لنفوم سلول B

لنفوم سلول B

لنفوم سلول B به گروهی از سرطان‌ها اشاره دارد که به سیستم ایمنی بدن حمله می‌کنند. این نوع لنفوم شایع‌ترین نوع لنفوم غیر هوچکین است.
این سرطان در سلول‌های B که لنفوسیت‌های B نیز نامیده می‌شوند، رشد می‌کند و آنتی‌بادی‌هایی را برای حمله به عوامل بیماری‌زای مهاجم تولید می‌کند.

انواع مختلفی از لنفوم سلول B بر اساس محل شروع سرطان وجود دارد. علائم می‌تواند به نوع آن بستگی داشته باشد، اما ممکن است شامل درد در محل لنفوم، تورم غدد لنفاوی و موارد دیگر باشد.
برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد انواع و علائم لنفوم سلول B، ادامه مطلب را بخوانید. این مقاله همچنین به علل و عوامل خطر، مرحله‌بندی و موارد دیگر می‌پردازد.

لنفوم سلول B چیست؟

لنفوم سلول B نوعی لنفوم غیر هوچکین که به گلبول‌های سفید سیستم ایمنی، به ویژه لنفوسیت‌ها، حمله می‌کنند. پزشکان با بررسی سلول‌های سرطانی رید-اشتنبرگ که از ویژگی‌های بارز لنفوم هوچکین هستند، لنفوم غیر هوچکین را از لنفوم هوچکین تشخیص می‌دهند.

لنفوم سلول B معمولاً در غدد لنفاوی ایجاد می‌شود، اما می‌تواند در سایر قسمت‌های سیستم ایمنی مانند طحال یا مغز استخوان نیز ظاهر شود.
پزشکان معمولاً لنفوم را در سیستم لنفاوی، که شامل غدد لنفاوی و مایع لنفاوی است، تشخیص می‌دهند. با این حال، سرطان می‌تواند به خارج از این سیستم نیز سرایت کند.

انواع لنفوم سلول B چیست؟

لنفوم سلول B به سلول‌های B که بخشی از سیستم ایمنی هستند، حمله می‌کند. زیرگروه‌های مختلفی وجود دارد که از نظر محل شروع سرطان متفاوت هستند.

انواع متعددی از لنفوم سلول B وجود دارد. برخی از آنها عبارتند از:

1) لنفوم سلول B پوستی:

این لنفوم در پوست ایجاد می شود. وقتی لنفوم سلول B پوستی اولیه باشد، به این معنی که از پوست منشأ گرفته باشد و نه در جای دیگری قبل از گسترش به پوست – معمولاً بسیار آهسته رشد می‌کند.

2) لنفوم سلول B بزرگ منتشر:

این نوع معمولاً به صورت یک غده لنفاوی با رشد سریع شروع می‌شود که اغلب در گردن، زیر بغل یا سینه مشاهده می‌شود. به سرعت رشد می‌کند و می‌تواند تهاجمی باشد، اما حدود 75% از افراد پس از درمان هیچ نشانه‌ای از سرطان ندارند. میانگین سن در زمان تشخیص 60 سال است. لنفوم سلول B مدیاستن اولیه زیرگروهی است که معمولاً در زنان جوان ایجاد می‌شود.

3) لنفوم فولیکولار:

این نوع لنفوم که در بین افراد مسن شایع‌تر است، معمولاً کندتر رشد می‌کند و معمولاً نسبت به سایر لنفوم‌های سلول B کمتر تهاجمی است. اگرچه درمان می‌تواند رشد آن را کند کند، اما درمان آن دشوار است. گاهی اوقات می‌تواند به شکل سریع الرشد لنفوم سلول B بزرگ منتشر تبدیل شود.

4) لوسمی لنفوسیتی مزمن و لنفوم لنفوسیتی کوچک (CLL/SLL):

این سرطان‌ها آنقدر شبیه به هم هستند که پزشکان ممکن است آنها را به عنوان یک بیماری مشابه درمان کنند. آنها رشد آهسته‌ای دارند و معمولاً از مغز استخوان یا خون منشأ می‌گیرند. درمان خاصی برای این بیماری ها وجود ندارد، اما برخی اقدامات می توانند برای طولانی کردن زندگی فرد مفید باشند.

5) لنفوم سلول مانتل:

این سرطان حدود 5% از لنفوم‌ها را تشکیل می‌دهد. این سرطان در مردان بسیار شایع‌تر از زنان است و در درجه اول افراد بالای 60 سال را تحت تأثیر قرار می‌دهد. این بیماری ممکن است در چندین مکان از بدن، از جمله غدد لنفاوی و طحال، وجود داشته باشد. درمان آن از بسیاری از لنفوم‌های سلول B دیگر دشوارتر است.

6) لنفوم بورکیت:

این لنفوم در کودکان بیشتر از بزرگسالان شایع است و از آنجا که ممکن است به سیستم عصبی مرکزی گسترش یابد، معمولاً در شکم ایجاد می‌شود. این نوع بیماری به سرعت رشد می‌کند، اما بیش از نیمی از کسانی که به آن مبتلا می‌شوند به خوبی به درمان پاسخ می‌دهند.

7) لنفوم ناحیه حاشیه‌ای:

این نوع لنفوم حدود 5 تا 10 درصد از لنفوم‌ها را تشکیل می‌دهد. معمولاً رشد آهسته‌ای دارد. زیرگروه‌های آن شامل لنفوم بافت لنفاوی مرتبط با مخاط (MALT)، لنفوم سلول B ناحیه حاشیه‌ای گره‌ای و لنفوم سلول B ناحیه حاشیه‌ای طحال است.

لنفوم لنفوپلاسماسیتیک (ماکروگلوبولینمی والدنستروم): این نوع لنفوم حدود 1 تا 2 درصد از لنفوم‌ها را تشکیل می‌دهد. سلول‌های کوچک لنفوم معمولاً در طحال، مغز استخوان و غدد لنفاوی یافت می‌شوند.

علائم لنفوم سلول B چیست؟

علائم لنفوم سلول B بسته به نوع آن بسیار متفاوت است. بسیاری از افراد مبتلا به لنفوم هیچ علامتی ندارند. کسانی که علائم دارند ممکن است موارد زیر را تجربه کنند:

درد: برخی افراد در محل لنفوم درد دارند. به عنوان مثال، فردی که لنفوم در قفسه سینه دارد، ممکن است درد قفسه سینه داشته باشد.

غدد لنفاوی متورم: لنفوم اغلب به صورت یک غده لنفاوی متورم یا دردناک ایجاد می‌شود. مهم است که در مورد هر غده لنفاوی که پس از عفونت به اندازه معمول خود برنمی‌گردد، به پزشک اطلاع دهید.

علائم عفونت: برخی افراد علائمی مشابه عفونت مانند تب، لرز، ضعف و خستگی دارند.

سایر علائم: برخی افراد بدون تغییر سبک زندگی خود وزن کم می‌کنند. آنها همچنین ممکن است تب شبانه و تعریق را تجربه کنند.

علت لنفوم سلول B چیست؟

هیچ علت واحدی برای همه موارد لنفوم سلول B وجود ندارد و برخی از افرادی که به این بیماری مبتلا می‌شوند، هیچ یک از عوامل خطر شناخته شده را ندارند.
به طور کلی، پزشکان معتقدند که تعامل چندین عامل مختلف ممکن است به طور پیوسته سیستم ایمنی را تغییر دهد که می‌تواند منجر به لنفوم شود.

عوامل خطر لنفوم سلول B عبارتند از:

سرکوب سیستم ایمنی: شرایطی که سیستم ایمنی را تضعیف می‌کند، مانند HIV، ممکن است منجر به لنفوم شود و خطر ابتلا به اشکال تهاجمی‌تر بیماری را افزایش دهد.

بیماری‌های خودایمنی: شرایطی که باعث حمله سیستم ایمنی به بافت‌های سالم می‌شوند، مانند آرتریت روماتوئید، ممکن است خطر را افزایش دهد.

عفونت‌ها: تحقیقات، ویروس‌های خاصی، از جمله ویروس اپشتین بار که باعث مونونوکلئوز می‌شود، را با میزان بالاتر لنفوم مرتبط دانسته است.

دارو: برخی داروها، از جمله گروهی از داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی به نام آنتاگونیست‌های TNF، ممکن است خطر را افزایش دهند.

مواد شیمیایی: قرار گرفتن در معرض سموم و آفت‌کش‌های خاص می‌تواند خطر ابتلا به لنفوم را افزایش دهد.

سن: سن بالای 60 سال، فرد را در معرض خطر بیشتری قرار می‌دهد.

تشخیص

برای رسیدن به تشخیص دقیق، پزشک ممکن است با انجام معاینه فیزیکی و پرسیدن سوالاتی در مورد علائم شروع کند.
سپس ممکن است آزمایش‌های مختلفی را تجویز کند که می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

آزمایشات تکمیلی در لنفوم سلول B

1. بیوپسی غدد لنفاوی یا توده مشکوک

بیوپسی کامل (Excisional): کل غده یا بخش بزرگی از آن برداشته می‌شود.

نمونه به‌صورت هیستوپاتولوژیک، ایمونوهیستوشیمی و آزمایش‌های ژنتیکی بررسی می‌شود.

2. ایمونوهیستوشیمی (IHC)

برای تشخیص نوع سلول‌های B و افتراق از لنفوم‌های T.

مارکرهای مهم:

CD19، CD20، CD22، CD79a (نشانه‌های سلول‌های B)

BCL2، BCL6، MUM1، Ki-67 (برای بررسی رفتار و شدت رشد سلول‌ها)

3. فلوسایتومتری (Flow Cytometry)

بررسی نوع سلول‌ها و مونوسیتیک یا پلی‌کلونال بودن لنفوسیت‌ها.

تعیین ایمونوفنوتیپ سلول‌های لنفومی B.

4. مطالعات ژنتیکی و مولکولی

FISH یا PCR برای شناسایی تغییرات ژنتیکی خاص.

بررسی ترنس‌لوکاسیون‌های مهم:

t(14;18) → در لنفوم فولیکولار

t(8;14) → در لنفوم بورکیت

MYC، BCL2، BCL6 → در لنفوم‌های بسیار تهاجمی یا Double/Triple hit lymphoma

5. آزمایشات خون

CBC: بررسی کم‌خونی، نوتروپنی یا ترومبوسیتوپنی.

LDH: نشانگر شدت بیماری یا تومور بوردن بالا.

ESR و CRP: گاهی برای بررسی التهاب مزمن.

بیوشیمی خون: عملکرد کبد، کلیه، کلسیم، اسید اوریک.

HIV، هپاتیت B و C: چون برخی انواع لنفوم B با این ویروس‌ها مرتبط هستند.

6. بیوپسی مغز استخوان

برای بررسی درگیری مغز استخوان.

به‌ویژه در لنفوم‌های پیشرفته یا پرخطر.

7. تصویربرداری

PET-CT: ارزیابی شدت بیماری، نواحی درگیر و پاسخ به درمان.

CT scan قفسه سینه، شکم، لگن: ارزیابی گسترش لنفوم در بدن.

MRI: در صورت درگیری سیستم عصبی مرکزی یا استخوان.

8. پونکسیون کمری (Lumbar Puncture)

در صورت شک به درگیری CNS (مثلاً در لنفوم‌های با خطر بالا مانند Burkitt یا DLBCL با درگیری ناحیه سر و گردن).

هدف از این آزمایشات:

• تشخیص دقیق نوع لنفوم سلول B (مثلاً DLBCL، فولیکولار، بورکیت و…)
• تعیین مرحله بیماری
• پیش‌بینی پیش‌آگهی بیمار
• برنامه‌ریزی درمان (شیمی‌درمانی، ایمونوتراپی، رادیوتراپی و غیره)

مرحله‌بندی

پزشکان لنفوم سلول B را بر اساس تعداد نواحی بدن که تحت تأثیر قرار می‌دهد، مرحله‌بندی می‌کنند.
برای لنفوم غیر هوچکین، پزشکان تمایل دارند از سیستم مرحله‌بندی طبقه‌بندی لوگانو زیر استفاده کنند:

1) لنفوم فقط در یک غده لنفاوی یا اندام لنفاوی وجود دارد، یا در یک ناحیه از یک اندام واحد خارج از سیستم لنفاوی است.

2) لنفوم در دو یا چند غده لنفاوی یا اندام لنفاوی در یک طرف (پایین یا بالای) دیافراگم وجود دارد، یا گروهی از اندام‌های لنفاوی و یک اندام مجاور را پوشانده است.

3) سرطان در چندین اندام لنفاوی در دو طرف دیافراگم وجود دارد، یا بالای دیافراگم است اما به طحال نیز سرایت کرده است.

4) لنفوم به طور گسترده در حداقل یک اندام خارج از سیستم لنفاوی گسترش یافته است.

درمان لنفوم سلول B

درمان لنفوم سلول B بسته به نوع و مرحله لنفوم و سلامت کلی فرد متفاوت است.
برای برخی افراد، خطرات انواع خاصی از درمان ممکن است از مزایای بالقوه آن بیشتر باشد. برای برخی دیگر، درمان فوری تهاجمی ممکن است سرطان را درمان کند و به فرد کمک کند زندگی طولانی و سالمی داشته باشد.

برخی از گزینه‌های درمانی عبارتند از:

شیمی درمانی: شیمی درمانی می‌تواند سلول‌های سرطانی را کوچک کند، اما ممکن است به سلول‌های سالم نیز آسیب برساند.

ایمونوتراپی: ایمونوتراپی از داروهایی برای سیستم ایمنی بدن جهت مبارزه با سرطان استفاده می‌کند.

پرتودرمانی: همانند شیمی درمانی، پرتودرمانی می‌تواند سلول‌های سرطانی و سلول‌های سالم را از بین ببرد.

پیوند سلول‌های بنیادی: در انواع خاصی از سرطان، از جمله آنهایی که عود می‌کنند یا در برابر درمان مقاومت می‌کنند، پیوند سلول‌های بنیادی ممکن است علائم را کاهش دهد یا حتی سرطان را درمان کند. این ممکن است شامل پیوند سلول‌های بنیادی خونساز آلوژنیک (allo-HSCT) باشد.

درمان هدفمند: درمان هدفمند سلول B ممکن است در برخی موارد مفید باشد. این ممکن است شامل آنتی بادی مونوکلونال ضد CD20 ریتوکسیماب باشد. این پروتئین CD20 را که روی سطح برخی از سلول‌های سرطانی لنفوم است، هدف قرار می‌دهد.

نتیجه گیری

لنفوم سلول B شایع‌ترین نوع لنفوم غیر هوچکین است. انواع مختلفی از لنفوم سلول B وجود دارد و علائم آن می‌تواند به نوع آن بستگی داشته باشد. به طور کلی، می‌تواند علائمی مانند درد، تورم غدد لنفاوی و علائم تب مانند ایجاد کند.
درمان لنفوم سلول B می‌تواند شامل شیمی‌درمانی، ایمونوتراپی و پرتودرمانی باشد. پزشکان همچنین ممکن است درمان هدفمند، پیوند سلول‌های بنیادی و غیره را توصیه کنند.

حضوری: با مراجعه به آزمایشگاه پاتوبیولوژی اوستا از خدمات مشاوره ژنتیک بهره‌مند شوید.

مطالب مشابه:

لنفوم

تفاوت لوسمی و لنفوم

لنفوم هوچکین

لنفوم معده