل آلودگی با ویروس نوع A دچار بیماری می‌شوند. همچنین زیرگونه‌ها و سویه‌های مختلفی از این ویروس وجود دارد.

نکته مهم این است که ویروس عامل بیماری کرونا (COVID-19) با ویروس آنفولانزا متفاوت است.

آنفولانزا نسبت به سرماخوردگی معمولی جدی‌تر است و می‌تواند منجر به شیوع گسترده و بروز بیماری شدید شود.

فصل آنفولانزا چه زمانی است؟

بیماری آنفولانزا معمولاً در بازه‌ی خرداد تا شهریور بیشترین شیوع را دارد. در این دوره معمولاً بیش از یک سویه ویروس آنفولانزا در جامعه در گردش است.
در فصل آنفولانزا افراد زمان بیشتری را در محیط‌های بسته و در کنار دیگران می‌گذرانند. این موضوع باعث می‌شود ویروس راحت‌تر از فردی به فرد دیگر منتقل شود.
برای پیشگیری، توصیه می‌شود هر سال از ماه فروردین به بعد واکسن آنفولانزا تزریق کنید. واکسن هر سال بر اساس شایع‌ترین سویه‌های ویروس همان سال تولید می‌شود تا بهترین محافظت را ایجاد کند.

علائم آنفولانزا چیست؟

علائم ابتلا به آنفولانزا (Influenza) معمولاً شامل موارد زیر می‌شود:

تب و لرز
سرفه
گلودرد
عطسه، گرفتگی یا آبریزش بینی
احساس خستگی و بی‌حالی
سردرد
درد عضلانی و درد مفاصل

در برخی موارد ممکن است علائم دیگری نیز بروز کند، از جمله:

درد شکم
حالت تهوع
استفراغ

این علائم به‌ویژه در کودکان مبتلا به آنفولانزا شایع‌تر هستند.

نکته مهم: امکان دارد حتی پس از دریافت واکسن هم به بیماری مبتلا شوید. این اتفاق معمولاً زمانی رخ می‌دهد که ویروس عامل بیماری از نوعی باشد که در واکسن سال جاری پوشش داده نشده است.

علت آنفولانزا چیست؟

ویروس آنفولانزا چهار نوع اصلی دارد:

1) ویروس آنفولانزا نوع A

2) ویروس آنفولانزا نوع B

3) ویروس آنفولانزا نوع C

4) ویروس آنفولانزا نوع D

آنفولانزای نوع A و B شایع‌ترین علت آنفولانزای فصلی هستند.
ویروس نوع C معمولاً بیماری خفیفی ایجاد می‌کند و باعث همه‌گیری در انسان نمی‌شود.
ویروس نوع D بیشتر حیوانات (به‌ویژه گاوها) را مبتلا می‌کند و بیماری انسانی ایجاد نمی‌کند.

برخی سویه‌های ویروس آنفولانزا می‌توانند حیوانات دیگر را هم مبتلا کنند. این ویروس‌های حیوانی با ویروس آنفولانزای انسانی متفاوت هستند و به‌راحتی بین انسان‌ها منتقل نمی‌شوند.

راه‌های انتقال آنفولانزا

ویروس آنفولانزا از طریق قطرات تنفسی منتقل می‌شود؛ یعنی:

هنگام سرفه یا عطسه فرد بیمار، ویروس در هوا پخش می‌شود.
افراد دیگر ممکن است این قطرات را استنشاق کنند و به آنفولانزا مبتلا شوند.
قطرات آلوده می‌توانند روی سطوح بنشینند؛ در این صورت، لمس این سطوح و سپس لمس بینی یا دهان، احتمال ابتلا را افزایش می‌دهد.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟

در موارد زیر بهتر است حتماً به پزشک مراجعه کنید:

اگر نسبت به علائم خود نگران هستید.
چنانچه تب بالای 38 درجه سانتی‌گراد دارید.
اگر سرفه شدید دارید یا بهبود پیدا نمی‌کند.
اگر جزو گروه‌های پرخطر هستید (مانند سالمندان، کودکان، زنان باردار یا افراد با بیماری زمینه‌ای).

توصیه: هنگام مراجعه به پزشک، ماسک بزنید تا خطر انتقال ویروس به دیگران کاهش یابد.
اگر علائم شما خفیف است و در کل فرد سالمی هستید، معمولاً نیاز فوری به مراجعه به پزشک وجود ندارد.

چه کسانی در گروه پرخطر آنفولانزا هستند؟

برخی افراد بیشتر از دیگران در معرض ابتلای شدید به این بیماری قرار دارند و احتمال نیاز آن‌ها به بستری در بیمارستان بیشتر است. این گروه‌ها شامل:

کودکان زیر 5 سال
سالمندان 65 سال به بالا
افراد بومی (Aboriginal) یا T‌orres Strait Islander
زنان باردار

علاوه بر این، اگر یکی از بیماری‌های زمینه‌ای زیر را داشته باشید، خطر ابتلای شدید به آنفولانزا در شما بیشتر است:

بیماری‌ های قلبی
بیماری‌های مزمن ریوی (مانند آسم)
بیماری‌های کلیوی و کبدی
دیابت

همچنین افراد زیر نیز در معرض بیماری شدید ناشی از آنفولانزا هستند:

افراد با سیستم ایمنی ضعیف (به دلیل HIV/AIDS، سرطان یا مصرف داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی).
اختلالات خونی مانند بیماری سلول داسی شکل داشته باشند.
شاخص توده بدنی (BMI) بیش از 30 داشته باشند (چاقی).
افرادی که در مراکز نگهداری سالمندان (خانه‌های سالمندان) زندگی می‌کنند

عوارض آنفولانزا

اگر در تنفس مشکل دارید، فوراً به نزدیک‌ترین اورژانس مراجعه کنید.

عفونت‌های آنفولانزا می‌توانند به عوارض جدی منجر شوند، از جمله:

ذات‌الریه (Pneumonia)
مشکلات تنفسی
مرگ

این عوارض بیشتر در افرادی رخ می‌دهد که در گروه‌های پرخطر ابتلا به بیماری شدید قرار دارند.

تشخیص آنفولانزا

پزشک برای تشخیص این بیماری ابتدا درباره علائم شما سوال می‌کند و سپس شما را معاینه می‌نماید. بخشی از معاینه شامل گوش دادن به صدای قفسه سینه با گوشی پزشکی (استتوسکوپ) است.

برای تأیید تشخیص، معمولاً پزشک آزمایش آنفولانزا درخواست می‌کند. این تست شامل گرفتن نمونه‌ای از سلول‌ها و ترشحات بینی یا گلو با سواب استریل است. نمونه به آزمایشگاه پاتولوژی ارسال می‌شود تا با روش PCR بررسی شود. تست PCR می‌تواند ماده ژنتیکی ویروس یا باکتری ایجادکننده علائم شما را شناسایی کند.
گاهی پزشک برای اطمینان، تست کرونا (COVID-19) را نیز همراه با آزمایش آنفولانزا انجام می‌دهد.

درمان آنفولانزا

در بیشتر موارد، افراد بدون نیاز به درمان خاص و طی 7 تا 10 روز بهبود می‌یابند. با این حال، برای کاهش علائم می‌توانید اقدامات زیر را انجام دهید:

استراحت کافی داشته باشید.
مقدار زیادی مایعات بنوشید تا بدن دچار کم‌آبی نشود.
بدن خود را گرم نگه دارید.
برای کاهش تب و درد می‌توانید از داروهای بدون نسخه مانند استامینوفن یا ایبوپروفن استفاده کنید (طبق دستور پزشک).
برای تسکین گلودرد می‌توان از قرقره‌ها، اسپری‌های گلو یا آبنبات‌های مکیدنی استفاده کرد. مصرف مایعات گرم مانند آب ولرم با عسل یا مکیدن یخ نیز می‌تواند مفید باشد.

درمان‌های ضدویروسی

پزشک ممکن است در صورتی که در معرض ابتلای شدید به آنفولانزا باشید، داروهای ضدویروسی تجویز کند. این داروها می‌توانند:

مدت زمان بیماری را کوتاه‌تر کنند.
خطر بروز عوارض جدی آنفولانزا را کاهش دهند.

نکته مهم: داروهای ضدویروسی بیشترین تأثیر را زمانی دارند که طی 48 ساعت اول پس از شروع علائم مصرف شوند.

این داروها معمولاً برای افراد سالم بین 5 تا 65 سال تجویز نمی‌شوند، بلکه بیشتر برای گروه‌های پرخطر مانند سالمندان یا افراد دارای بیماری‌های زمینه‌ای کاربرد دارند.

آنتی‌بیوتیک‌ها و آنفولانزا

آنتی ‌بیوتیک‌ها به طور کلی برای درمان آنفولانزا تجویز نمی‌شوند؛ زیرا آنفولانزا یک بیماری ویروسی است و آنتی‌ بیوتیک‌ها روی ویروس‌ها اثری ندارند.

اگر پزشک برای شما آنتی‌بیوتیک تجویز کند، معمولاً به دلیل عوارض ثانویه آنفولانزا مانند عفونت‌های باکتریایی است.

مصرف بی‌مورد آنتی‌بیوتیک‌ها می‌تواند باعث افزایش مقاومت آنتی‌بیوتیکی در آینده شود.

آیا باید در خانه بمانم؟

بله، اگر به آنفولانزا مبتلا شده‌اید:

در خانه بمانید و از تماس نزدیک با دیگران خودداری کنید تا زمانی که حالتان بهتر شود.
اگر کودک شما به آنفولانزا مبتلاست، او را در خانه نگه دارید تا زمانی که علائمش به طور کامل برطرف شود.

این کار علاوه بر کمک به بهبودی سریع‌تر شما، باعث کاهش انتقال ویروس به دیگران نیز می‌شود.

آیا می‌توان از آنفولانزا پیشگیری کرد؟

بهترین راه برای پیشگیری از ابتلا به آنفولانزا، تزریق واکسن آنفولانزا به‌صورت سالانه است.

واکسن آنفولانزا

این واکسن از شما در برابر انواع مختلف ویروس آنفولانزا A و B محافظت می‌کند.
انواع مختلفی از واکسن‌های آنفولانزا وجود دارد و پزشک می‌تواند بهترین نوع واکسن متناسب با شرایط شما را توصیه کند.

بهترین زمان تزریق واکسن، از ماه فروردین به بعد است.

این کار شما را در فصل اوج شیوع ویروس ایمن می‌کند.

بیشترین سطح محافظت در 3 تا 4 ماه اول پس از تزریق واکسن ایجاد می‌شود.

واکسن آنفولانزا را می‌توان همزمان با بیشتر واکسن‌های دیگر تزریق کرد.

چه زمانی باید واکسن آنفولانزا تزریق شود؟

بیشتر افراد تنها به یک دوز واکسن در سال نیاز دارند.

برخی افراد باید 2 دوز واکسن با فاصله 4 هفته دریافت کنند، از جمله:

کودکان 6 ماه تا 9 سال که برای اولین بار واکسن دریافت می‌کنند.
افرادی که پس از پیوند سلول‌های بنیادی، پیوند عضو یا درمان خاصی به نام CAR T-cell therapy برای اولین بار واکسن می‌زنند.

راه‌های دیگر برای پیشگیری از آنفولانزا

رعایت بهداشت خوب یکی از بهترین راه‌ها برای جلوگیری از شیوع آنفولانزا و سایر بیماری‌ها است. سعی کنید:

دست‌های خود را مرتباً بشویید.
هنگام سرفه یا عطسه، دهان و بینی خود را بپوشانید.
دستمال کاغذی استفاده شده را فوراً در سطل زباله بیندازید.
فنجان، بشقاب، کارد و چنگال و حوله را با دیگران به اشتراک نگذارید.

آنفولانزا یک بیماری تنفسی و هوابرد است. ویروس از طریق صحبت کردن، سرفه و عطسه افراد منتقل می‌شود. استفاده از ماسک صورت می‌تواند احتمال ابتلا به آنفولانزا را کاهش دهد.

اگر بیمار هستید، می‌توانید:

از لمس چشم، بینی و دهان خود خودداری کنید.
در خانه بمانید.

مطالب مشابه:

آنفولانزا؛ علائم و درمان