سارکوم کاپوسی

سارکوم کاپوسی نوعی سرطان نادر است که در پوشش رگ‌های خونی و عروق لنفاوی شکل می‌گیرد. این بیماری معمولاً با بروز ضایعاتی روی پوست همراه است که به رنگ‌های صورتی، قرمز، بنفش یا قهوه‌ای مشاهده می‌شوند. ضایعات اغلب روی صورت، بازوها یا پاها ظاهر می‌شوند، اما ممکن است در نواحی دیگری مانند دهان یا اندام‌های تناسلی نیز ظاهر شوند. در موارد شدید، این ضایعات می‌توانند اندام‌های داخلی مانند ریه‌ها و دستگاه گوارش را تحت تاثیر قرار دهند.

عامل اصلی ایجاد سارکوم کاپوسی، ویروسی به نام هرپس انسانی نوع ۸ (HHV-8) است. در افراد سالم، این ویروس معمولاً مشکلی ایجاد نمی‌کند، زیرا سیستم ایمنی آن را کنترل می‌کند. اما در افرادی با سیستم ایمنی ضعیف، مانند بیماران مبتلا به HIV یا دریافت‌کنندگان پیوند عضو، این ویروس می‌تواند باعث ایجاد سارکوم کاپوسی شود.

انواع مختلف سارکوم کاپوسی شامل موارد زیر است:

1) سارکوم کاپوسی مرتبط با ایدز (اپیدمیک): در افراد آلوده به ویروس HIV دیده می‌شود، ویروسی که عامل بیماری ایدز است.

2) سارکوم کاپوسی ناشی از داروهای سرکوب ایمنی (ایاتروژنیک یا مرتبط با پیوند): در افرادی رخ می‌دهد که پس از پیوند عضو، برای جلوگیری از رد پیوند، داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی مصرف می‌کنند.

3) سارکوم کاپوسی کلاسیک: در مردان سالمند از نژادهای اروپای شرقی، مدیترانه‌ای و خاورمیانه‌ای دیده می‌شود. این نوع معمولاً رشد آهسته‌ای دارد و می‌تواند باعث تورم، به‌ویژه در پاها، شود.

4) سارکوم کاپوسی بومی (آفریقایی): این نوع بیشتر در کودکان و بزرگسالان جوان در مناطق آفریقایی شیوع دارد و ممکن است به‌صورت سطحی در پوست یا به‌سرعت در اندام‌های داخلی رشد کند.

علائم سارکوم کاپوسی

علائم این بیماری بسته به محل ضایعات می‌تواند متفاوت باشد:

ضایعات روی پوست که ممکن است برجسته یا صاف باشد و به رنگ قرمز، بنفش و قهوه ای ظاهر شوند.
درد شکم یا وجود خون در مدفوع به دلیل ضایعات شکم.
یبوست، اسهال یا استفراغ به دلیل ضایعات دستگاه گوارش.
سرفه خونی یا مشکل در تنفس به دلیل وجود ضایعات در ریه‌ها.
ادم لنفاوی، که می‌تواند زمانی رخ دهد که ضایعات یکی از غدد لنفاوی را مسدود می‌کنند.
درد دهان هنگام بلع غذا به دلیل ضایعات در دهان.

علل

عامل اصلی ایجاد سارکوم کاپوسی ویروسی به نام هرپس انسانی نوع ۸ (HHV-8) است. کارشناسان سلامت بر این باورند که این ویروس عمدتاً از طریق بزاق از فردی به فرد دیگر منتقل می‌شود، هرچند انتقال از راه خون نیز ممکن است.

در بیشتر افراد سالم، سیستم ایمنی بدن قادر است ویروس HHV-8 را تحت کنترل نگه دارد. در چنین شرایطی، ویروس ممکن است در بدن باقی بماند بدون آن‌که نشانه‌ای ایجاد کند. اما اگر به هر دلیلی سیستم ایمنی ضعیف شود، کنترل ویروس دشوار شده و این موضوع می‌تواند زمینه‌ساز بروز سارکوم کاپوسی شود.

عوامل خطر

عفونت HIV که باعث ایدز می شود.
سن بالا: این بیماری بیشتر در بزرگسالان بین ۵۰ تا ۷۰ سال رخ می دهد، اما می تواند افراد در هر سنی را تحت تاثیر قرار دهد.
داروهایی که سیستم ایمنی را تضعیف می‌کنند: برخی از بیماری‌ها با داروهایی برای کنترل سیستم ایمنی درمان می‌شوند. داروهایی که به این روش عمل می‌کنند اغلب پس از جراحی پیوند عضو استفاده می‌شوند.

تشخیص و آزمایش‌ها

تشخیص سارکوم کاپوسی با معاینه فیزیکی آغاز می‌شود. پزشک پوست بیمار را از نظر وجود ضایعات مشکوک بررسی کرده و در مورد علائم، سوابق پزشکی و وضعیت سلامت کی بیمار سؤال می‌پرسد.

آزمایش‌های مورد استفاده برای تشخیص

برای تأیید وجود سارکوم کاپوزی، پزشک ممکن است چندین آزمایش مختلف را درخواست دهد، از جمله:

بیوپسی (نمونه‌برداری): برداشتن بخش کوچکی از ضایعه پوستی برای بررسی زیر میکروسکوپ توسط پاتولوژیست.

CT scan یا MRI: برای بررسی درگیری اندام‌های داخلی مانند ریه‌ها، کبد، دستگاه گوارش یا غدد لنفاوی.

آندوسکوپی یا کولونوسکوپی: در صورت وجود علائم گوارشی، پزشک ممکن است برای مشاهده مستقیم ضایعات داخلی، از این روش‌ها استفاده کند.

آزمایش خون: به منظور بررسی وضعیت عمومی بدن، عملکرد اندام‌ها و گاهی اوقات ارزیابی عملکرد سیستم ایمنی.

برونکوسکوپی: در صورتی که بیمار علائم تنفسی داشته باشد، این روش برای مشاهده ضایعات احتمالی در مسیر تنفسی و ریه‌ها به کار می‌رود.

پرتونگاری قفسه سینه: برای بررسی وجود ضایعات در ریه‌ها.

آزمایش ایمونوهیستوشیمی IHC: برای تشخیص مولکولی دقیق‌تر ضایعات با بررسی پروتئین‌های خاص مرتبط با ویروس HHV-8.

درمان

درمان سارکوم کاپوسی با هدف بهبود علائم و به تأخیر انداختن پیشرفت بیماری انجام می‌شود. پزشکان ضایعات را زیر نظر می‌گیرند و پیشرفت آنها را از نزدیک دنبال می‌کنند.

پزشکان می‌توانند ضایعات را با استفاده از موارد زیر درمان کنند:

کرایوتراپی، که در آن پزشک ضایعات را منجمد می‌کند.
درمان‌های لیزری.
تزریق داخل ضایعه، که در آن پزشک دارو را مستقیماً به ضایعات تزریق می‌کند.
جراحی یا کورتاژ، که در آن پزشک ضایعات را جدا می‌کند.

آنها همچنین ممکن است بسته به مورد، از درمان‌هایی مانند شیمی‌درمانی و پرتودرمانی استفاده کنند. برخی از بیماران ممکن است دو یا چند نوع درمان را به طور همزمان دریافت کنند.

طبق نظریه ACS، درمان سارکوم کاپوسی می‌تواند به کاهش ضایعات و جلوگیری از پیشرفت آنها کمک کند.
برای افراد مبتلا به ایدز، پزشکان ممکن است درمان ضد رتروویروسی بسیار فعال (HAART) را توصیه کنند. بسیاری از افراد مبتلا به ایدز فقط برای کوچک کردن ضایعات و جلوگیری از پیشرفت آنها به HAART نیاز دارند.
در بیماران پیوند عضو، داروهایی به نام سیرولیموس و اورولیموس ممکن است ضایعات را کنترل کنند و در عین حال از رد پیوند جلوگیری کنند.

داروهای ضد ویروسی مانند گانسیکلوویر یا فوسکارنت می‌توانند به جلوگیری از تشکیل ضایعات جدید کمک کنند، اما نمی‌توانند ضایعات موجود را درمان کنند.
ضایعات کاپوسی در صورت ابتلا به عفونت می‌توانند بدتر شوند. پزشک ممکن است دارو و تغییرات سبک زندگی را برای کاهش احتمال عفونت توصیه کند.

پیشگیری

بنا به اظهارات انجمن سرطان آمریکا، انجام اقداماتی برای کاهش خطر ابتلا به HIV می‌تواند به پیشگیری از سارکوم کاپوسی کمک کند.
در صورت داشتن HIV، درمان ضد رتروویروسی بسیار فعال، می‌تواند خطر ابتلا به سارکوم کاپوسی و ایدز را کاهش دهد.

نتیجه گیری

سارکوم کاپوسی (KS) بیماری پیچیده‌ای است که می‌تواند در افراد مختلف، به شکل‌های متفاوتی ظاهر شود. حتی پس از درمان، احتمال بازگشت آن پس از گذشت چند سال وجود دارد. خبر خوب این است که گزینه‌های درمانی متعددی وجود دارند که می‌توانند به کاهش علائم کمک کنند. نکته مهم این است که ارتباط نزدیک و مداومی با تیم درمانی خود داشته باشید و درباره راهکارهای مناسب با شرایط خاصتان مشورت بگیرید.

مطالب مشابه:

سارکوم کاپوسی