روماتیسم

روماتیسم

روماتیسم یک اصطلاح عمومی است که برای پوشش ده ها بیماری مختلف، از جمله آرتروز، استفاده می شود و به بیماری هایی اشاره دارد که مفاصل، عضلات و بافت های همبند را ملتهب می کنند. همچنین پوست و سایر اندام ها می توانند تحت تاثیر قرار بگیرند.

بسیاری از بیماری های روماتیسمی خودایمنی هستند، به این معنی که سیستم ایمنی بدن به استخوان ها و بافت های سالم حمله می کنند. به همین دلیل، بیماری های روماتیسمی اغلب مزمن و طولانی مدت هستند. روماتیسم های رایج شامل انواع آرتروز، لوپوس و نقرس هستند که می توان آنها را کنترل و درمان کرد.

انواع بیماری روماتیسم

درحالی که بسیاری از بیماری های التهابی روماتیسمی علائم مشترک یا مشابهی دارند، تفاوت های کلیدی وجود دارد. ما به رایج ترین انواع بیماری های روماتیسمی، از جمله علائم و گزینه های درمانی پرداخته‌ایم.

آرتریت روماتوئید (RA)

آرتریت روماتوئید (RA)، یک بیماری التهابی مزمن است که باعث تورم و التهاب مفاصل می شود. در افراد مبتلا به RA، سیستم ایمنی به پوشش مفاصل، حمله می کند که می تواند دردناک باشد.
با گذشت زمان، RA می تواند با تخریب استخوان و غضروف و تضعیف عضلات و رباط های اطراف، باعث آسیب دائمی مفاصل شود. اثرات آن معمولاً به مفاصل کوچک تر بدن، مانند بند انگشتان دست و پا، محدود می شود.

RA می تواند علائم سیستمیک داشته باشد، از جمله:

• ریه ها
• چشم ها
• رگ های خونی
• پوست

اولین علائم قابل توجه آرتریت روماتوئید معمولاً درد و سفتی مفاصل در دست ها یا پاها است.

نقرس

نقرس یک بیماری التهابی است که معمولاً یک مفصل را تحت تاثیر قرار می دهد و به صورت عودکننده بروز می کند. این بیماری می تواند زمانی ایجاد شود که کریستال های اسید اوریک زیادی در بافت های بدن در اطراف مفصل تجمع پیدا کنند. این کریستال های سوزنی شکل، باعث درد و التهاب در ناحیه می شوند.

نقرس اغلب در انگشت شست پا ایجاد می شود، اما می تواند در سایر مفاصل نیز گسترش یابد. این بیماری منجر به تورم، قرمزی و احساس گرما می شود. اگر این بیماری در مدت زمان طولانی درمان نشود، گره های سختی به نام توفی می توانند از کریستال ها تشکیل شوند. کریستال های اسید اوریک همچنین می توانند منجر به کاهش عملکرد کلیه شوند.

عوامل خطر نقرس عبارتند از:

• مصرف الکل
• مصرف نوشیدنی های حاوی شربت ذرت با فروکتوز بالا
• افزایش سن
• اضافه وزن یا چاقی
• فشار خون بالا
• بیماری مزمن کلیه

لوپوس

لوپوس یک بیماری خودایمنی است. این بیماری در زنان شایع تر است. با این حال، شدن بیماری لوپوس در مردان بدتر است.
انواع متخلفی از لوپوس وجود دارد، اما شایع ترین آن لوپوس اریتماتوز سیستمیک (SLE) است. از آنجا که علائم آن می تواند شبیه سایر بیماری ها باشد، تشخیص لوپوس می تواند دشوار باشد.
مانند بسیاری از روماتیسم ها، لوپوس اغلب در دوره های عود یا دوره هایی که علائم به طور خاص بدتر می شوند، بروز و ناپدید می شوند.

علائم لوپوس عبارتند از:

• درد مفاصل و عضلات
• بثورات پوستی (به ویژه بثورات پروانه ای)
• تب
• خستگی
• درد قفسه سینه یا مشکل در تنفس
• ریزش مو
• زخم در دهان

اسکلرودرمی

اسکلرودرمی یک بیماری مزمن با منشاء ناشناخته است که بافت های همبند را در قسمت های مختلف بدن تحت تاثیر قرار می دهد. این بیماری می تواند موضعی یا سیستمیک باشد.
اسکلرودرمی باعث تحریک و تولید کلاژن می شود. کلاژن پروتئینی است که برای حفظ و ترمیم بافت های بدن ضروری است. تولید بیش از حد آن باعث ایجاد لکه های ضخیم و سفت پوست می شود.
اسکلرودرمی موضعی بیشتر بر پوست تاثیر می گذارد و باعث ایجاد لکه ها یا خطوط ضخیم پوست می شود که ممکن است تغییر رنگ دهند. همچنین اسکلرودرمی سیستمیک می تواند باعث رسوب کلسیم، مشکلات گوارشی و سایر مشکلات پوستی شود. بسیاری از افراد مبتلا به این بیماری همچنین خستگی را نیز تجربه می کنند.

سندرم شوگرن

سندرم شوگرن باعث کمبود رطوبت کافی در چشم ها و دهان می شود. سیستم ایمنی بدن به اشتباه به سلول های سالم در غدد تولیدکننده بزاق و اشک حمله می کند و باعث خشکی می شود.
مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری گزارش می دهند که زنان 9 برابر بیشتر از مردان به شوگرن مبتلا می شوند. به نظر می رسد این بیماری ناشی از عوامل ژنتیک و محیطی است. علائم با داروهای مسکن و جایگزینی رطوبت (لوسیون و پماد، قطراه چشم) درمان می شوند.

علاوه بر خشکی دهان و خشکی چشم، شوگرن می تواند باعث موارد زیر نیز شود.

• درد عضلات و مفاصل
• خشکی پوست و بثورات پوستی
• خشکی واژن
• خستگی

واسکولیت

واسکولیت یک التهاب نادر اما خطرناک در رگ های خونی است. این بیماری می تواند منجر به کاهش جریان خون به بافت شود که به عنوان ایسکمی شناخته می شود. ممکن است درد شدید در بافتی که رگ خونی آسیب دیده به آن می رسد، رخ دهد.

انواع مختلفی از واسکولیت وجود دارد، از جمله آرتریت تمپورال و واسکولیت لکوسیتوکلاستیک یا حساسیت بیش از حد. علائم بر اساس نوع متفاوت است و واسکولیت معمولاً با دارو درمان می شود.

علائم و نشانه های واسکولیت عبارتند از:

• خستگی
• تب
• درد مفاصل و عضلات
• کاهش اشتها، کاهش وزن
• مشکلات پوستی (برخستگی های بنفش یا قرمز، خوشه های نقطه‌ای، کهیر)
• مشکلات چشمی (کوری در یک چشم می تواند اولین علامت آرتریت تمپورال باشد)
• حالت تهوع و استفراغ
• عفونت های سینوسی
• تپش قلب

عوامل خطر

ژنتیک یک عامل خطر اصلی برای اکثر بیماری‌های روماتیسمی است. برخی از بیومارکرهای کلیدی را می‌توان در خون آزمایش کرد.

زنان همچنین بیشتر در معرض ابتلا به آرتریت روماتوئید، لوپوس و سایر بیماری‌های خودایمنی، از جمله اسکلرودرمی، هستند. دلیل این امر هنوز به خوبی درک نشده است، اما استروژن ممکن است نقشی داشته باشد.

اختلالات روماتیسمی می‌توانند در هر زمانی رخ دهند، اگرچه خطر ابتلا به بسیاری از آنها با افزایش سن افزایش می‌یابد. از هر 10 مورد تشخیص لوپوس، 9 مورد در زنان 15 تا 44 ساله است. شروع آرتریت روماتوئید در بزرگسالان در دهه 60 زندگی بیشترین میزان را دارد.

عوامل محیطی نیز می‌توانند شروع و پیشرفت بیماری را تسریع یا بدتر کنند. رژیم غذایی مغذی و ورزش منظم از اجزای مهم پیشگیری و کنترل هستند.

درمان روماتیسم

بسیاری از بیماری‌ های روماتیسمی در صورت عدم درمان می‌توانند به سرعت بدتر شوند و عوارض طولانی‌مدتی برای سلامتی ایجاد کنند.

درمان اغلب شامل ترکیبی از موارد زیر است:

• دارو
• فیزیوتراپی
• تغییرات سبک زندگی

داروهای مورد استفاده برای روماتیسم عبارتند از:

داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs): این داروها می‌توانند به کاهش درد و التهاب کمک کنند.

کورتیکواستروئیدها: استروئیدها که به صورت خوراکی مصرف می‌شوند، می‌توانند فعالیت سیستم ایمنی را کاهش داده و التهاب کلی را کاهش دهند. برخی از استروئیدها را می‌توان برای اثرات موضعی‌تر تزریق کرد.

داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی: این داروها شامل برخی از کورتیکواستروئیدها هستند، اما دسته وسیع‌تری از داروها را شامل می‌شوند، از جمله داروهای بیولوژیکی مانند هومیرا (آدالیموماب) و انبرل (اتانرسپت). داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی، فعالیت سیستم ایمنی را برای جلوگیری از آسیب و التهاب کاهش می‌دهند. با این حال، این داروها می‌توانند عوارض جانبی قابل توجهی داشته باشند، به خصوص اگر در درازمدت استفاده شوند.

نقرس با استفاده از داروی ضدالتهاب کلشیسین (Colcrys) که توسط پزشک تجویز می‌شود، قابل درمان است. این دارو را می‌توان به صورت منظم مصرف کرد تا از بروز مجدد حملات نقرسی پیشگیری شده یا علائم آن در زمان حمله کنترل شود. در صورتی که حملات به طور مکرر رخ دهند، پزشک ممکن است داروهایی تجویز کند که به حل شدن کریستال‌ها کمک کرده و موجب دفع آن‌ها از طریق ادرار شوند.

برخی از بیماری‌ های روماتیسمی در صورت عدم درمان یا پیشرفت به مرحله شدید، می‌توانند ناتوان‌کننده باشند. این امر می‌تواند مانع از مراقبت از خود، کار کردن یا تحرک شود. برای برخی از افراد، به ویژه بزرگسالان مسن، علاوه بر رویکردهای درمانی، ممکن است به وسایل کمکی حرکتی یا مراقبان نیاز باشد.

تشخیص

گاهی اوقات درد مفاصل ممکن است به دلیل آسیب حاد، مانند پیچ ​​خوردگی مچ پا باشد و به سرعت برطرف شود. با این حال، درد مفاصل طولانی مدت یا بدتر شونده همیشه باید توسط پزشک ارزیابی شود. سایر علائم، از جمله سوزش پوست یا بثورات، نیز باید بررسی شوند.

هنگام غربالگری بیماری روماتیسمی، پزشک معاینه فیزیکی انجام می‌دهد تا علائم تورم و نقاط داغ را بررسی کند. آنها ممکن است برای جستجوی علائم قابل مشاهده آسیب، عکس‌برداری با اشعه ایکس یا MRI تجویز کنند. آزمایش خون نیز بخش مهمی از تشخیص بیماری‌های روماتیسمی، از جمله آرتریت روماتوئید، لوپوس و نقرس است.

آزمایشات خون تکمیلی برای روماتیسم:

1. ESR (Erythrocyte Sedimentation Rate)

نشان‌دهنده میزان التهاب در بدن است. افزایش آن ممکن است به التهاب مزمن مانند آرتریت روماتوئید یا لوپوس اشاره داشته باشد.

2. CRP (C-Reactive Protein)

پروتئینی است که در پاسخ به التهاب افزایش می‌یابد. در تشخیص شدت التهاب کاربرد دارد.

3. RF (Rheumatoid Factor)

آنتی‌بادی‌ای که در بسیاری از بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید مشاهده می‌شود، ولی ممکن است در سایر بیماری‌ها یا حتی افراد سالم هم مثبت باشد.

4. Anti-CCP (Anti-Cyclic Citrullinated Peptide)

آنتی‌بادی اختصاصی‌تر برای آرتریت روماتوئید. مثبت بودن آن می‌تواند احتمال ابتلا به بیماری را تایید کند.

5. ANA (Antinuclear Antibodies)

در بسیاری از بیماری‌های خودایمنی مانند لوپوس اریتماتوز سیستمیک (SLE)، مثبت می‌شود.

6. Anti-dsDNA و Anti-Sm

آنتی‌بادی‌های خاص برای تشخیص دقیق‌تر لوپوس (SLE).

7. Complement (C3, C4)

میزان این پروتئین‌ها در برخی بیماری‌های خودایمنی مانند لوپوس کاهش می‌یابد.

8. HLA-B27

این مارکر ژنتیکی با برخی بیماری‌های روماتیسمی مانند اسپوندیلیت آنکیلوزان (Ankylosing Spondylitis) در ارتباط است.

9. CBC (Complete Blood Count)

برای بررسی کم‌خونی، کاهش پلاکت یا گلبول‌های سفید که ممکن است در بیماری‌های روماتیسمی رخ دهد.

10. Liver and Kidney Function Tests (LFT & BUN/Creatinine)

ارزیابی عملکرد کبد و کلیه که در انتخاب داروهای درمانی مهم است و گاهی خود بیماری یا داروها بر این ارگان‌ها اثر می‌گذارند.

برای بسیاری از انواع بیماری‌های خودایمنی، اگرچه درمانی وجود ندارد، اما درمان سریع می‌تواند از عود بیماری جلوگیری کرده و شدت آن را کاهش دهد.

حضوری: با مراجعه به آزمایشگاه پاتوبیولوژی اوستا از خدمات مشاوره ژنتیک بهره‌مند شوید.

مطالب مشابه:

آرتریت روماتوئید چیست؟

سندرم شوگرن

نقرس

سیستم ایمنی ضعیف