چه غذاهایی برای دیابت مضر است؟

رژیم غذایی افراد مبتلا به دیابت می‌تواند شامل اکثر انواع غذاها باشد، اما ممکن است بخواهند مصرف برخی مواد غذایی که موجب افزایش قند خون می‌شوند را محدود یا اجتناب کنند.
دیابت توانایی بدن در پردازش قند خون یا گلوکز خون را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
مصرف یک رژیم غذایی مغذی و متعادل می‌تواند به مدیریت دیابت کمک کند و خطر بروز عوارض ناشی از این بیماری را کاهش دهد.
غذاها میزان متفاوتی از مواد مغذی اصلی که انرژی بدن را تأمین می‌کنند – یعنی کربوهیدرات‌ها، چربی‌ها و پروتئین‌ها – ارائه می‌دهند و هر یک از این گروه‌ها انواع سالم‌تر و کم‌سالم‌تری دارند.

این مقاله به بررسی غذاها و نوشیدنی‌هایی که افراد مبتلا به دیابت بهتر است مصرف آن‌ها را محدود یا اجتناب کنند می‌پردازد.

کربوهیدرات‌ها و دیابت

کربوهیدرات‌ها منبع اصلی انرژی بدن هستند و بیشترین تأثیر را بر سطح قند خون یا گلوکز خون دارند.

سه نوع اصلی کربوهیدرات در غذاها وجود دارد: نشاسته، قند و فیبر. نشاسته و قند برای افراد مبتلا به دیابت بیشترین مشکل را ایجاد می‌کنند، زیرا بدن آن‌ها را به گلوکز تجزیه می‌کند.

کربوهیدرات‌های تصفیه‌شده

کربوهیدرات‌های تصفیه‌شده یا نشاسته‌های فرآوری‌شده قبل از مصرف، تحت پردازش قرار می‌گیرند. این پردازش باعث می‌شود بدن این کربوهیدرات‌ها را سریع‌تر جذب کرده و به گلوکز تبدیل کند، که منجر به افزایش سریع قند خون می‌شود و ممکن است فرد خیلی زود دوباره احساس گرسنگی کند.

برخی از کربوهیدرات‌های تصفیه‌شده که افراد مبتلا به دیابت بهتر است مصرفشان را محدود کنند عبارتند از:

برنج سفید
نان سفید
پاستای سفید
غلات دارای شکر افزوده
برخی کراکرها
بسیاری از محصولات پخته‌شده

قندها

غذاهای شیرین عمدتاً حاوی قند و کربوهیدرات‌های کم‌کیفیت هستند. این غذاها اغلب ارزش غذایی کمی دارند و می‌توانند باعث افزایش ناگهانی قند خون شوند. مصرف زیاد قند همچنین می‌تواند به افزایش وزن و افزایش ریسک بیماری قلبی و سکته منجر شود.

نمونه‌هایی از غذاهای شیرین که بهتر است در دیابت محدود شوند:

محصولات پخته‌شده مانند دونات، کروسان، کیک، کوکی و خمیر پیتزا
بسیاری از سس‌ها و چاشنی‌ها
آگاو نکتار و سایر شیرین‌کننده‌ها
شیره افرا و سایر شربت‌ها
شکلات و آب‌نبات
ماست‌های میوه‌ای آماده

بسیاری از محصولات بسته‌بندی شده حاوی قند افزوده هستند و ممکن است این موضوع روی برچسب‌ها واضح نباشد. در برچسب‌های غذایی، قند افزوده ممکن است با نام‌هایی مانند کنسانتره آبمیوه، ملاس، عسل، شربت، فروکتوز یا دکستروز ذکر شود.
به همین دلیل، بهتر است از مصرف غذاهای بسته‌بندی و فرآوری‌شده با مواد نامشخص خودداری کنید و تا حد امکان غذاهای کامل و کم‌فرآوری‌شده را انتخاب کنید.
افراد مبتلا به دیابت همچنین باید در مصرف میوه‌های خشک و آبمیوه‌های آماده مراقب باشند، زیرا اغلب حاوی قند افزوده هستند.

شیرین‌کننده‌های مصنوعی کالری کمی دارند، اما تحقیقات نشان می‌دهد که آن‌ها نیز می‌توانند مقاومت به انسولین را افزایش دهند و تأثیر منفی بر قند خون داشته باشند. مطالعات بیشتری برای تعیین میزان دقیق این اثرات لازم است.

پروتئین و دیابت

پروتئین به بدن کمک می‌کند تا بافت‌ها را بسازد، حفظ کند و جایگزین کند. هر سلول، بافت و عضو بدن حاوی پروتئین است.
برای افراد مبتلا به دیابت، انتخاب منابع پروتئینی مناسب تا حد زیادی به میزان چربی و کربوهیدرات موجود در این غذاها بستگی دارد. هنگامی که غذاهای پروتئین‌دار حاوی چربی اشباع بالا باشند، می‌توانند باعث افزایش کلسترول و بالا رفتن ریسک بیماری‌های قلبی شوند.

انجمن دیابت آمریکا (ADA) توصیه می‌کند که مصرف گوشت قرمز و فرآوری‌شده محدود شود، زیرا این غذاها ممکن است دارای چربی اشباع و سدیم بالا باشند. بهتر است از محصولات کم‌چرب و کم‌فرآوری‌شده استفاده کنید.

افراد مبتلا به دیابت همچنین باید مصرف موارد زیر را محدود یا اجتناب کنند:

گوشت‌های سوخاری، پخته در روغن یا با نمک بالا
گوشت‌های فرآوری‌شده مانند بیکن، هات داگ و گوشت‌های آماده
دنده‌ها و سایر قطعات چرب گوشت
مرغ با پوست
ماهی و غذاهای دریایی سرخ‌شده

چربی و دیابت

چربی منبع اسیدهای چرب ضروری مانند امگا-3 است و جزئی مهم از یک رژیم غذایی سالم و متعادل به شمار می‌رود. همچنین چربی به بدن کمک می‌کند تا ویتامین‌های A، D، E و K را جذب کند. با این حال، همه چربی‌ها به یک اندازه مفید نیستند.

چربی‌ها به دو دسته اشباع و غیراشباع تقسیم می‌شوند. برچسب‌های غذایی معمولاً میزان هر نوع چربی را نشان می‌دهند.

چربی اشباع: در محصولات حیوانی، روغن‌ها و غذاهای فرآوری‌شده یافت می‌شود و می‌تواند کلسترول خون را افزایش دهد. ADA توصیه می‌کند کمتر از 10% کالری روزانه از چربی اشباع تأمین شود.

غذاهایی با چربی اشباع بالا که بهتر است محدود شوند شامل:

کره
دنبه
برخی روغن‌ها مانند روغن پالم
سس‌ها و دیپ‌های کرم‌دار
مایونز پرچرب
سیب‌زمینی سرخ‌کرده و غذاهای سوخاری
چیپس و بسیاری از غذاهای آماده
برگر و اغلب فست‌فودها
بسیاری از سس‌های سالاد

به جای آن، ADA توصیه می‌کند که افراد روی چربی‌های تک‌غیراشباع و چندغیراشباع تمرکز کنند. این چربی‌ها می‌توانند سطح کلسترول LDL یا کلسترول بد را کاهش داده و خطر بیماری قلبی و سکته را پایین بیاورند.
رژیم‌های غذایی سرشار از این نوع چربی‌ها، مانند رژیم مدیترانه‌ای، می‌توانند تأثیر مثبتی بر متابولیسم گلوکز در بدن داشته باشند.

نوشیدنی‌ها و مصرف الکل

افراد مبتلا به دیابت یا پیش‌دیابت باید به نوع نوشیدنی‌های خود نیز توجه ویژه‌ای داشته باشند. بسیاری از نوشابه‌ها و آبمیوه‌ها حاوی کربوهیدرات و قند افزوده هستند.
نوشیدنی‌های الکلی نیز می‌توانند شکر و کربوهیدرات داشته باشند و عملکرد انسولین را مختل کنند. مصرف الکل باید محدود شود، به ویژه:

آبجو
نوشیدنی‌های حاوی میوه
نوشیدنی‌های شیرین دسر مانند شراب‌های شیرین
نوشیدنی‌های مخلوط با شیرین‌کننده

افرادی که الکل مصرف می‌کنند، باید به صورت معتدل این کار را انجام دهند؛ یعنی:

حداکثر یک شات شراب
یک لیوان آبجو
یا یک و نیم شات مشروب با 80 درجه الکل

سازمان بهداشت جهانی (WHO) اعلام می‌کند که هیچ حد ایمنی برای مصرف الکل وجود ندارد و حتی مقادیر کم می‌تواند ریسک سلامتی را افزایش دهد. مراکز کنترل و پیشگیری بیماری‌ها (CDC) توصیه می‌کنند افرادی که تاکنون الکل مصرف نکرده‌اند، بهتر است شروع نکنند.

نتیجه گیری

هیچ رژیم غذایی واحد یا الگوی غذایی مشخصی برای دیابت وجود ندارد، زیرا بدن افراد به غذاها به شکل متفاوتی واکنش نشان می‌دهد. کلید تغذیه سالم، یافتن تعادلی است که برای هر فرد مناسب باشد.
به طور کلی بهتر است مصرف غذاهای شیرین، کربوهیدرات‌های تصفیه‌شده، چربی‌های اشباع و الکل محدود شود، اما می‌توان مقادیر اندکی از آن‌ها را در یک رژیم غذایی متعادل و مغذی گنجاند.
پزشک می‌تواند به فرد کمک کند یک برنامه غذایی سالم و مناسب برای خودش طراحی کند. توصیه‌های آن‌ها بر اساس وزن فرد، میزان فعالیت بدنی، برنامه درمانی و اهداف قند خون تنظیم می‌شود.

مطالب مشابه:

چه غذاهایی برای دیابت مضر است؟