سل نخاعی چیست؟ علت، علائم، روشهای تشخیص و درمان
سل نخاعی چیست؟ علت، علائم، روشهای تشخیص و درمان
سل نخاعی، سل ستون فقرات است. منبع عفونت سل نخاعی معمولاً خارج از ستو مهرهها است و بیشتر از ریهها و از راه خون پخش میشود. ترکیبی از استئومیلیت و آرتروز عفونی وجود دارد. بخشی که بیشتر دچار میشود، قسمت قدامی تنه مهره در مجاورت دیسک ساب غضروفی است. سل ممکن است از آن ناحیه به دیسکهای بین مهرهای مجاور سرایط کند.
در بزرگسالان، بیماری دیسک عارضه ثانویهای از گسترش عفونت از جسم مهرهای است اما در کودکان میتواند محل اولیه باشد، زیرا دیسک در کودکان عروقی است.
این شایعترین مکان سل است که بر سیستم اسکلتی تاثیر میگذارد، اگرچه میتواند روی خاصره و زانو نیز تاثیر بگذارد. عفونت از دو مهره مجاور به فضای دیسک مجاور گسترش مییابد. اگر فقط یک مهره تحت تاثیر قرار گرفته باشد، دیسک طبیعی است. با این حال، اگر دو دیسک بین آنها فرو میریزد، چون بدون عروق است و میتواند مواد مغذی دریافت کند، با باریک شدن مهرهها و در نهایت فروپاشی مهره و آسیب ستون فقرات کازاسیون رخ میدهد. یک توده خشک بافت نرم بیشتر تشکیل میشود و عفونت مضاعف نادر است.
همهگیرشناسی
- اپیدمیولوژی سل تحت تاثیر عواملی از جمله توسعه اجتماعی-افتصادی، سبک زندگی، جغرافیایی، موقعیت مکانی و دسترسی به خدمات پزشکی است.
- سل نخاعی در بریتانیا نادر است (موردهای اعلام شده دارای میزان بروز 4/8 در هر 100000 نفر هستند) اما در جاهای دیگر حدود 50 درصد از سل عضلانی اسکلتی را نشان میدهد.
- سل نخاعی حدود 1% از کل موارد سل و حدود 15% از موارد سل خارج ریوی را تشکیل میدهد.
- در بیش از 90 درصد سل در کشورهای در روند رشد روی میدهد. به روی، پیشرفتهای جهانی بر این کشورها نیز تاثیر میگذارد.
- هند، چین، اندونزی، پاکستان و بنگلادش بیشترین تعداد موارد ابتلا را دارند اما افزایش قابل توجهی در شمار نموهها در کشورهای اتحاد جماهیر شوروی سابق و در جنوب صحرای آفریقا به موازات گسترش HIV داشته است.
عوامل خطر سل نخاعی
- سل اندومیک.
- شرایط بد اجتماعی-اقتصادی.
- عفونت HIV.
علائم سل نخاعی چیست؟
در بیمارانی که سابقه کمردرد پیشرونده و موذی دارند و در افراد مبتلا به عفونتهای ستون فقرات سل در یک منطقه آندومیک باید به این عفونت مشکوک شد، به ویژه زمانی که مهرههای قفسه سینه تحت تاثیر قرار گرفته و دارای الگوی تخریب استخوان با حفظ دیسک نسبی و تودههای بافت نرم پاراورتبرال و اپیدورال است.
- شروع بیماری تدریجی است.
- کمردرد موضعی است.
- تب، تعریق شبانه، بیاشتهایی و کاهش وزن.
- علائم ممکن است شامل کیفوز (شایع) و یا تورم پاراورتبرال باشد.
- بیماران مبتلا تمایل دارند وضعیت محافظتی، عمودی و سفت به خود بگیرند.
- اگر درگیری عصبی وجود داشته باشد، علائم عصبی وجود خواهد داشت.
- آبسه پسواس ممکن است به صورت تودهای در کشاله ران ظاهر شود و شبیه فتق باشد.
- احتمال ابتلا به سل مقاوم نیاز به داروی متعدد (MDR) باید در نظر گرفته شود.
- بیحرکتی ستون فقرات معمولاً دو یا سه ماه است.
- جراحی برای موارد منتخب ناهنجاری پیشرونده یا مواردی که نقص عصبی با داروهای ضد سل بهبود نمییابد اختصاص دارد.
- همکاری تیم تخصصی برای تشخیص و مدیریت میتواند نتایج را بهبود بخشد.
جراحی
- اکثر بیماران مبتلا به سل نخاعی را میتوان با موفقیت با شیمیدرمانی، بریسهای خارجی و استراحت طولانی مدت درمان کرد.
- با این حال، تغییر شکل کیفوتیک، بی ثباتی ستون فقرات و نقص عصبی بیشتر با یک رویکرد محافظه کار همراه است.
- بررسی کاکرین نشان داد که جراحی معمول علاوه بر شیمی درمانی نتیجه را بهبود نمیبخشد، اما مشکل این بود که شواهد ضعیف بود.
- یک مطالعه در هند نشان داد که جراحی چندان ضروری نیست.
- در بیماران مبتلا به سل نخاعی، در صورت وجود ناپایداری ستون فقرات یا شواهدی از فشار بر روی نخاع، باید به جراح ارجاع شود.
- بیمارانی که با کیفوز 60 درجه یا بیشتر مراجعه میکنند، نیاز به رفع فشار، و جراحی اصلاحی، و استفاده از فیکساتور داخلی و پیوند استخوان قدامی و خلفی مهره در فاز حاد آن دارند.
عوارض سل نخاعی چیست؟
- تخریب پیشرونده استخوان به تدریج منجر به فروپاشی مهره وکیفوز میشود:
1- کانال نخاعی را میتوان با آبسه، بافت گرانولاسیون یا تهاجم مستقیم دورال باریک کرد. این فشردگی نخاع و علائم عصبی (از جمله ضعف و فلج عضلانی) منجر به کیفور ستون فقرات میشود.
2- کیفوز به دلیل فروپاشی در ستون فقرات قدامی رخ میدهد و میتواند شدید باشد.
3- ضایعات در ستون فقرات قفسه سینه بیشتر از ضایعات ستون فقرات کمری در معرض خطر کیفوز هستند.
4- با تشخیص زودهنگام و درمان سریع میتوان از مشکلات عصبی و فلج شدن عضلات پیشگیری کرد که میتواند ناتوانی را به حداقل برساند.
5- ترکیبی از مدیریت محافظه کارانه و رفع فشار جراحی باعث موفقیت درمانی در اکثر بیماران میشود.
6- بهتر است از پاراپلژی دیررس با پیشگیری از ایجاد کیفوز شدید جلوگیری شود.
7- بیماران مبتلا به سل ستون فقرات که به احتمال زیاد کیفوز شدید دارند باید در مرحله بیماری تحت عمل جراحی قرار گیرند.
8- اگر عفونت به رباطهای مجاور و بافتهای نرم گسترش یابد، آبسه سرد میتواند رخ دهد. (آبسه در ناحیه کمر)
9- ممکن است چرک به غلاف پسوآس و ناحیه تریگون فمورال گسترش یابد و در نهایت با نفوذ و تخریب پوست سینوسهای ترشحی را تشکیل دهد.
پیشآگهی
- پیشرفت عفونت آهسته است و ماهها یا حتی سالها طول میکشد.
- در صورت تشخیص زودهنگام پیش آگهی بهتر است و رژیمهای شیمی درمانی مدرن موثرتر هستند.
- پیش آگهی ضعیف با بیماری های پیچیده همراه است- یعنی بیماریهایی که بی ثباتی، نقص عصبی یا تغییر شمل را نشان میدهند.
- تشخیص ممکن است دشوار باشد و با تاخیر بیشتری انجام میشود.
پیشگیری از سل نخاعی
- به پیشگیری و غربالگری سل مراجعه کنید.
- مانند تمام انواع سل، واکسیناسیون BCG
- بهبود شرایط اجتماعی-اقتصادی.
- پیشگیری از HIV و ایدز.
مطالب مشابه:
