انگل چیست؟ علت، علائم، راه‌های تشخیص و درمان

انگل چیست؟ علت، علائم، راه‌های تشخیص و درمان

انگل ها در بدن سایر موجودات میزبان زندگی می کنند و برای بقا به آنها وابسته‌اند. انگل‌هایی که می توانند انسان را تحت تاثیر قرار دهند شامل، کنه، شپش و کرم های قلابدار هستند. علائم عفونت انگلی در انسان می تواند بسیار متفاوت باشد.

بدون میزبان، انگل نمی تواند زندگی، رشد و تکثیر شود. به همین دلیل، انگل به ندرت میزبان خود را می کشد، اما می تواند بیماری هایی را گسترش دهد که برخی از آنها ممکن است باعث مرگ شوند.

در این مقاله، انواع مختلف عفونت های انگلی در انسان، علائم و درمان های آنها و نکاتی برای پیشگیری از آنها را به تفصیل شرح می دهیم.

انواع انگل

انگل های از نظر ویژگی هایشان، بسیار متفاوت هستند. بسیاری از آنها مانند انگل مالاریا با چشم انسان قابل مشاهده نیستند، اما برخی از انگل های کرمی می توانند به طول بیش از 35 سانتی متر برسند.

انگل ها بیماری نیستند، اما می توانند بیماری ها را گسترش دهند. انگل های مختلف اثرات متفاوتی دارند.

سه نوع انگل انسانی عبارتند از:

تک یاخته ها:

این نوع انگل ها موجودات تک سلولی هستند که می توانند در انسان تکثیر شوند. این انگل ها می توانند از طریق غذا و آب آلوده، تماس فرد مبتلا با فرد دیگر و نیش حشرات منتقل شوند. این انگل به محض تماس با فرد، وارد جریان خون شده و به ریه ها، روده ها، قلب و لوزالمعده گسترش می یابند. تک یاخته ها شامل پلاسمودیوم مالاریا، که باعث عفونت مالاریا می شود، و کریپتوسپوریدیوم، که قابل بلع است، هستند.

بابزیا: بابزیا جریان خون را آلوده می کند و باعث عفونت نادری می شود که ممکن است علائمی شبیه آنفولانزا ایجاد کند.

ژیاردیا دئودنالیس: این نوع باعث عفونت ژیاردیا می‌ شود که یکی از شایع ‌ترین علل اسهال است.

کریپتوسپوریدیوم پارووم: کریپتوسپوریدیوم پارووم یا “کریپتو” که اغلب از طریق آب آشامیدنی آلوده منتقل می ‌شود، باعث اسهال می‌ شود.

پلاسمودیوم: این دسته از تک یاخته‌ ها باعث مالاریا می ‌شوند که یک بیماری شدید و کشنده است و در آب و هوای گرمسیری و نیمه گرمسیری شایع ‌تر است.

توکسوپلاسما گوندی: نوعی تک یاخته که باعث تب، تورم غدد و درد عضلانی می ‌شود.

کرم ها:

کرم‌ ها موجودات چند سلولی و کرم مانندی هستند که اغلب در دستگاه گوارش انسان ریشه می‌دوانند. این انگل‌ ها معمولاً روده ‌ها، جریان خون یا بافت‌ های زیر پوست را تحت تأثیر قرار می ‌دهند. کرم‌ های روده فقط در مراحل اولیه خود قادر به تکثیر در بدن هستند. سه نوع اصلی کرم روده وجود دارد که افراد را تحت تأثیر قرار می ‌دهند، از جمله:

کرم‌ های پهن: که به عنوان پلاتی هلمینت ها نیز شناخته می ‌شوند، کرم‌ هایی هستند که هیچ بندی ندارند. کرم‌‌های نواری و سستودها زیرگروه ‌هایی از کرم ‌های پهن هستند که در روده رشد می‌ کنند، در حالی که ترماتودها زیرگروهی هستند که می ‌توانند بر کبد و ریه‌ ها تأثیر بگذارند.

کرم‌ های گرد: اشکال بالغ کرم‌ های گرد یا نماتدها معمولاً در دستگاه گوارش، سیستم لنفاوی، خون یا بافت‌ های زیر پوست یافت می‌ شوند. در موارد دیگر، کرم‌های گرد لاروی یا نابالغ نیز می ‌توانند بافت‌ های بدن را مبتلا کنند.

کرم ‌های سر خاردار: این کرم‌ های انگلی که به آنها آکانتوسفالان نیز می گویند، دارای قلاب‌ های خاردار در یک انتها هستند که به دیواره‌ های روده می‌چسبند. این انگل‌ ها از طریق خاک یا تماس با مدفوع پخش می‌ شوند. رایج ‌ترین انواع کرم‌ های سر خاردار که افراد را تحت تأثیر قرار می‌ دهند، کرم قلابدار، آسکاریازیس و کرم شلاقی هستند.

انگل های خارجی:

انگل‌ های خارجی کنه‌ ها، کک ‌های شنی، شپش‌ ها یا کنه‌ هایی هستند که به پوست می‌چسبند. این انگل ‌ها می‌ توانند هفته ‌ها یا حتی ماه‌ها در پوست باقی بمانند. آنها نه تنها باعث مشکلات سلامتی می ‌شوند، بلکه انگل ‌های خارجی ناقل ویروس‌ ها و باکتری‌ های جدی‌ تری نیز هستند.

انگل‌ها چه شکلی هستند؟

از آنجایی که انواع مختلفی از انگل‌ ها وجود دارد، هر نوع می ‌تواند در شکل‌ ها و اندازه‌ های منحصر به فرد خود باشد. سه نوع اصلی انگل ‌ها ظاهری متمایز دارند.

تک یاخته ‌ها:

به عنوان موجودات تک سلولی، برای مشاهده تک یاخته ‌ها با چشم انسان به میکروسکوپ نیاز است. چهار نوع وجود دارد که بر اساس نحوه حرکتشان طبقه‌بندی می ‌شوند:

سارکودینا یا آمیب، که حباب مانند هستند و بدن خود را به طور موقت برای حرکت بیرون می‌آورند.

ماستیگوفورا یا تاژکداران، که با استفاده از رشته‌های مو مانندی به نام تاژک حرکت می ‌کنند.

سیلیوفورا، که دارای مژک یا برآمدگی‌های مو مانندی هستند که تاژک‌های کوتاه‌تری دارند.

اسپوروزوآ، که حرکت نمی‌کنند و هاگ تشکیل می ‌دهند تا پخش شوند.

کرم‌های روده‌ای

کرم ‌های روده‌ای ممکن است در مراحل اولیه با میکروسکوپی قابل مشاهده باشند، اما وقتی به طور کامل رشد می‌ کنند، به راحتی قابل مشاهده هستند. حتی می ‌توانید این انگل ‌ها را در مدفوع خود ببینید.

کرم‌ های نواری روبان مانند هستند و بندهایی ایجاد می ‌کنند. اما سایر کرم ‌های پهن معمولاً بند ندارند.

کرم ‌های سر خاردار در یک انتها دارای شاخ‌ های مشخصی هستند. کرم ‌های گرد، مانند نماتدها، گرد و مارپیچی به نظر می‌رسند.

اکتوپارازیت ‌ها

اکتوپارازیت‌ ها انواع متنوعی از انگل‌ ها هستند. آنها عبارتند از:

کنه ‌ها، که هشت پا دارند و معمولاً کوچک و تیره رنگ هستند.

شپش سر، که حشراتی شش پا به رنگ قهوه‌ای مایل به زرد یا خاکستری هستند که به اندازه دانه ‌های کنجد می ‌باشند.

مایت‌ ها، که به صورت نقاط سیاه ریز ظاهر می ‌شوند و باعث ایجاد خطوط برجسته روی پوست می‌ شوند.

کک ‌ها، که شبیه حشرات کوچک قهوه‌ای تیره یا قرمز با اسکلت خارجی سخت هستند.

علائم انگل در انسان

انواع زیادی از انگل ها وجود دارند و علائم آنها می توانند بسیار متفاوت باشند. گاهی اوقات، این علائم ممکن است شبیه سایر بیماری ها، مانند ذات الریه یا مسمومیت غذایی باشد.

علائم احتمالی عبارتند از:

• برجستگی‌ ها یا بثورات پوستی
• کاهش وزن، افزایش اشتها یا هر دو
• درد شکم
• اسهال و استفراغ
• مشکلات خواب
• کم‌خونی
• درد و کوفتگی
• آلرژی‌ ها
• ضعف و احساس ناخوشی عمومی
• تب

با این حال، انگل‌ ها می ‌توانند طیف وسیعی از بیماری ‌ها را منتقل کنند، بنابراین پیش‌بینی علائم دشوار است.

تشخیص عفونت ‌های انگلی

آزمایش ‌هایی که پزشک ممکن است برای تشخیص عفونت انگلی تجویز کند، به عواملی مانند علائم فرد، سایر شرایط پزشکی و سابقه سفر، بستگی دارد.

در زیر برخی از آزمایش ‌هایی که معمولاً برای تشخیص عفونت انگلی استفاده می‌ شوند، آورده شده است:

1. آزمایشات مدفوع

الف) تشخیص مستقیم انگل‌ها

Smear مستقیم:

بررسی وجود تخم، کیست یا فرم فعال انگل زیر میکروسکوپ

مناسب برای انگل‌های روده‌ای شایع مثل آمِبیا، ژیاردیا، کرم‌های روده‌ای

تست‌های غلظت (Concentration techniques):

افزایش حساسیت تشخیص کیست‌ها و تخم‌ها

Flotation / Sedimentation:

روش‌های غلظتی برای انگل‌های سنگین یا کم‌تعداد

ب) آزمایشات ویژه

ELISA مدفوع:

تشخیص آنتی‌ژن انگل، مثل ژیاردیا و آمِبیا

دقیق‌تر از میکروسکوپ در برخی موارد

2. آزمایشات خون

CBC (شمارش کامل خون):

افزایش EOSINOPHIL در برخی عفونت‌های انگلی (به ویژه کرم‌های بافتی)

کم‌خونی در عفونت‌های خونی یا روده‌ای مزمن

Serology (آنتی‌بادی):

ELISA یا IFA برای انگل‌های بافتی مثل:

• Toxoplasma gondii
• Entamoeba histolytica (کبدی)
• Strongyloides

PCR و آزمایش مولکولی:

تشخیص سریع و حساس انگل‌های خون‌ساز یا بافتی

3. آزمایشات بافتی

بیوپسی و نمونه‌برداری:

برای تشخیص انگل‌های بافتی یا مهاجم

بررسی با میکروسکوپ یا تکنیک‌های ایمونولوژیک

4. آزمایشات ادرار و سایر مایعات بدن

Urine antigen tests:

برای برخی کرم‌ها یا انگل‌های سیستمیک

Serum antigen / PCR:

در انگل‌های سیستمیک یا مهاجم

5. تصویر‌برداری تکمیلی

CT، MRI، یا سونوگرافی:

برای بررسی تخم یا کیست‌های بافتی (مثلاً در کیست هیداتیک یا تنیازیس)

درمان ‌عفونت‌های انگلی

درمان عفونت ‌های انگلی به نوع خاص انگل بستگی دارد. پزشکان ممکن است دارویی مانند: داروهای ضد تک یاخته، داروهای ضد کرم، داروهای ضد کک و مک، لوسیون های ضد شپش و غیره را تجویز کنند که انگل را از بین می ‌برد و دارویی را که علائمی مانند اسهال را درمان می‌ کند.

پیشگیری

چندین راهکار وجود دارد که می‌ توانید برای جلوگیری از قرار گرفتن در معرض انگل ‌ها انجام دهید. این موارد عبارتند از:

• شستشوی مکرر و کامل دست ‌ها، به خصوص هنگام لمس غذا
• انجام اقدامات بهداشتی هنگام تمیز کردن مدفوع سگ یا گربه و دفع صحیح آن
• رعایت نکات بهداشتی در صورت لمس غذا، پختن کامل غذا و شستشوی سبزیجات
• مصرف داروهای ضد مالاریا قبل از سفر به مناطقی که میزان مالاریا در آنها بالاتر است
• رعایت نکات پزشکی حیوان خانگی خود در مورد مراقبت ‌های دامپزشکی و واکسیناسیون
• رعایت توصیه ‌های مسافرتی در مورد غذا و نوشیدنی هنگام سفر به خارج از کشور
• استفاده از اسپری ‌های حشرات برای جلوگیری از گزش کنه

نمونه‌گیری در منزل

برای سهولت و صرفه‌جویی در زمان، می‌توانید خدمات نمونه‌گیری در منزل را رزرو کنید. تکنیسین‌های حرفه‌ای و آموزش‌دیده ما با رعایت کامل پروتکل‌های بهداشتی به محل شما مراجعه می‌کنند و نمونه‌های خون، ادرار و سایر تست‌های تشخیصی را با ایمنی و دقت بالا جمع‌آوری می‌کنند. این سرویس امکان دریافت سریع و مطمئن نتایج آزمایش را بدون نیاز به مراجعه حضوری به آزمایشگاه فراهم می‌کند و تجربه‌ای راحت و ایمن برای شما ایجاد می‌نماید.

نتیجه‌گیری:

انگل‌ها موجوداتی هستند که برای ادامه زندگی به میزبان نیاز دارند و می‌توانند طیف گسترده‌ای از بیماری‌ها را در انسان ایجاد کنند. شناسایی به موقع انگل‌ها از طریق آزمایش‌های مدفوع، خون و بافت، نقش کلیدی در درمان سریع و پیشگیری از عوارض جدی دارد. رعایت بهداشت فردی، شستشوی دست‌ها، مصرف آب و غذای سالم و مراقبت‌های پیشگیرانه از حیوانات خانگی می‌تواند خطر ابتلا به انگل‌ها را به طور چشمگیری کاهش دهد. استفاده از خدمات نمونه‌گیری در منزل نیز تجربه‌ای امن و راحت برای دریافت نتایج سریع آزمایش‌ها فراهم می‌کند. با رعایت این نکات، می‌توانید سلامت خود و خانواده‌تان را حفظ کرده و از عفونت‌های انگلی پیشگیری کنید.