کارسینوم سلول سنگفرشی (SCC) چیست؟ علت، علائم، تشخیص و درمان

کارسینوم سلول سنگفرشی (SCC) چیست؟ علت، علائم، تشخیص و درمان

کارسینوم سلول سنگفرشی (SCC) نوعی سرطان است که در سلول های سنگفرشی ایجاد می شود، که سلول های نازک و مسطحی هستند که بیرونی‌ترین لایه پوست را تشکیل می دهند.
سلول های سنگفرشی در سایر قسمت های بدن مانند ریه‌ها، غشاهای مخاطی، دستگاه گوارش و دستگاه ادراری یافت می شود.
SCC که در پوست ایجاد می شود، به عنوان SCC پوستی (cSCC) شناخته می شود. cSCC به دلیل تغییرات در DNA سلول های سنگفرشی ایجاد می شود که باعث تکثیر غیرقابل کنترل آنها می‌شود. این سرطان اغلب در قسمت‌هایی از پوست، که مرتباً در معرض نور خورشید قرار دارند، مانند صورت، گردن یا بازوها، ایجاد می‌شود.

سرطان پوست سلول سنگفرشی چیست؟

سرطان پوست سلول سنگفرشی (cSCC) سرطانی است که در سلول‌های سنگفرشی پوست ایجاد می‌شود. این دومین نوع شایع سرطان پوست است.
اگرچه cSCC تهدید کننده نیست، اما در صورت عدم درمان می‌تواند خطرناک باشد. هنگامی که درمان به سرعت انجام نشود، اندازه این ضایعات می‌تواند افزایش یابد و به سایر قسمت‌های بدن گسترش یابد و عوارض جدی ایجاد کند.
افراد مبتلا به cSCC اغلب دچار لکه‌های قرمز، پوسته پوسته، زخم‌های باز یا زگیل مانند روی پوست خود می‌شوند. این ضایعات غیرطبیعی می‌توانند در هر جایی ایجاد شوند، اما اغلب در مناطقی یافت می‌شوند که بیشترین میزان قرار گرفتن در معرض اشعه ماوراء بنفش (UV)، چه از نور خورشید و چه از تخت‌ها یا لامپ‌های برنزه کننده، را دارند.

سرطان سلول سنگفرشی دهان یکی از شایع‌ترین انواع سرطان در ناحیه دهان است و بیش از ۹۰ درصد موارد ابتلا به سرطان‌های دهانی را شامل می‌شود. همچنین، سرطان سلول سنگفرشی ریه (SCC) تقریباً ۳۰ درصد از موارد سرطان ریه سلول غیرکوچک را تشکیل می‌دهد و در مجموع حدود ۲۵ درصد از تمام سرطان‌های ریه را در بر می‌گیرد.

انواع سرطان پوست

پوست چندین لایه دارد. لایه بیرونی و محافظ پوست به عنوان اپیدرم شناخته می‌شود. اپیدرم دارای سه نوع سلول اصلی است:

• کراتینوسیت‌ها (سلول‌های پوستی که سلول‌های سنگفرشی نام دارند).
• ملانوسیت‌ها (سلول‌های تولیدکننده رنگدانه).
• سلول‌های لانگرهانس (سلول‌های ایمنی).

سلول‌های اپیدرم دائماً در حال ریزش هستند تا جای خود را به سلول‌های پوستی جدید و تازه بدهند.

با این حال، هنگامی که تغییرات ژنتیکی خاصی در DNA هر یک از این سلول‌ها رخ می‌دهد، سرطان پوست می‌تواند رخ دهد. انواع اصلی سرطان پوست عبارتند از:

• کارسینوم سلول سنگفرشی
• کارسینوم سلول بازال
• ملانوم بدخیم

سرطان سلول سنگفرشی

سلول‌های سنگفرشی سلول‌هایی هستند که به سطح پوست نزدیک‌ترند و هدف آنها پوشش پوست است. cSCC اغلب در مناطقی از بدن که در معرض اشعه ماوراء بنفش هستند، مانند صورت، دست‌ها و گوش‌ها، ایجاد می‌شود.

سرطان سلول بازال

سلول‌های بازال در زیر سلول‌های سنگفرشی قرار دارند و دائماً در حال تقسیم شدن برای تشکیل سلول‌های جدید هستند. طبق گزارش انجمن سرطان آمریکا، سرطان سلول پایه حدود ۸۰ درصد از سرطان‌های پوست را تشکیل می‌دهد.
مانند cSCC، سرطان سلول پایه معمولاً در مناطقی که در معرض اشعه ماوراء بنفش قرار دارند، به ویژه صورت و گردن، ایجاد می‌شود. این نوع سرطان تمایل به رشد آهسته دارد و به ندرت به سایر قسمت‌های بدن گسترش می‌یابد.
با این حال، اگر سرطان سلول پایه درمان نشود، در نهایت می‌تواند به استخوان‌ها و سایر بافت‌ها گسترش یابد.

ملانوما

ملانوسیت‌ها همراه با سلول‌های پایه، در عمیق‌ترین بخش اپیدرم قرار دارند. این سلول‌ها مسئول تولید ملانین، رنگدانه‌ای که به پوست رنگ می‌دهد، هستند. هنگامی که سرطان در ملانوسیت‌ها ایجاد می‌شود، این بیماری به عنوان ملانوم بدخیم شناخته می‌شود.
ملانوم بدخیم کمتر از سرطان‌های سلول سنگفرشی و پایه شایع است، اما در صورت عدم درمان، احتمال رشد و گسترش آن بیشتر است.

علائم کارسینوم سلول سنگفرشی (SCC) چیست؟

cSCC اغلب در مناطقی که در معرض اشعه ماوراء بنفش قرار دارند، مانند صورت، گوش‌ها و دست‌ها، رخ می‌دهد. با این حال، می‌تواند در دهان، اطراف مقعد و روی اندام تناسلی نیز ظاهر شود.

علائم cSCC می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

• زخم باز که می‌تواند دارای لبه‌های برجسته باشد.
• یک لکه پوستی پوسته پوسته و قرمز.
• لکه قهوه‌ای شبیه لکه پیری.
• یک زائده زگیل مانند.
• زائده جدید روی یک جای زخم، خال مادرزادی یا خال قدیمی.
• یک زائده شاخی شکل.
• یک زائده سفت و گنبدی شکل.

طبق آکادمی پوست آمریکا، cSCC معمولاً قرمز یا صورتی است. همچنین می‌تواند به صورت زیر باشد:

• قهوه‌ای
• سیاه
• زرد
• سفید

این سرطان در دهان می‌تواند باعث موارد زیر شود:

• زخم‌های لب یا دهان که بهبود نمی‌یابند.
• زخم‌های دردناک یا زبر در دهان.
• دندان لق.
• زخم‌های سفید یا قرمز.
• بلع دردناک.
• وجود توده در داخل دهان.

اگر متوجه هرگونه علائم cSCC شدید یا دچار زخم یا توده‌ای شدید که بهبود نمی‌یابد، بهتر است فوراً به پزشک یا متخصص پوست مراجعه کنید. تشخیص و درمان زودهنگام برای جلوگیری از عوارض، بسیار مهم است.

علت کارسینوم سلول سنگفرشی (SCC) چیست؟

cSCC ناشی از جهش‌هایی است که در DNA سلول سنگفرشی رخ می‌دهد. این تغییرات باعث می‌شوند سلول‌های غیرطبیعی از کنترل خارج شوند.
اشعه ماوراء بنفش شایع‌ترین علت جهش‌های DNA است که منجر به cSCC و سایر سرطان‌های پوست می‌شود.

علت کارسینوم سلول سنگفرشی (SCC):

بیشتر موارد cSCC به قرار گرفتن در معرض اشعه ماوراء بنفش ناشی از نور خورشید یا تجهیزات برنزه کردن در فضای داخلی مانند لامپ‌ها و تخت‌های برنزه نسبت داده می‌شود. سایر علل عبارتند از:

ژنتیک: به نظر می‌رسد عوامل ژنتیکی در ایجاد cSCC نقش دارند. یک مطالعه در سال ۲۰۱۵ نشان داد افرادی که سابقه خانوادگی cSCC دارند، حدود چهار برابر بیشتر احتمال دارد که به آن مبتلا شوند.

سیگار: افرادی که سیگار می‌کشند، به خصوص روی لب‌هایشان، بیشتر احتمال دارد به cSCC مبتلا شوند. سیگار عامل خطر اصلی برای ایجاد cSCC ریه و سایر سرطان‌های ریه سلول غیر کوچک است.

قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی: قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی خاصی مانند قطران زغال سنگ، پارافین، برخی از فرآورده‌های نفتی و آرسنیک ممکن است در ایجاد cSCC نقش داشته باشد.

قرار گرفتن در معرض اشعه: قرار گرفتن در معرض اشعه، خطر ابتلا به سرطان پوست را در بخشی از بدن که تحت درمان قرار گرفته است، کمی افزایش می‌دهد.

سرکوب سیستم ایمنی: سرکوب سیستم ایمنی در ایجاد cSCC نقش دارد. به عنوان مثال، دریافت‌کنندگان پیوند عضو، ۶۵ تا ۲۵۰ برابر بیشتر از افراد عادی در معرض خطر ابتلا به cSCC هستند.

جای زخم‌ها و جراحات سوختگی شدید: cSCC می‌تواند در جای زخم‌ها، جراحات یا زخم‌های سوختگی شدید که سال‌ها روی بدن بوده‌اند، ایجاد شود.

عوامل خطر کارسینوم سلول سنگفرشی:

• داشتن پوست روشن.
• داشتن موهای روشن و چشمان آبی، سبز یا خاکستری.
• قرار گرفتن طولانی مدت در معرض اشعه ماوراء بنفش.
• سابقه آفتاب سوختگی شدید.
• سابقه قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی مانند آرسنیک.
• زندگی در مناطق آفتابی یا ارتفاعات بالا.
• سابقه سرکوب سیستم ایمنی.
• سابقه جای زخم سوختگی شدید.
• زخم یا جراحت.

تشخیص

پزشک ابتدا معاینه فیزیکی انجام می‌دهد و نواحی غیرطبیعی را برای علائم cSCC بررسی می‌کند. آنها همچنین از بیمار در مورد سابقه پزشکی او سوال می‌کنند. اگر به cSCC مشکوک باشد، پزشک ممکن است برای تأیید تشخیص، بیوپسی انجام دهد.
در برخی موارد، ممکن است پزشک نیاز داشته باشد بخش بزرگتری یا تمام رشد غیرطبیعی را برای آزمایش بردارد. در مورد هرگونه جای زخم یا نگرانی احتمالی در مورد بیوپسی با پزشک خود صحبت کنید.

آزمایشات تکمیلی برای تشخیص و بررسی کارسینوم سلول سنگفرشی:

1. نمونه‌برداری (بیوپسی):

بیوپسی بافت مشکوک: اصلی‌ترین روش برای تأیید تشخیص SCC است.

بررسی‌های آسیب‌شناسی (پاتولوژی) شامل ارزیابی نوع سلول، درجه بدخیمی، و وضعیت حاشیه‌های تومور است.

2. آزمایشات تصویربرداری:

CT scan: بررسی گسترش تومور به بافت‌های اطراف یا متاستاز به غدد لنفاوی و سایر ارگان‌ها.

MRI: به‌ویژه در SCC سر و گردن، برای بررسی درگیری عصبی یا بافت‌های نرم.

PET Scan: برای شناسایی متاستازهای دوردست و بررسی پاسخ به درمان.

X-ray قفسه سینه: برای بررسی متاستازهای ریوی (به‌خصوص در SCC نواحی سر و گردن یا پوست).

3. آزمایش خون:

CBC (شمارش سلول‌های خونی): بررسی کم‌خونی یا عفونت ثانویه.

ESR و CRP: شاخص‌های التهابی که ممکن است در موارد پیشرفته افزایش یابند.

Liver Function Tests (LFT): در صورت شک به متاستاز به کبد.

Calcium و LDH: در برخی موارد پیشرفته یا متاستاتیک بررسی می‌شود.

4. آزمایشات اختصاصی بسته به محل تومور:

آندوسکوپی یا لارنگوسکوپی: در SCC دهان، گلو یا حنجره.

برونکوسکوپی: در SCC ریه برای نمونه‌برداری یا مشاهده مستقیم.

درموسکوپی یا بیوپسی پوستی: در SCC پوست.

5. آزمایشات مولکولی یا ایمنی‌شناسی:

بررسی بیان P16 یا HPV DNA: در SCC ناحیه سر و گردن، ارتباط با HPV پرخطر بررسی می‌شود.

PD-L1 Expression: در مواردی که درمان ایمونوتراپی مد نظر است.

درمان کارسینوم سلول سنگفرشی (SCC)

درمان cSCC متفاوت است و بر اساس موارد زیر است:

• میزان و شدت سرطان
• سن
• سلامت کلی
• محل سرطان

اگر cSCC زود تشخیص داده شود، معمولاً می‌توان با موفقیت آن را درمان کرد. پس از گسترش، درمان آن دشوارتر می‌شود. بسیاری از درمان‌ها را می‌توان به صورت روش‌های داخل مطب انجام داد. درمان‌ها ممکن است شامل موارد زیر باشد:

جراحی میکروگرافی موهس:

در جراحی موهس، پزشک از یک چاقوی جراحی برای برداشتن پوست غیرطبیعی و مقداری از بافت اطراف آن استفاده می‌کند. نمونه بلافاصله زیر میکروسکوپ بررسی می‌شود. اگر سلول‌های سرطانی در نمونه وجود داشته باشد، این فرآیند تا زمانی که هیچ سلول سرطانی یافت نشود، تکرار می‌شود.

جراحی برشی:

در طول جراحی برشی، پزشک سلول‌های سرطانی و همچنین یک لایه نازک از پوست سالم در ناحیه اطراف را برمی‌دارد. از بخیه برای بستن زخم استفاده می‌شود. سپس نمونه به آزمایشگاه ارسال می‌شود تا اطمینان حاصل شود که کل ناحیه سرطانی برداشته شده است.

جراحی الکتریکی:

که به آن الکترودیسیکاسیون و کورتاژ نیز می گویند، شامل خراشیدن سرطان و سوزاندن پوست برای حذف سلول‌های سرطانی است. این فرآیند معمولاً بیش از یک بار انجام می‌شود تا از درمان کامل و حذف کامل سرطان اطمینان حاصل شود.

جراحی کرایو:

در طول جراحی کرایو، پزشک از نیتروژن مایع برای منجمد کردن و از بین بردن بافت سرطانی استفاده می‌کند. مانند جراحی الکتریکی، این درمان چندین بار تکرار می‌شود تا مطمئن شود که تمام بافت سرطانی از بین رفته است.

تابش:

با تابش، اشعه ایکس با انرژی بالا سلول‌های سرطانی را از بین می‌برد. این درمان به صورت خارجی توسط دستگاهی انجام می‌شود که اشعه‌ها را به سمت ناحیه آسیب دیده هدایت می‌کند. تابش اغلب چندین بار در هفته و به مدت چند هفته انجام می‌شود.

درمان فتودینامیک:

فتودینامیک تراپی که با نام PDT نیز شناخته می‌شود، شامل استفاده از یک ماده حساس به نور در نواحی سرطانی است. پس از ۱ تا ۳ ساعت یا بیشتر، نواحی تحت درمان به مدت چند دقیقه در معرض نور شدید قرار می‌گیرند. این کار دارویی را که استفاده شده فعال می‌کند و سلول‌های غیرطبیعی را از بین می‌برد.

داروهای سیستمیک:

چندین نوع داروی سیستمیک توسط FDA برای درمان cSCC تأیید شده‌اند، از جمله cemiplimab-rwlc (Libtayo) و pembrolizumab (Keytruda). داروهای سیستمیک بر کل بدن تأثیر می‌گذارند و اغلب برای cSCC تهاجمی استفاده می‌شوند.

پیشگیری

برای کمک به کاهش خطر ابتلا به cSCC، در صورت امکان این نکات را دنبال کنید:

• محدود کردن قرار گرفتن در معرض آفتاب.
• از قرار گرفتن در معرض آفتاب در گرم‌ترین ساعات روز، یعنی بین ساعت ۱۰ صبح تا ۴ بعد از ظهر، خودداری کنید.
• هر زمان که در معرض آفتاب قرار می‌گیرید، از کرم ضد آفتاب با SPF حداقل ۳۰ استفاده کنید.
• از عینک آفتابی با محافظ اشعه ماوراء بنفش استفاده کنید.
• هنگام کار در فضای باز، کلاه بپوشید و پوست خود را بپوشانید.
• از استفاده از تخت‌ها و لامپ‌های برنزه کننده خودداری کنید.
• در زمستان نیز از پوست خود محافظت کنید، زیرا اشعه ماوراء بنفش زمستان می‌تواند به ویژه خطرناک باشد.
• هر ماه پوست خود را از نظر هرگونه رشد جدید یا غیرطبیعی بررسی کنید.
• سالی یک بار برای معاینه کامل پوست بدن به متخصص پوست مراجعه کنید.

نتیجه گیری

اگر cSCC در مراحل اولیه درمان نشود، سرطان ممکن است به سایر نواحی بدن، از جمله غدد لنفاوی و اندام‌ها، گسترش یابد. هنگامی که این اتفاق می‌افتد، این وضعیت می‌تواند تهدیدکننده باشد.
افرادی که به دلیل برخی شرایط پزشکی، مانند HIV، ایدز یا لوسمی، سیستم ایمنی ضعیفی دارند، خطر ابتلا به اشکال جدی‌تر cSCC در آنها بیشتر است.
اگر مشکوک به ابتلا به هر نوع سرطان پوست هستید، بهتر است فوراً به پزشک مراجعه کنید.

حضوری: با مراجعه به آزمایشگاه پاتوبیولوژی اوستا از خدمات مشاوره ژنتیک بهره‌مند شوید.

مطالب مشابه:

کارسینوما

کارسینوم سلول بازال (BCC)

سرطان پوست

سرطان ریه