آدنومیوز
آدنومیوز
آدنومیوز، وضعیتی است که بافت آندومتر که رحم را می پوشاند، به داخل دیواره عضلانی رحم رشد می کند. این بیماری باعث ضخیم تر شدن دیواره های رحم و اختلال در عروق (رگ های خونی) می شود که می تواند منجر به پریودهای سنگین، طولانی و دردناک شود. آدنومیوز همچنین باعث درد در هنگام رابطه جنسی و ناباروری نیز میشود.
آدنومیوز با آندومتریوز که زمانی رخ می دهد که پوشش آندومتر در خارج از رحم رشد می کند، یکسان نیست. افراد مبتلا به آدنومیوز ممکن است آندومتریوز داشته یا به آن مبتلا شوند.
اعتقاد بر این است که آدنومیوز وابسته به استروژن یا حساس به هورمون است. معمولاً پس از یائسگی، که ۱۲ ماه پس از آخرین دوره قاعدگی فرد اتفاق میافتد، از بین میرود.
علائم آندومیوز
علائم این بیماری می تواند از خفیف تا شدید متغیر باشد. برخی افراد ممکن است هیچ علائمی را تجربه نکنند.
شایع ترین علائم عبارتند از:
- خونریزی شدید یا طولانی مدت قاعدگی
- گرفتگیهای دردناک قاعدگی
- لخته شدن خون در هنگام خونریزی قاعدگی
- درد در هنگام رابطه جنسی
- ناباروری
علل آدنومیوز
برخی تحقیقات نشان میدهد که هورمونها، ژنتیک، التهاب یا تروما ممکن است در آدنومیوز نقش داشته باشند. بنابراین، چندین نظریه در مورد علل این بیماری وجود دارد. آنها عبارتند از:
- رشد تهاجمی سلولهای آندومتر به عضله رحم، این ممکن است به دلیل برشی باشد که در رحم در حین جراحی (مانند سزارین) یا در حین عملکرد طبیعی رحم ایجاد میشود.
- التهاب رحم که پس از زایمان رخ میدهد، این التهاب ممکن است مرزهای معمول سلولهایی را که رحم را میپوشانند، بشکند.
- بافتهای اضافی در دیواره رحم، که قبل از تولد وجود دارند و در بزرگسالی رشد میکنند.
- سلولهای بنیادی در میومتر یا دیواره عضله رحم.
عوارض آدنومیوز
علائم این بیماری با گذشت زمان بدتر میشوند. خونریزی شدید قاعدگی ناشی از آدنومیوز، خطر ابتلا به کمخونی را افزایش میدهد. کمخونی زمانی رخ میدهد که بدن شما گلبولهای قرمز غنی از آهن کافی نداشته باشد. کمخونی ممکن است باعث خستگی یا احساس سرما شود.
عوامل خطر
عوامل خاصی وجود دارند که افراد را در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به این بیماری قرار میدهند. این عوامل عبارتند از:
- سن: اکثر افراد در دهه 30 یا 40 زندگی خود مشخص می شود که به این بیماری مبتلا هستند، بخش کمتری در اوایل نوجوانی شناسایی میشوند و برخی نیز پس از 50 سالگی تشخیص داده میشوند.
- زایمان قبلی داشتند.
- تحت درمان با داروی سرطان سینه تاموکسیفن.
- جراحی رحم، مانند سزارین یا جراحی برای برداشتن فیبروم رحم.
- سابقه افسردگی یا مصرف داروهای ضد افسردگی.
- استعمال سیگار.
تشخیص
ارزیابی تشخیصی عموماً شامل معاینه پزشک و تصویربرداری است. پزشک معاینه فیزیکی و لگنی انجام میدهد تا مشخص شود که آیا رحم فرد بزرگ شده یا در لمس حساس است یا خیر. در برخی موارد، افراد مبتلا به آدنومیوز میتوانند رحمی داشته باشند که دو یا سه برابر اندازه طبیعی است.
آزمایشهای تصویربرداری که ممکن است انجام شود شامل سونوگرافی یا اسکن MRI است.
سونوگرافی
سونوگرافی ترانس واژینال میتواند به پزشک در تشخیص بیماری کمک کند و در عین حال سایر علل علائم را نیز رد کند.
تشخیص آدنومیوز توسط سونوگرافی میتواند پیچیده باشد و پزشک ممکن است تصویربرداری پیشرفتهتری را توصیه کند.
MRI
آزمایش تصویربرداری MRI برای تشخیص آدنومیوز، مفید است. در این روش، ویژگیهای رادیولوژیکی مشخصی را در رحم نمایش می دهد که پزشک را به آدنومیوز مشکوک میکند. نمونههایی از آن شامل ضخیم شدن ناحیه بین آندومتر (پوشش حفره رحم) و میومتر است.
آزمایشات خون
گرچه تشخیص قطعی با تصویربرداری انجام میشود، اما برخی آزمایشات خون ممکن است در بررسیهای تکمیلی نقش داشته باشند:
CBC (شمارش کامل سلولهای خون): برای بررسی کمخونی ناشی از خونریزی شدید قاعدگی.
فریتین و آهن سرم: بررسی ذخایر آهن در بدن.
CA-125: در برخی موارد این مارکر در آدنومیوز افزایش مییابد و ممکن است در آندومتریوز و برخی سرطانها نیز بالا باشد.
درمان
افرادی که به انواع خفیف آدنومیوز مبتلا هستند، ممکن است نیازی به درمان پزشکی نداشته باشند. اگر علائم فرد در فعالیتهای روزانه یا کیفیت زندگی او اختلال ایجاد کند، پزشک ممکن است گزینههای درمانی را توصیه کند.
درمانهایی که با هدف کاهش علائم آدنومیوز انجام میشوند عبارتند از:
داروهای ضدالتهاب
داروهای ضدالتهاب میتوانند به کاهش جریان خون در طول دوره قاعدگی کمک کنند و در عین حال گرفتگیهای شدید را تسکین دهند.
درمانهای هورمونی
درمانهای هورمونی میتوانند به کنترل استروژن که ممکن است در بروز علائم نقش داشته باشد، کمک کنند. آنها عبارتند از:
آنالوگهای هورمون آزادکننده گنادوتروپین (GnRH) مانند لوپرولید (لوپرون)
داروهای ضدبارداری خوراکی مانند قرصهای ضدبارداری
داروهای ضدبارداری فقط پروژستین مانند قرص، تزریق یا دستگاه داخل رحمی (IUD)
ابلاسیون آندومتر
ابلاسیون آندومتر شامل تکنیکهایی برای برداشتن آندومتر است. این یک عمل سرپایی با زمان بهبودی کوتاه است.
اما این روش ممکن است برای همه مؤثر نباشد، زیرا آدنومیوز اغلب به عضله عمیقتر حمله میکند. این روش فقط برای افرادی توصیه میشود که نمی خواهند باردار شوند.
آمبولیزاسیون شریان رحمی
آمبولیزاسیون شریان رحمی از خونرسانی برخی شریانها به ناحیه آسیبدیده جلوگیری میکند. با قطع خونرسانی، آدنومیوما کوچک میشود. این روش معمولاً برای درمان فیبروم رحم استفاده میشود.
جراحی سونوگرافی متمرکز با هدایت سونوگرافی
جراحی سونوگرافی متمرکز با هدایت سونوگرافی از امواج با شدت بالا و دقیقاً متمرکز برای ایجاد گرما و از بین بردن بافت هدف استفاده میکند. گرما با استفاده از تصاویر سونوگرافی در زمان واقعی کنترل میشود.
هیسترکتومی
تنها راه برای درمان کامل آدنومیوز، هیسترکتومی است که شامل برداشتن کامل رحم از طریق جراحی است. این یک مداخله جراحی بزرگ محسوب میشود و فقط در موارد شدید و در افرادی که قصد زایمان در آینده را ندارند، استفاده میشود.
آدنومیوز چگونه بر بارداری تأثیر میگذارد؟
آدنومیوز معمولاً زنانی را که حداقل یک فرزند داشتهاند، تحت تأثیر قرار میدهد. با این حال، این بیماری ممکن است بارداری اول یا داشتن فرزند دیگر را دشوار کند. پس از بارداری، خطر موارد زیر افزایش مییابد:
- سقط جنین.
- زایمان زودرس.
نتیجه گیری
آدنومیوز معمولاً تهدیدکننده حیات نیست، اما میتواند با خونریزی شدید همراه باشد.
درمانهای زیادی برای کمک به کاهش علائم وجود دارند. هیسترکتومی تنها درمانی است که میتواند آنها را به طور کامل از بین ببرد. اما این بیماری اغلب پس از یائسگی به خودی خود از بین میرود. با این حال، با مشاهده هرگونه علائم مشکوک به قاعدگی سنگین و دردناک به پزشک مراجعه کنید.
مطالب مشابه:
