آشنایی با تست پوستی PPD و بیماری سل (Tuberculosis)

تست پوستی PPD یا Purified Protein Derivative یک آزمایش ساده است که مشخص می‌کند آیا فرد به بیماری سل (TB) مبتلا است یا خیر.

سل یک عفونت جدی، معمولاً در ریه‌ها است که توسط باکتری Mycobacterium tuberculosis ایجاد می‌شود. این باکتری از طریق تنفس هوای آلوده به ترشحات فرد مبتلا منتقل می‌شود و می‌تواند سال‌ها در بدن به‌صورت غیرفعال باقی بماند.
زمانی که سیستم ایمنی بدن ضعیف شود، باکتری فعال شده و علائم بیماری سل ممکن است ظاهر شوند، از جمله:

تب
کاهش وزن
سرفه مداوم
تعریق شبانه

اگر بیماری سل به آنتی‌بیوتیک‌ها پاسخ ندهد، به آن سل مقاوم به دارو (Drug-Resistant TB) گفته می‌شود. این نوع سل، یک مشکل جدی بهداشت عمومی در بسیاری از مناطق جهان، به‌ویژه جنوب شرق آسیا و آفریقا است.

زمانی که سل بدن شما را آلوده می‌کند، بدن نسبت به برخی اجزای باکتری، مانند پروتئین خالص شده (PPD) حساس می‌شود. تست PPD حساسیت بدن شما را نسبت به باکتری سل بررسی می‌کند و به پزشکان کمک می‌کند تشخیص دهند که آیا شما مبتلا به سل هستید یا خیر.

چه کسانی باید تست پوستی PPD انجام دهند؟

بیماری سل (TB) یک بیماری بسیار واگیردار است. سازمان جهانی بهداشت (WHO) تخمین می‌زند که سل بعد از HIV و AIDS، یکی از مرگبارترین بیماری‌های جهانی است. با این حال، این بیماری در ایالات متحده نسبتاً نادر است و اکثر افراد آلوده به سل در آمریکا علائمی از بیماری نشان نمی‌دهند.

افرادی که باید تست PPD انجام دهند شامل:

کارکنان حوزه سلامت: تمام کارکنان بیمارستان‌ها و مراکز درمانی باید به‌صورت منظم غربالگری سل شوند.
افرادی که در تماس نزدیک با فرد مبتلا به سل بوده‌اند.
افرادی با سیستم ایمنی ضعیف به دلیل مصرف داروهایی مانند کورتیکواستروئیدها یا بیماری‌هایی مانند سرطان، HIV یا AIDS.

نحوه انجام تست پوستی PPD

در آزمایشگاه کارشناسان ابتدا سطح داخلی ساعد شما را با الکل ضدعفونی می‌کنند.
سپس مقداری PPD زیر لایه بالایی پوست تزریق می‌شود. ممکن است یک نیش یا سوزش کوچک احساس کنید و یک برآمدگی کوچک شکل بگیرد که معمولاً پس از چند ساعت از بین می‌رود.
پس از 48 تا 72 ساعت باید برای بررسی نتیجه تست به آزمایشگاه بازگردید. کارشناس، محل تزریق را بررسی می‌کند تا مشخص شود آیا واکنش مثبت یا منفی وجود دارد.

توجه: در موارد نادر، ممکن است قرمزی یا تورم شدید در محل تزریق رخ دهد، به‌ویژه اگر قبلاً تست PPD شما مثبت بوده و دوباره آزمایش می‌شوید.

تفسیر نتایج تست پوستی PPD

نتیجه منفی

اگر محل تزریق PPD پس از 48 تا 72 ساعت تورم ندارد یا فقط کمی متورم است، نتیجه تست منفی است. این به این معناست که شما به احتمال زیاد باکتری‌های ایجادکننده سل را دریافت نکرده‌اید.
توجه داشته باشید که میزان تورم ممکن است در کودکان، افراد مبتلا به HIV، سالمندان و سایر گروه‌های پرخطر متفاوت باشد.

نتیجه مثبت در گروه‌های پرخطر

یک واکنش کوچک در محل تزریق (5 تا 9 میلی‌متر تورم سخت یا induration) در افراد زیر مثبت محسوب می‌شود:

مصرف‌کنندگان کورتیکواستروئید
افراد مبتلا به HIV
دریافت‌کنندگان پیوند عضو
افرادی با سیستم ایمنی ضعیف
کسانی که در تماس نزدیک با فرد مبتلا به سل فعال بوده‌اند
افرادی که تغییرات مشکوک در رادیوگرافی قفسه سینه دارند

برای این گروه‌ها، ممکن است نیاز به درمان وجود داشته باشد؛ اما نتیجه مثبت همیشه به معنای ابتلا به سل فعال نیست و آزمایش‌های تکمیلی لازم است.

نتیجه مثبت در افراد با ریسک متوسط و پایین

واکنش بزرگ‌تر (10 میلی‌متر یا بیشتر) در افرادی که:

در دو سال گذشته PPD منفی داشته‌اند
مبتلا به دیابت، نارسایی کلیه یا سایر بیماری‌های افزایش‌دهنده ریسک سل هستند
کارکنان حوزه سلامت
مصرف‌کنندگان مواد مخدر تزریقی
مهاجران از کشورهایی با شیوع بالای سل طی 5 سال اخیر
کودکان زیر 4 سال یا نوجوانانی که در معرض افراد پرخطر قرار داشته‌اند
زندگی در مراکز گروهی مانند زندان، خانه سالمندان یا پناهگاه‌های بی‌خانمان‌ها

برای افرادی که هیچ عامل ریسک شناخته‌شده‌ای ندارند، تورم 15 میلی‌متر یا بیشتر به عنوان واکنش مثبت در نظر گرفته می‌شود.

نتایج کاذب مثبت و منفی

افرادی که واکسیناسیون BCG علیه سل دریافت کرده‌اند، ممکن است نتیجه مثبت کاذب داشته باشند.
پزشک در صورت مثبت بودن تست، معمولاً رادیوگرافی قفسه سینه، سی‌تی اسکن و آزمایش خلط را برای بررسی فعال بودن سل در ریه‌ها تجویز می‌کند.
تست PPD کاملاً دقیق نیست. برخی افراد مبتلا به باکتری سل ممکن است واکنشی نشان ندهند.
بیماری‌هایی مانند سرطان و داروهایی مانند کورتیکواستروئیدها و شیمی‌درمانی که سیستم ایمنی را ضعیف می‌کنند، می‌توانند باعث نتیجه منفی کاذب شوند.

شرایط قبل از آزمایش PPD

به مدت 72 ساعت از استحمام خودداری شود.
در مدت زمان معینی که گفته شده برای بررسی نتیجه در آزمایشگاه حضور داشته باشید.
توجه داشته باشید که با روزهای تعطیل تلاقی نکند.

مطالب مشابه:

آشنایی با تست پوستی PPD و بیماری سل (Tuberculosis)