علائم آلرژی فصلی

علائم آلرژی فصلی

آلرژی فصلی یا رینیت آلرژیک که بیشتر با نام تب یونجه شناخته می‌شود، یکی از شایع‌ترین مشکلات تنفسی است. تب یونجه زمانی رخ می‌دهد که سیستم ایمنی بدن نسبت به یک آلرژن بیرونی مانند گرده گیاهان واکنش بیش از حد نشان دهد.
آلرژن در واقع ماده‌ای است که می‌تواند پاسخ آلرژیک ایجاد کند. شایع‌ترین آلرژن‌ها، گرده درختان، علف‌ها و علف‌های هرز هستند که توسط باد منتقل می‌شوند. در مقابل، گرده گیاهانی که با حشرات گرده‌افشانی می‌شوند معمولاً سنگین‌تر بوده و مدت زیادی در هوا باقی نمی‌مانند، بنابراین احتمال ایجاد واکنش آلرژیک در آن‌ها کمتر است.

نام «تب یونجه» از فصل برداشت یونجه گرفته شده است، زیرا در گذشته بسیاری از افراد در همین بازه زمانی (ماه‌های تابستان) دچار علائم آلرژی می‌شدند.

اگرچه آلرژی‌های فصلی در فصل زمستان کمتر مشاهده می‌شوند، اما رینیت آلرژیک می‌تواند در تمام طول سال هم بروز کند. دلیل آن این است که هر گیاه در زمان خاصی از سال گرده‌افشانی می‌کند. به همین خاطر بسته به نوع آلرژن و محل زندگی، امکان دارد فرد در بیش از یک فصل دچار علائم شود. علاوه بر آلرژن‌های بیرونی، محرک‌های درونی مانند کپک یا شوره حیوانات خانگی نیز می‌توانند باعث تشدید علائم شوند.

علائم آلرژی فصلی

شدت علائم آلرژی فصلی می‌تواند از خفیف تا شدید متغیر باشد. شایع‌ترین نشانه‌ها عبارتند از:

• عطسه‌های مکرر
• آبریزش یا گرفتگی بینی
• سوزش و اشک‌ریزش چشم‌ها
• خارش در سینوس‌ها، گلو یا مجرای گوش
• احساس فشار و گرفتگی گوش
• ترشحات پشت حلق (Postnasal Drip)

علائم کمتر شایع:

• سردرد
• تنگی نفس
• خس‌خس سینه
• سرفه مداوم
• افراد زیادی که دچار تب یونجه هستند، هم‌زمان به آسم هم مبتلا می‌باشند. در این شرایط، آلرژن‌های فصلی می‌توانند منجر به حملات آسمی شوند.

علت‌های آلرژی فصلی

زمانی که سیستم ایمنی بدن، یک ماده‌ی بی‌ضرر موجود در هوا را به اشتباه خطرناک تشخیص دهد، واکنش آلرژیک ایجاد می‌شود. بدن در پاسخ به این ماده (آلرژن)، هیستامین و مواد شیمیایی دیگری ترشح می‌کند که موجب بروز علائم آلرژی می‌شوند.

محرک‌های آلرژی فصلی بسته به فصل تغییر می‌کنند:

بهار

بیشترین مقصران آلرژی در فصل بهار درختان هستند. در مناطق شمالی، گرده درخت توس (Birch) یکی از آلرژن‌های اصلی است. سایر درختان حساسیت‌زا شامل سرو، توسکا، شاه‌بلوط هندی، بید و صنوبر می‌شوند.

تابستان

اصطلاح «تب یونجه» از فصل برداشت یونجه گرفته شده است، اما در واقع عامل اصلی آلرژی‌های تابستانی، چمن‌ها و برخی علف‌های هرز هستند. طبق گزارش «بنیاد آسم و آلرژی آمریکا»، چمن‌ها شایع‌ترین محرک تب یونجه محسوب می‌شوند. گونه‌هایی مانند چمن چاودار و تیموتی از عوامل اصلی هستند.

پاییز

پاییز فصل رَگ‌وید (Ragweed) است. این گیاه بیش از 40 گونه دارد که بیشتر در قاره‌های آمریکا رشد می‌کنند و کنترل آن‌ها دشوار است. گرده‌ی رگ‌وید یکی از شایع‌ترین آلرژن‌هاست و می‌تواند علائم بسیار شدیدی ایجاد کند.
علاوه بر آن، گیاهانی مانند گزنه، افسنطین، ترشک‌ها، گیاهان چمنی و بارهنگ هم در پاییز گرده‌افشانی می‌کنند.

زمستان

در زمستان، بیشتر آلرژن‌های بیرونی غیرفعال می‌شوند و بسیاری از افراد دچار بهبود علائم می‌گردند. با این حال، چون زمان بیشتری در فضای بسته سپری می‌شود، آلرژن‌های داخلی مانند کپک، شوره حیوانات خانگی، کنه‌های گردوغبار و حتی سوسک‌ها می‌توانند علائم آلرژی را تحریک کنند.

راهکارهای کاهش آلرژن‌های داخل منزل

• شست‌وشوی هفتگی ملحفه و روبالشی با آب بسیار داغ
• استفاده از روکش‌های ضد آلرژی برای بالش و تشک
• حذف فرش‌ها و مبلمان پارچه‌ای
• خارج کردن عروسک‌های پارچه‌ای از اتاق کودکان
• برطرف کردن نشتی آب و تمیز کردن لکه‌های رطوبت‌زده برای جلوگیری از رشد کپک
• تمیز کردن مرتب دستگاه‌های رطوبت‌ساز، کولر آبی، کولر گازی و یخچال
• استفاده از دستگاه رطوبت‌گیر (Dehumidifier) برای کاهش رطوبت اضافی محیط

تشخیص آلرژی فصلی

تشخیص تب یونجه (رینیت آلرژیک فصلی) معمولاً ساده‌تر از سایر انواع آلرژی است. اگر علائم آلرژیک شما فقط در زمان‌های خاصی از سال بروز می‌کنند، احتمالاً به آلرژی فصلی مبتلا هستید. پزشک برای تأیید تشخیص ممکن است معاینه‌ای از گوش، بینی و گلو انجام دهد.

در بیشتر موارد نیازی به انجام تست آلرژی نیست، زیرا روند درمان آلرژی فصلی معمولاً مشابه است؛ بدون توجه به اینکه فرد نسبت به کدام آلرژن حساسیت دارد.

آزمایشات تکمیلی آلرژی فصلی

1. تست پوستی آلرژی (Skin Prick Test)

رایج‌ترین و سریع‌ترین روش تشخیص حساسیت است.

مقدار کمی از آلرژن‌های مشکوک (مانند گرده درختان، علف‌ها، کپک یا شوره حیوانات) روی پوست بازو یا پشت ریخته شده و سپس پوست به آرامی خراش داده می‌شود.

اگر فرد به آن ماده حساسیت داشته باشد، ظرف 15 تا 20 دقیقه واکنشی مثل قرمزی یا کهیر کوچک ظاهر می‌شود.

2. آزمایش خون آلرژی (IgE Blood Test)

در این روش میزان آنتی‌بادی IgE اختصاصی علیه آلرژن‌ها در خون اندازه‌گیری می‌شود.

این آزمایش برای افرادی که به دلیل مشکلات پوستی یا مصرف داروها نمی‌توانند تست پوستی انجام دهند، کاربرد دارد.

دقت کمتری نسبت به تست پوستی دارد، اما برای بررسی آلرژی‌های شدید و چندگانه مفید است.

3. آزمون چالش آلرژی (Allergen Challenge Test)

در شرایط خاص و تحت نظر پزشک، مقدار کنترل‌شده‌ای از آلرژن به بدن فرد (معمولاً از راه بینی) وارد می‌شود.

سپس واکنش بدن بررسی می‌گردد.

این تست بیشتر در مراکز تخصصی آلرژی انجام می‌شود.

4. تست عملکرد ریوی (Spirometry)

در بیمارانی که علاوه بر تب یونجه، علائم آسم آلرژیک دارند، انجام می‌شود.

این تست میزان جریان و حجم هوای ورودی و خروجی ریه‌ها را می‌سنجد و به پزشک کمک می‌کند شدت تأثیر آلرژی بر دستگاه تنفسی مشخص شود.

درمان آلرژی فصلی

بهترین روش برای کنترل تب یونجه و آلرژی‌های سالانه، پرهیز از آلرژن‌ها است. البته داروها و برخی روش‌های جایگزین نیز می‌توانند به کاهش علائم کمک کنند.

1. پرهیز از آلرژن‌ها

در فصل‌های آلرژی‌زا از کولر گازی مجهز به فیلتر HEPA استفاده کنید، نه پنکه سقفی.

پیش‌بینی گرده‌افشانی (Pollen Forecast) را در وب‌سایت‌های هواشناسی بررسی کنید و در روزهایی که میزان گرده بالاست، کمتر بیرون بروید.

در زمان فعال بودن آلرژی:

• پنجره‌ها را ببندید.
• زمان حضور در فضای باز را محدود کنید.
• در روزهای بادخیز از ماسک فیلتردار یا ماسک گردوغبار استفاده کنید.
• از قرار گرفتن در معرض دود سیگار خودداری کنید، زیرا علائم تب یونجه را تشدید می‌کند.

2. داروهای آلرژی

اگر اجتناب از آلرژن‌ها کافی نباشد، می‌توان از دارو استفاده کرد. برخی از گزینه‌های رایج عبارتند از:

• داروهای بدون نسخه مانند آنتی‌هیستامین‌ها (مانند ستیریزین/Zyrtec) و ضداحتقان‌ها
• دارو های ترکیبی حاوی استامینوفن، دیفن‌هیدرامین و فنیل‌افرین
• داروهای تجویزی مانند اسپری‌های بینی استروئیدی
• در موارد شدید، پزشک ممکن است تزریق واکسن آلرژی (ایمونوتراپی) را توصیه کند تا سیستم ایمنی بدن نسبت به آلرژن‌ها حساسیت کمتری پیدا کند.
• برخی داروهای آلرژی می‌توانند عوارضی مانند خواب‌آلودگی، سرگیجه یا گیجی ایجاد کنند.

3. درمان‌های جایگزین

تحقیقات علمی کمی درباره درمان‌های جایگزین تب یونجه انجام شده است، اما بعضی افراد باور دارند که این گزینه‌ها می‌توانند به کاهش علائم کمک کنند:

کورستین (Quercetin): نوعی فلاونوئید موجود در میوه‌ها و سبزیجات

لاکتوباسیلوس اسیدوفیلوس: باکتری مفید موجود در ماست و پروبیوتیک‌ها

اسپیرولینا: نوعی جلبک آبی-سبز

ویتامین C: با خاصیت ضدهیستامینی ملایم

هنوز تحقیقات بیشتری برای اثبات قطعی اثرگذاری این روش‌ها مورد نیاز است.

نتیجه گیری

علائم آلرژی فصلی می‌توانند آزاردهنده باشند، اما با مدیریت درست قابل کنترل‌اند. اگر مشکوک به آلرژی فصلی یا تب یونجه هستید، حتماً با پزشک مشورت کنید. پزشک می‌تواند علت علائم شما را مشخص کرده و یک برنامه درمانی شخصی‌سازی‌شده شامل پرهیز از آلرژن‌ها، داروهای بدون نسخه یا داروهای تجویزی ارائه دهد.

حضوری: با مراجعه به آزمایشگاه پاتوبیولوژی اوستا از خدمات مشاوره ژنتیک بهره‌مند شوید.

مطالب مشابه:

آلرژی غذایی

رینیت آلرژیک (تب یونجه)

آلرژی هوایی

آلرژی تنفسی

منبع: healthline