پولیپ چیست؟ انواع پولیپ، علت، علائم، راه‌های تشخیص و درمان

پولیپ چیست؟ انواع پولیپ، علت، علائم، راه‌های تشخیص و درمان

پولیپ زائده هایی هستند که روی یا داخل یک عضو بدن تشکیل می شوند و شبیه توده‌های کوچک هستند. این زائده‌های غیرطبیعی عمدتاً خوش‌خیم هستند، اما برخی از انواع آنها می‌توانند به مرور زمان به سرطان تبدیل شوند. پولیپ‌ها می‌توانند از سلول‌های بافت‌های مختلف بدن تشکیل شده باشند. آنها اغلب به صورت برآمدگی‌های ساقه‌دار یا بدون ساقه مشاهده می‌شوند. در درمان پولیپ‌ها، پزشکان می‌توانند بسته به نوع، اندازه و محل پولیپ از روش‌های مختلفی استفاده کنند. به عنوان مثال، پولیپ‌های کوچک و خوش‌خیم معمولاً می‌توانند با استفاده از روش‌های آندوسکوپی و بدون مداخله جراحی برداشته شوند.

برای پولیپ‌های دستگاه گوارش، روش‌هایی مانند کولونوسکوپی یا پولیپکتومی آندوسکوپی اغلب استفاده می‌شود. با این حال، پولیپ‌هایی که خطر سرطان را به همراه دارند یا باعث ایجاد علائم می‌شوند، ممکن است نیاز به درمان تهاجمی‌تری داشته باشند. در این مورد، روش‌هایی مانند مداخله جراحی، پرتودرمانی یا شیمی‌درمانی ممکن است ترجیح داده شوند.

پولیپ چیست؟

پولیپ‌ها توده‌های سلولی غیرطبیعی هستند که معمولاً در افراد ایجاد می‌شوند و اکثر آنها به بدن آسیبی نمی‌رسانند. با این حال، برخی از انواع آنها در صورت عدم تشخیص، درمان و نظارت به موقع می‌توانند به سرطان تبدیل شوند. رشد غیرطبیعی سلول‌ها عمدتاً در اندام‌های داخلی مانند حفره بینی، رحم، روده بزرگ یا راست روده تشکیل می‌شود. این وضعیت معمولاً هیچ علائم قابل توجهی ایجاد نمی‌کند. آنها اغلب به طور اتفاقی در طول تشخیص و درمان بیماری دیگر یا در طول آزمایش‌های غربالگری مشخص می‌شوند. با این حال، برخی از پولیپ‌ها، به ویژه هنگامی که رشد می‌کنند یا خونریزی می‌کنند، می‌توانند علائم قابل توجهی در بیماران ایجاد کنند.

انواع پولیپ چیست؟

پولیپ‌ها می‌توانند از نظر شکل، اندازه، نوع، تعداد و محل قرارگیری متفاوت باشند. اکثر پولیپ‌ها قارچی شکل هستند و ساقه کوتاهی دارند که آنها را به پوشش مخاطی طبیعی روده متصل می‌کند. اکثر پولیپ‌ها کوچکتر از یک سانتی‌متر هستند. برخی ساقه ندارند. برخی از انواع پولیپ‌ها عبارتند از:

آدنوما:

آدنوماها تومورهای غیرسرطانی هستند، اما خطر سرطان را به همراه دارند. آنها می‌توانند در امتداد غدد فوق کلیوی، پاراتیروئید یا هیپوفیز رشد کنند. اگر آدنوما کوچک باشد، پزشک ممکن است آن را به طور منظم بررسی کند. در موارد جدی‌تر، ممکن است جراحی برای برداشتن آدنوما ترجیح داده شود. آدنوماها معمولاً به عنوان پولیپ‌های دستگاه گوارش مشاهده می‌شوند و معمولاً در روده بزرگ یا راست روده یافت می‌شوند.

هایپرپلاستیک:

پولیپ‌های هایپرپلاستیک معمولاً در سطح صاف روده بزرگ یافت می‌شوند. پولیپ‌های هایپرپلاستیک رایج‌ترین نوع پولیپ‌های دندانه‌دار هستند و مضر نیستند. با این حال، در برخی موارد، می‌توانند رشد کنند و خطر سرطان را افزایش دهند.

پولیپ های بی‌ثبات:

پولیپ‌های بی‌ثبات، رشد بافت غیرطبیعی هستند که روی مخاط (بافت پوششی) اندام‌های توخالی رشد می‌کنند. پولیپ‌های بی‌ثبات مسطح یا گنبدی شکل و بی‌حرکت هستند. در حالی که می‌توانند در مثانه، معده یا رحم رشد کنند، بیشتر در روده بزرگ رخ می‌دهند. پولیپ‌های بی‌ثبات روده بزرگ معمولاً خوش‌خیم (غیرسرطانی) هستند، اما می‌توانند پیش‌سرطانی باشند یا به سرطان تبدیل شوند. پولیپ‌های بی‌ثبات روی یک پایه پهن قرار دارند و می‌توانند به راحتی به دیواره روده بزرگ گسترش یابند.

هامارتوم:

پولیپ‌های هامارتوم توده‌های خوش‌خیم (غیرسرطانی) هستند که از همان سلول‌های موجود در بافت اطراف تشکیل شده‌اند. اکثر هامارتوم‌ها علائمی ایجاد نمی‌کنند و جدی نیستند. اگر هامارتوم به اندازه کافی رشد کند تا علائمی ایجاد کند، ممکن است جراحی ضروری باشد.

پولیپ‌های التهابی:

این نوع پولیپ، رشد بافتی ناشی از التهاب است. برخلاف سایر پولیپ‌ها، آنها به دلیل تجمع سلول‌های التهابی به جای رشد غیرطبیعی غشای مخاطی تشکیل می‌شوند. آنها معمولاً خوش‌خیم هستند و خطر بسیار کمی برای تبدیل شدن به سرطان دارند.

پولیپ‌های رحم:

پولیپ‌های رحم، زائده‌های بافتی هستند که در پوشش داخلی رحم تشکیل می‌شوند و معمولاً باعث ناهنجاری در خونریزی قاعدگی می‌شوند. این نوع پولیپ‌ها از سلول‌های آندومتر تشکیل شده‌اند.

پولیپ‌ های بینی:

پولیپ‌های بینی، تورم‌هایی هستند که در حفره بینی تشکیل می‌شوند و معمولاً علائمی مانند گرفتگی سینوس‌ها، انسداد بینی و سردرد ایجاد می‌کنند.

پولیپ‌ در کجای بدن می‌تواند ظاهر شود؟

پولیپ‌ها می‌توانند در هر اندامی که فضای توخالی برای رشد داشته باشد، تشکیل شوند. این بدان معناست که پولیپ‌ها می‌توانند تقریباً در هر جایی در امتداد دستگاه گوارش، ادراری یا تنفسی و همچنین در اندام‌های تناسلی زنان ایجاد شوند. این شامل موارد زیر است:

• مری
• معده
• کیسه صفرا
• روده کوچک
• روده بزرگ
• حفره بینی
• نای (لوله تنفسی)
• تارهای صوتی
• ریه‌ها
• کلیه‌ها
• حالب‌ها
• مثانه
• مجرای ادرار
• لوله‌های فالوپ
• رحم
• دهانه رحم
• واژن

پولیپ‌ها نمی‌توانند در کبد تشکیل شوند، زیرا این اندام توخالی نیست و بافت آن بیش از حد متراکم است. اما کیسه صفرا با وجود پر شدن از صفرا، فضای کافی دارد.

علائم پولیپ چیست؟

پولیپ‌ها همیشه علائمی ایجاد نمی‌کنند. علائم به نوع پولیپ و محل قرارگیری آن در بدن بستگی دارد.

تغییرات در مدفوع: پولیپ‌ها می‌توانند منجر به تغییر در حرکات روده شوند. برخی از افراد ممکن است یبوست داشته باشند، در حالی که برخی دیگر ممکن است اسهال داشته باشند. پولیپ‌های کولورکتال در بافت روده بزرگ یا راست روده رشد می‌کنند. پولیپ‌ های آدنوماتوز (آدنوم‌ها) می‌توانند به سرطان روده تبدیل شوند. پولیپ‌های هیپرپلاستیک معمولاً سرطانی نمی‌شوند. پولیپ‌ های هامارتومی گاهی اوقات می‌توانند در افراد مبتلا به اختلالات ژنتیکی ایجاد شوند.

درد یا تورم شکم: پولیپ‌های بزرگ می‌توانند با ایجاد انسداد یا فشار در روده‌ها، باعث درد شکم، گرفتگی عضلات یا نفخ شوند.

ناهنجاری در خونریزی قاعدگی: پولیپ‌های رحمی می‌توانند باعث بی‌نظمی یا خونریزی بین قاعدگی شوند.

احتقان و ترشحات بینی: پولیپ‌های بینی می‌توانند باعث گرفتگی بینی، ترشحات بینی، سردرد و کاهش حس بویایی شوند.

کم شنوایی و ترشحات گوش: پولیپ‌های کانال گوش در داخل کانال گوش رشد می‌کنند و می‌توانند نشان دهنده وجود کلستئاتوم باشند که می‌تواند باعث کم شنوایی و ترشحات بدبو از گوش شود.

خونریزی رکتوم: پولیپ‌های دستگاه گوارش اغلب باعث خونریزی در مدفوع یا خونریزی رکتوم می‌شوند.

علت پولیپ چیست؟

پولیپ‌ها رشد غیرطبیعی سلول هستند و اغلب علت مشخصی ندارند. با این حال، عوامل خطر خاصی می‌توانند در تشکیل پولیپ‌ها نقش داشته باشند. اگر سابقه خانوادگی تغییرات ژنتیکی یا سندرم‌های ناشی از صفات ژنتیکی وجود داشته باشد، خطر ابتلا به انواع خاصی از پولیپ‌ها ممکن است افزایش یابد. عوامل خطر می‌توانند شامل موارد زیر باشند:

عوامل ژنتیکی: جهش‌های ژنتیکی عامل مهمی در تشکیل پولیپ‌ها هستند. این عوامل ژنتیکی شامل خطاهایی در کد ژنتیکی مورد استفاده سلول‌ها برای تکثیر خود هستند. وقتی کدها تغییر می‌کنند، سلول‌ها رشد می‌کنند و رفتار متفاوتی دارند. اگر سابقه خانوادگی این بیماری وجود داشته باشد، خطر ابتلا به پولیپ روده بزرگ ممکن است افزایش یابد.

اگر دلیل پولیپ، ژنتیکی باشد، می‌تواند به دلیل یک بیماری ارثی باشد، از جمله:

• سندرم لینچ
• پولیپوز آدنوماتوز خانوادگی
• پولیپوز مرتبط با MUTYH
• سندرم پوتز-جگرز

تأثیرات محیطی: عوامل خطر محیطی می‌توانند در تشکیل پولیپ‌ها نقش داشته باشند. رژیم غذایی پرچرب و کم فیبر می‌تواند تشکیل پولیپ‌ها را افزایش دهد. علاوه بر این، مواد مضر و چاقی می‌توانند در تشکیل پولیپ‌ها نقش داشته باشند.

التهاب: التهاب مزمن یا تحریک مداوم در روده‌ها می‌تواند زمینه‌ساز تشکیل پولیپ باشد. بیماری‌های التهابی روده مانند کولیت اولسراتیو یا بیماری کرون می‌توانند تشکیل پولیپ‌ها را افزایش دهند.

عامل سن: خطر تشکیل پولیپ می‌تواند با افزایش سن افزایش یابد. شیوع پولیپ به ویژه در افراد بالای 50 سال بیشتر است.

عوامل خطر پولیپ چیست؟

افرادی که مرتباً به تارهای صوتی خود فشار می‌آورند یا رفلاکس اسید معده دارند، بیشتر در معرض خطر پولیپ گلو هستند. اما هیچ عامل خطر شناخته شده‌ای برای پولیپ گوش وجود ندارد.

مردان و افرادی که سیگار می‌کشند، بیشتر در معرض خطر پولیپ مثانه هستند. پولیپ مثانه نادر است و شواهد کمی برای نشان دادن علت وقوع آن وجود دارد. با این حال، مثانه گیرنده‌های نیکوتین دارد، به این معنی که احتمال بیشتری وجود دارد که تغییراتی در سلول‌های مثانه رخ دهد. این می‌تواند خطر ابتلا به سرطان ناشی از سیگار را افزایش دهد.

خطرات ابتلا به پولیپ روده بزرگ

عوامل خطر ابتلا به پولیپ روده بزرگ عبارتند از:

• داشتن ویژگی‌های ژنتیکی خاص.
• داشتن یک بیماری ارثی، مانند پولیپوز آدنوماتوز خانوادگی یا سندرم لینچ.
• مصرف رژیم غذایی پرچرب و کم فیبر.
• سن بالا، اکثراً افراد بالای 50 سال را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
• جنسیت، در مردان.
• داشتن سابقه خانوادگی پولیپ روده بزرگ و سرطان.
• مصرف دخانیات و الکل.
• داشتن اختلال التهاب روده مانند بیماری التهابی روده (IBD).

خطرات پولیپ معده

خطر پولیپ معده با موارد زیر افزایش می‌یابد:

• سن بالا.
• التهاب یا سوزش مزمن بافتی که پولیپ در آن تشکیل می‌شود.
• عفونت‌های باکتریایی معده.
• پولیپ آدنوماتوز خانوادگی (FAP)، یک سندرم ژنتیکی نادر.
• استفاده منظم از مهارکننده‌های پمپ پروتون مانند نکسیوم، پریلوسک و پروتونیکس.

خطرات پولیپ رحم

در صورت وجود موارد زیر، احتمال بیشتری هست که تشخیص پولیپ رحم یا آندومتر برای فرد داده شود:

• سن بالا 60 سال.
• سطح استروژن بالا.
• یائسگی.
• علائمی مانند خونریزی.
• سندرم تخمدان پلی کیستیک.
• سابقه استفاده از تاموکسیفن به عنوان یک درمان طولانی مدت.

خطرات پولیپ دهانه رحم

در صورت وجود موارد زیر، احتمال بیشتری هست که فرد به پولیپ دهانه رحم مبتلا شود:

• یائسگی دیررس
• حداقل یک بار باردار شده باشد یا چندقلو باردار باشد.
• عفونت مقاربتی
• پولیپ دهانه رحم در گذشته

خطرات پولیپ بینی

پولیپ بینی در افرادی که موارد زیر را دارند، بیشتر ایجاد می‌شود:

• عفونت‌های سینوسی مداوم
• آلرژی‌ها
• آسم
• فیبروز کیستیک
• حساسیت به آسپرین

خطرات پلی‌پروز تارهای صوتی

در صورت داشتن موارد زیر، احتمال ابتلا به پولیپ تارهای صوتی بیشتر است:

• استفاده از صداهای بلند.
• داشتن سولکوس وکالیس، که شیاری در کنار تارهای صوتی است.
• استعمال سیگار
• قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی خاص
• ریفلاکس معده

پولیپ کیسه صفرا

در صورت داشتن موارد زیر، ممکن است احتمال ابتلا به پولیپ کیسه صفرا در فرد بیشتر باشد:

• سابقه خانوادگی پولیپ کیسه صفرا
• سندرم پوتز-جگرز یا گاردنر
• هپاتیت B
• التهاب ناشی از دوره‌های مکرر کوله سیستیت یا کولیک صفراوی حاد

افرادی که سطح کلسترول یا نمک‌های صفراوی بالایی در صفرای خود دارند، می‌توانند ساختارهایی شبیه پولیپ ایجاد کنند، اما در واقع توده‌هایی از کلسترول هستند که روی دیواره کیسه صفرا تشکیل می‌شوند. آنها ممکن است قبل یا در کنار سنگ کیسه صفرا ظاهر شوند.
این پولیپ‌ها که گاهی اوقات پولیپ کلسترولی یا شبه پولیپ نامیده می‌شوند، 60 تا 90 درصد از ساختارهای پولیپ مانند در کیسه صفرا را تشکیل می‌دهند.

خطرات پولیپ مثانه

در مردان و افراد سیگاری، ممکن است خطر ابتلا به پولیپ مثانه بیشتر باشد.

تشخیص

پولیپ‌ها معمولاً علائمی ایجاد نمی‌کنند و اغلب به طور اتفاقی تشخیص داده می‌شوند. همچنین می‌توان آنها را در طول آزمایش‌های غربالگری معمول تشخیص داد. برای تشخیص، پزشک ابتدا سابقه پزشکی بیمار را می‌گیرد. سپس معاینه فیزیکی انجام می‌شود و علائم و سابقه پزشکی بررسی می‌شوند. اگر پزشک به پولیپ مشکوک باشد، اغلب آزمایش‌های تصویربرداری مانند اشعه ایکس، سونوگرافی یا سی‌تی‌اسکن برای مشاهده ناحیه آسیب‌دیده درخواست می‌شود. این آزمایش‌ها می‌توانند به تأیید وجود و اندازه پولیپ کمک کنند. آزمایش‌های مورد استفاده برای تشخیص پولیپ می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

آندوسکوپی:

برای پولیپ‌های دستگاه گوارش، پزشکان اغلب روش‌های آندوسکوپی مانند کولونوسکوپی یا سیگموئیدوسکوپی را ترجیح می‌دهند. در این روش‌ها، یک لوله نازک و انعطاف‌پذیر (آندوسکوپ) وارد روده می‌شود و تصویر داخلی آن روی صفحه نمایش داده می‌شود تا پولیپ مشخص شود.

آزمایش‌های تصویربرداری:

آزمایش‌های تصویربرداری مانند CT scan یا MRI می‌توانند برای تشخیص بصری پولیپ‌ها و سایر ناهنجاری‌های داخل بدن استفاده شوند.

معاینه رادیولوژی:

برخی از پولیپ‌ها، به ویژه پولیپ‌های بینی، با رادیوگرافی یا سی‌تی‌اسکن قابل تشخیص هستند.

بیوپسی: در برخی موارد، پزشکان ممکن است بخواهند بیوپسی انجام دهند تا مشخص شود که آیا پولیپ‌ها سرطانی هستند یا خیر. نمونه‌های بافتی که در طول آندوسکوپی یا مداخله جراحی گرفته می‌شوند، زیر میکروسکوپ بررسی می‌شوند تا تشخیص قطعی در مورد نوع و ماهیت پولیپ‌ها انجام شود.

معاینه زنان: پولیپ‌های رحم را می‌توان در طول معاینه زنان با بررسی بافت‌های داخلی رحم تشخیص داد.
مهم‌ترین آزمایشات تکمیلی بر اساس محل شایع بروز پولیپ:

1. پولیپ روده (کولون و رکتوم):

• کولونوسکوپی کامل
• پاتولوژی (بیوپسی)
• آزمایش مدفوع (FOBT, FIT)
• CT کولونوگرافی (کولونوسکوپی مجازی)
• تست‌های ژنتیکی (در صورت سابقه خانوادگی)

2. پولیپ رحم یا دهانه رحم:

• سونوگرافی ترانس‌واژینال
• سونوهیستروگرافی (SIS)
• هیستروسکوپی
• پاتولوژی (بیوپسی آندومتر)

3. پولیپ معده:

• آندوسکوپی فوقانی (EGD)
• بیوپسی برای پاتولوژی
• بررسی هلیکوباکتر پیلوری
• بررسی آهن و B12

4. پولیپ بینی / سینوس:

• اندوسکوپی بینی
• CT سینوس‌ها
• بررسی آلرژی یا ائوزینوفیلی
• بررسی فیبروز کیستیک در کودکان

درمان پولیپ

روش درمان پولیپ‌ها توسط پزشکان متخصص بر اساس نوع پولیپ، سرطانی بودن آن، تعداد و اندازه پولیپ‌ها برنامه‌ریزی می‌شود. پولیپ‌ها توسط پزشکان تحت نظارت و کنترل قرار می‌گیرند، زیرا احتمال مضر بودن آنها کم است. با این حال، در برخی موارد، مداخله جراحی ممکن است به عنوان یک اقدام احتیاطی در برابر احتمال ابتلا به سرطان ضروری باشد. برخی از روش‌های درمانی پولیپ‌ عبارتند از:

پولیپکتومی آندوسکوپی:

پولیپ‌های دستگاه گوارش اغلب می‌توانند با روشی به نام پولیپکتومی آندوسکوپی برداشته شوند. این روش می‌تواند برای برداشتن پولیپ‌های کوچک و تکی ترجیح داده شود.

مداخله جراحی:

پولیپ‌های بزرگ، متعدد یا پولیپ‌های در معرض خطر سرطان معمولاً با جراحی برداشته می‌شوند. مداخله جراحی می‌تواند با استفاده از روش‌های جراحی باز یا جراحی لاپاروسکوپی انجام شود. علاوه بر این، در برخی موارد، می‌توان از درمان‌هایی مانند جریان الکتریکی با فرکانس بالا، درمان با لیزر و اسپری‌های کورتیکواستروئید برای پولیپ‌های بینی برای از بین بردن یا کاهش پولیپ‌ها استفاده کرد.

پیشگیری

هیچ راه تضمینی برای پیشگیری از پولیپ وجود ندارد، اما می‌توانید با رعایت همان توصیه‌هایی که برای پیشگیری از سرطان انجام می‌دهید، احتمال ابتلا به آنها را کاهش دهید. به طور خاص:

• حفظ وزن سالم.
• ورزش منظم.
• استفاده از رژیم غذایی غنی از غلات کامل، سبزیجات، میوه‌ها، آجیل و دانه‌ها با پروتئین بدون چربی.
• محدود کردن مصرف شکر، گوشت قرمز، گوشت‌های نمک سود شده و غذاهای فرآوری شده.
• اجتناب از مصرف دخانیات و نوشیدنی‌های الکلی.
• غربالگری منظم سرطان در فواصل توصیه شده.

نتیجه گیری

پولیپ‌ها می‌توانند قسمت‌های مختلف بدن، از جمله روده بزرگ، رحم، بینی و گوش‌ها را تحت تأثیر قرار دهند. اکثر پولیپ‌ها بی‌ضرر هستند، اما برخی از آنها می‌توانند به مرور زمان سرطانی شوند.
اگر متوجه ایجاد پولیپ شدید یا علائمی مانند خونریزی از رکتوم یا واژن مشاهده کردید، بهتر است به پزشک مراجعه کنید.

حضوری: با مراجعه به آزمایشگاه پاتوبیولوژی اوستا از خدمات مشاوره ژنتیک بهره‌مند شوید.

مطالب مشابه:

آمنوره (قطع قاعدگی)

آدنومیوز

هیپوگنادیسم

سرطان روده بزرگ