سندرم لی-فرامنی (LFS) چیست؟ علت، علائم، تشخیص و درمان موثر

سندرم لی-فرامنی (LFS) چیست؟ علت، علائم، تشخیص و درمان موثر

سندرم لی-فرامنی (LFS) یک اختلال ژنتیکی است که خطر ابتلا به چندین نوع سرطان را به ویژه در کودکان و بزرگسالان جوان به میزان زیادی افزایش می‌دهد.
سرطان‌هایی که اغلب با سندرم لی-فرامنی مرتبط هستند شامل سرطان سینه، نوعی سرطان استخوان به نام استئوسارکوم و سرطان‌های بافت‌های نرم (مانند عضله) به نام سارکوم‌های بافت نرم هستند.

سایر سرطان‌هایی که معمولاً در این سندرم مشاهده می‌شوند شامل تومورهای مغزی، سرطان‌های بافت‌های خون‌ساز (لوسمی) و سرطانی به نام کارسینوم آدرنوکورتیکال هستند که لایه بیرونی غدد فوق کلیوی (غدد کوچک تولیدکننده هورمون در بالای هر کلیه) را تحت تأثیر قرار می‌دهد. سایر سرطان‌هایی که در افراد مبتلا به LFS مشاهده می‌شود شامل سرطان‌های دستگاه گوارش و سرطان ریه، کلیه، تیروئید و پوست و همچنین در اندام‌های جنسی (تخمدان، بیضه و پروستات) است.

علائم سندرم لی-فرامنی (LFS) چیست؟

ابتلا به برخی سرطان‌ها در سنین پایین شایع‌ترین نشانه سندرم لی-فرامنی است. بنابراین، علائم به نوع سرطان بستگی دارد.

چه سرطان‌هایی با سندرم لی-فرامنی مرتبط هستند؟

این سندرم با بیش از دوازده نوع مختلف سرطان مرتبط است. برخی از آنها سرطان‌های اصلی در نظر گرفته می‌شوند، زیرا معمولاً در افراد مبتلا به سندرم لی-فرامنی مشاهده می‌شوند. این پنج سرطان اصلی عبارتند از:

سارکوم‌ها: افراد مبتلا به سندرم لی-فرامنی در معرض خطر ابتلا به استئوسارکوم و سارکوم بافت نرم هستند.

سرطان پستان: زنان مبتلا به سندرم لی-فرامنی (LFS) تقریباً 100% احتمال ابتلا به سرطان پستان را در طول زندگی خود دارند.

سرطان مغز: چندین نوع تومور بدخیم مغزی با این بیماری مرتبط هستند. انواع آن شامل گلیوما، کارسینوم شبکه کوروئید و مدولوبلاستوما است.

کارسینوم قشر فوق کلیوی: این نوع سرطان که در لایه بیرونی غدد فوق کلیوی تشکیل می‌شود، در افراد مبتلا به این بیماری شایع‌تر است.

لوسمی: لوسمی حاد با سندرم لی-فرامنی مرتبط است.

سایر سرطان‌ها با سندرم لی-فرامنی (LFS) مرتبط هستند، اما کمتر از سرطان‌های اصلی رخ می‌دهند. این سرطان‌ها عبارتند از:

• سرطان روده بزرگ، معده، پانکراس
• سرطان کلیه، ریه، تیروئید
• لنفوم
• سرطان تخمدان، پروستات، بیضه
• سرطان پوست

علت سندرم لی-فرامنی (LFS) چیست؟

این بیماری زمانی اتفاق می‌افتد که جهشی در ژن TP53 رخ دهد. این ژن حاوی دستورالعمل‌هایی برای ساخت پروتئینی به نام پروتئین تومور 53 یا P53 است. پروتئین P53 یک سرکوب‌کننده تومور است. این پروتئین از رشد غیرطبیعی سلول‌ها و تبدیل شدن به تومور جلوگیری می‌کند.
هنگامی که ژن TP53 تغییر می‌کند، بدن پروتئین P53 با عملکرد مناسب را تولید نمی‌کند. بدون عملکرد صحیح پروتئین‌های P53، سلول‌ها می‌توانند خارج از کنترل تقسیم و به سرطان تبدیل شوند.

افراد مبتلا به سندرم لی-فرامنی، ژن‌های تغییر یافته TP53 را از یک والد بیولوژیکی در یک الگوی اتوزومال غالب به ارث می‌برند. این بدان معناست که فرد فقط باید یک نسخه از ژن تغییر یافته را از یکی از والدین خود به ارث ببرد تا خطر ابتلا به سرطان در او افزایش یابد.
اگرچه بیشتر موارد سندرم لی-فرامنی ژنتیکی هستند، اما ممکن است یک جهش ژنتیکی اولیه (de novo) بدون سابقه خانوادگی وجود داشته باشد.

تشخیص و آزمایش‌ها

پزشکان از آزمایش ژنتیک برای تشخیص سندرم لی-فرامنی استفاده می‌کنند. قبل از این آزمایش‌ها، سابقه پزشکی افراد را در نظر می‌گیرند. در اینجا معیارهایی که پزشکان در صورت مشکوک بودن به سندرم لی-فرامنی (LFS) در نظر می‌گیرند، آورده شده است:

• ابتلا به سارکوم قبل از 45 سالگی
• مبتلا شدن والدین، خواهر و برادر یا فرزندان، قبل از 45 سالگی به هر نوع سرطان.
• پدربزرگ و مادربزرگ، عمه‌ها، عموها، خواهرزاده‌ها، برادرزاده‌ها یا نوه‌ها قبل از 45 سالگی به هر نوع سرطانی مبتلا شده‌اند.

پس از تشخیص، پزشک یک برنامه غربالگری سرطان را توصیه می‌کند. مراجعه منظم به پزشک به آنها این امکان را می‌دهد که هرگونه سرطان احتمالی را در مراحل اولیه تشخیص و درمان کنند.

آزمایشات تکمیلی سندرم لی-فرامنی (LFS):

1. آزمایش ژنتیکی (جهش در ژن TP53)

مهم‌ترین و اصلی‌ترین آزمایش برای تشخیص سندرم لی-فرامنی.

بررسی وجود جهش‌های بیماری‌زا در ژن TP53 که در بیش از 70% موارد این سندرم مشاهده می‌شود.
در صورت تأیید، انجام این آزمایش برای سایر اعضای خانواده نیز توصیه می‌شود.

آزمایش‌های تصویربرداری و غربالگری منظم

در مبتلایان یا ناقلان ژن معیوب، برای شناسایی زودهنگام تومورها از برنامه‌ غربالگری منظم استفاده می‌شود که شامل موارد زیر است:

2. MRI کل بدن

انجام سالانه برای شناسایی تومورهای احتمالی در نقاط مختلف بدن، حتی قبل از بروز علائم.
بدون استفاده از اشعه یونیزان، برای کودکان و بزرگسالان مناسب است.

3. MRI مغز

انجام سالانه جهت شناسایی زودهنگام تومورهای مغزی که در این سندرم شایع هستند.

4. ماموگرافی یا MRI پستان

برای زنان حامل جهش TP53، از سنین پایین‌تر (اغلب از 20 تا 25 سالگی)، معمولاً MRI پستان ترجیح داده می‌شود چون حساس‌تر و ایمن‌تر است.
بررسی سالانه جهت تشخیص زودهنگام سرطان پستان.

5. سونوگرافی شکم و لگن

به‌منظور بررسی وجود تومورهای شکمی و احشایی، به‌خصوص در کودکان.

6. اکوکاردیوگرافی و نوار قلب (در صورت سابقه مصرف داروهای خاص یا تومورهای خاص)

برای بررسی عملکرد قلب در کسانی که تحت شیمی‌درمانی با داروهای خاص بوده‌اند یا در معرض آسیب قلبی هستند.

سایر آزمایش‌ها (در صورت نیاز بر اساس علائم فردی)

• آزمایش خون دوره‌ای برای بررسی علائم غیرمستقیم سرطان‌ها (مانند کم‌خونی، افزایش مارکرهای توموری).
• بیوپسی توده‌های مشکوک در صورت مشاهده در تصویربرداری‌ها.
• آزمایشات تخصصی بر اساس نوع سرطان خانوادگی (مثلاً کلونوسکوپی در صورت سابقه سرطان روده بزرگ).

درمان سندرم لی-فرامنی (LFS)

هیچ درمان خاصی برای سندرم لی-فرامنی (LFS) وجود ندارد. در بیشتر موارد، پزشکان، سرطان‌ها را در فرد مبتلا به سندرم لی-فرامنی به همان روشی که در فرد بدون این بیماری درمان می‌کنند، درمان می‌کنند. درمان‌های سرطان ممکن است شامل جراحی یا درمان‌های استاندارد مانند پرتودرمانی و شیمی‌درمانی و موارد دیگر باشد.

یک استثنای مهم وجود دارد. افراد مبتلا به سندرم لی-فرامنی بیشتر در معرض ابتلا به سرطان در پاسخ به قرار گرفتن در معرض اشعه هستند. این بدان معناست که اگر فرد مبتلا به این بیماری باشد، پزشک درمان سرطان او را طوری تنظیم می‌کند که پرتودرمانی را به حداقل برساند.

پیشگیری

سندرم لی-فرامنی (LFS) قابل پیشگیری نیست، اما می‌توانید با اجتناب از فعالیت‌های خاص، احتمال ابتلا به سرطان را کاهش دهید، مانند:

• اجتناب از سیگار.
• خودداری از مصرف زیاد الکل.
• اجتناب از گذراندن زمان زیاد در فضای باز بدون محافظت در برابر آفتاب (مانند کرم ضد آفتاب).
• برخی از زنان برای کاهش خطر ابتلا به سرطان سینه، جراحی برداشتن هر دو سینه (ماستکتومی پیشگیرانه) را انتخاب می‌کنند.

حضوری: با مراجعه به آزمایشگاه پاتوبیولوژی اوستا از خدمات مشاوره ژنتیک بهره‌مند شوید.

مطالب مشابه:

سندرم لینچ

سندرم لی

لیومیوسارکوم (LMS)

سندرم گاردنر