سه ماهه سوم بارداری
سه ماهه سوم بارداری
سه ماهه سوم بارداری آخرین مرحله از بارداری است و از هفته 29 تا 40، یعنی ماههای 7، 8 و 9، ادامه دارد. در این دوره، جنین رشد میکند، تکامل پیدا میکند و موقعیت خود را برای زایمان آماده میکند.
این مرحله، آخرین قسمت مسیر بارداری شماست و با وجود کوتاه بودن زمان باقیمانده، میتواند از نظر جسمی و روحی چالشبرانگیز باشد.
در پایان هفته 37، جنین به اصطلاح رسیده و آماده تولد است و تنها زمان کوتاهی تا به دنیا آمدن نوزاد باقی مانده است. مطالعه و آگاهی درباره آنچه در سه ماهه سوم بارداری انتظار میرود میتواند به کاهش اضطراب شما در مراحل پایانی بارداری کمک کند.
علائم و تغییرات بدن مادر در سه ماهه سوم بارداری
در این دوره، مادر ممکن است دردها و ناراحتیهای بیشتری تجربه کند و تورم در دستها، پاها یا صورت مشاهده شود. همچنین ممکن است اضطراب درباره زایمان افزایش یابد.
از جمله تغییرات رایج در سه ماهه سوم بارداری میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
درد شکم و پشت: جنین فضای بیشتری در شکم اشغال میکند و فشار بر پشت، لگن و مفاصل وارد میشود.
انقباضات براکستون هیکس: انقباضات خفیف رحم که بدن را برای زایمان آماده میکند.
تغییرات سینه: بزرگ شدن و نشت مایع زرد رنگ (کولستروم) نزدیک زمان زایمان.
خستگی و مشکلات خواب: افزایش وزن و اضطراب، انرژی مادر را کاهش میدهد.
تکرر ادرار: فشار سر جنین روی مثانه باعث نیاز مکرر به دستشویی میشود.
سوزش معده و یبوست: هورمون پروژسترون باعث شل شدن عضلات معده و روده میشود.
هموروئید و واریس: فشار خون و وزن بارداری باعث تورم رگها میشود.
کوتاهی نفس: رحم بزرگ به ریهها فشار وارد میکند.
ورم و افزایش وزن: مایعات اضافی و وزن جنین باعث تورم دست و پا و افزایش وزن میشود.
نشانههایی که نیاز به مراجعه فوری به پزشک دارند:
در صورت مشاهده هر یک از موارد زیر، بلافاصله با پزشک تماس بگیرید:
- انقباضات دردناک با شدت و تکرار فزاینده
- خونریزی در هر زمان
- کاهش ناگهانی حرکات جنین
- تورم شدید
- افزایش وزن سریع
تغییرات جنین در سه ماهه سوم بارداری
در حدود هفته 32، استخوانهای جنین کاملاً شکل گرفتهاند. در این زمان، جنین میتواند چشمهای خود را باز و بسته کند و نور را تشخیص دهد. بدن جنین شروع به ذخیره مواد معدنی مانند آهن و کلسیم میکند.
تا هفته 36، جنین معمولاً در وضعیت سر به پایین قرار میگیرد. اگر جنین در این موقعیت قرار نگیرد، پزشک ممکن است تلاش کند تا موقعیت جنین را تغییر دهد یا زایمان سزارین را پیشنهاد کند. در زایمان سزارین، پزشک با ایجاد برشی در شکم و رحم مادر، نوزاد را به دنیا میآورد.
پس از هفته 37 بارداری، جنین آماده تولد است و اعضای بدن او میتوانند به طور مستقل عمل کنند. طول نوزاد در این زمان حدود 48 تا 53 سانتی متر و وزنش تقریباً 2 تا 4 کیلوگرم است.
مراقبتهای دوران بارداری در سه ماهه سوم بارداری
ویزیتهای پزشکی در این مرحله منظمتر و کوتاهتر میشوند تا سلامت جنین و مادر بررسی شود:
- هفتههای 28 تا 36: ویزیت هر دو هفته
- هفتههای آخر: ویزیت هفتگی
در این ویزیتها پزشک موارد زیر را بررسی میکند:
- فشار خون
- وزن مادر
- موقعیت و اندازه جنین
- قد رحم (فوندال)
- ضربان قلب جنین
- آزمایش ادرار
- واکسیناسیون توصیه شده
همچنین حدود هفته 36، آزمایش استرپتوکوک گروه B انجام میشود و پزشک سرویکس را بررسی میکند تا ببیند آیا شروع به باز شدن یا نازک شدن کرده است. در بارداریهای پرخطر یا پس از موعد مقرر، پزشک ممکن است تستهایی مانند نظارت غیر استرسی (NST) یا پروفایل بیوفیزیکی انجام دهد.
نکاتی برای حفظ سلامت در سه ماهه سوم بارداری
آگاهی از کارهایی که باید انجام دهید و کارهایی که باید اجتناب کنید به سلامت شما و جنین کمک میکند.
کارهایی که باید انجام دهید:
- ادامه مصرف ویتامینهای دوران بارداری
- فعالیت بدنی سبک تا متوسط (پیادهروی، کشش)
- تمرینات کگل برای تقویت عضلات کف لگن
- رژیم غذایی سرشار از میوه، سبزی، پروتئین کمچرب و فیبر
- مصرف آب کافی
- استراحت و خواب مناسب
- حفظ بهداشت دهان و دندان
کارهایی که باید اجتناب کنید:
- ورزش سنگین یا آسیبزننده به شکم
- مصرف الکل، سیگار، مواد مخدر و کافئین زیاد
- مصرف ماهیهای پر جیوه، غذاهای دریایی خام و لبنیات غیرپاستوریزه
- سفرهای طولانی و پرواز بعد از هفته 34 (در صورت امکان)
آمادگی برای زایمان در سه ماهه سوم بارداری
- انتخاب محل تولد نوزاد
- شرکت در کلاسهای قبل از زایمان
- آمادهسازی کیف بیمارستان و تخت و صندلی خودرو برای نوزاد
- برنامهریزی مسیر و حملونقل به بیمارستان
- ایجاد برنامه زایمان با پزشک
- هماهنگی مرخصی زایمان با کارفرما
- تهیه لوازم ضروری کودک و بررسی ایمنی تجهیزات دست دوم
نکات ویژه برای دوقلوها:
- بررسی نیاز به آهن و مکملها
- یادگیری تکنیکهای شیردهی دو نوزاد
- برنامهریزی خواب و تغذیه دوقلوها
- خرید کالسکه مناسب (تکبهتک یا کنارهم)
- آشنایی با علائم پرهاکلامپسی و داشتن گروه حمایتی
عوارض احتمالی سه ماهه سوم بارداری
- پرهاکلامپسی: فشار خون بالا و پروتئین در ادرار
- دیابت بارداری: افزایش قند خون
- زایمان زودرس: قبل از هفته 37
- پارگی زودرس کیسه آب (PROM)
- محدودیت رشد داخل رحمی (IUGR)
- ناهنجاری وضعیت جنین (Breech)
علائم شروع زایمان:
- انقباضات منظم و شدید
- پارگی کیسه آب
- خونریزی واژینال یا از دست دادن موکوس پلاگ
در صورت بروز هر یک از این علائم، سریعاً به اورژانس مراجعه کنید.
نتیجه گیری
سه ماهه سوم بارداری پایان مسیر بارداری است و احساسات مختلف، طبیعی است. بدن شما و جنین همچنان تغییر میکنند و ممکن است انقباضات خفیف یا ترشحات واژینال بیشتر شود. اگر انقباضات دردناک یا خونریزی دارید، فوراً با پزشک تماس بگیرید.
صحبت با پزشک درباره آخرین هفتههای بارداری و نگرانیها، شما را برای زایمان با اعتماد به نفس آماده میکند.
مطالب مشابه:
آزمایش بارداری
غربالگری پیش از تولد
استرپتوکوک گروه B و بارداری
آمنیوسنتز
منبع: healthline – webmd – my.clevelandclinic
