آرتریت گیجگاهی (GCA) چیست؟ علل، علائم، تشخیص و درمان موثر

آرتریت گیجگاهی (GCA) چیست؟ علل، علائم، تشخیص و درمان موثر

آرتریت گیجگاهی (GCA) که به آن آرتریت سلول غول پیکر نیز گفته می شود، نوعی واسکولیت (التهاب رگ های خونی) است که به ویژه رگ های خونی بزرگ بدن، از جمله رگ های سر، گردن و بازوها را تحت تاثیر قرار می دهد. این رگ های ملتهب، متورم و منقبض می شوند. التهاب و تنگ شدن این رگ ها می تواند جریان خون را مختل کند که می تواند به اندام ها و بافت های حیاتی آسیب برساند.

شریان های گیجگاهی که در امتداد شقیقه ها قرار دارند، خون را به پوست سر، عضلات فک و عصب بینایی چشم می رسانند. هنگامی که آرتریت گیجگاهی این شریان ها را درگیر می کند، می تواند منجر به عوارض مختلفی از جمله نابینایی شود. این بیماری همچنین می تواند بزرگترین رگ های خونی بدن، مانند آئورت و شاخه های آن را درگیر کند. التهاب در آئورت می تواند منجر به مشکلات جدی سلامتی شود.

آرتریت سلول غول‌پیکر معمولاً همراه با یک بیماری التهابی دیگر به نام پلی میالژیا روماتیکا (PMR) رخ می دهد.

آیا آرتریت گیجگاهی یک بیماری جدی است؟

بله! اگر به سرعت تشخیص و درمان نشود، آرتریت سلول غول آسا می تواند باعث موارد زیر شود:

• آسیب بینایی، از جمله نابینایی ناگهانی یا نابینایی در یک یا دو چشم.
• آسیب به رگ های خونی، مانند آنوریسم (بزرگ شدن یا گشاد شدن رگ خونی که آن را در معرض پارگی قرار می دهد).
• سایر اختلالات، از جمله سکته مغزی یا حملات ایسکمیک گذرا (سکته های کوچک).

علائم آرتریت گیجگاهی (GCA) چیست؟

شایع‌ترین علامت آرتریت سلول غول پیکر، سردرد ضربان‌دار و مداوم در یک یا هر دو طرف پیشانی است. سایر علائم ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• حساسیت در پوست سر یا شقیقه‌ها
• درد فک که با جویدن بدتر می‌شود
• مشکلات بینایی، مانند دوبینی، تاری دید یا از دست دادن موقت بینایی
• خستگی
• تب
• کاهش اشتها یا کاهش وزن
• درد عضلانی در بازوها و شانه‌ها، باسن، ران‌ها، کمر و باسن

این بیماری اغلب همراه با بیماری دیگری به نام پلی میالژیا روماتیکا (PMR) رخ می‌دهد. این یک بیماری التهابی است که باعث سفتی و درد قابل توجه در شانه‌ها و باسن می‌شود. PMR می‌تواند به خودی خود رخ دهد.. اما تا 40 تا 60 درصد از افراد مبتلا به GCA، PMR دارند و 10 تا 20 درصد از افراد مبتلا به PMR به تنهایی، می‌توانند به GCA مبتلا شوند.

علت آرتریت گیجگاهی (GCA) چیست؟

محققان معتقدند که این یک بیماری خودایمنی یا خودالتهابی است. از آنجا که این بیماری عمدتاً با افزایش سن، افراد را تحت تأثیر قرار می‌دهد، برخی معتقدند که می‌تواند با روند پیری مرتبط باشد. آنها همچنین معتقدند که ژنتیک و عوامل محیطی که سیستم ایمنی بدن را تحت تأثیر قرار می‌دهند، ممکن است در این امر نقش داشته باشند.

GCA چه کسی را تحت تأثیر قرار می‌دهد؟

هر کسی می‌تواند به آرتریت گیجگاهی مبتلا شود، اما بیشتر در افراد زیر شایع است:

افراد مسن: GCA تقریباً افراد بالای 50 سال را تحت تأثیر قرار می‌دهد و به نظر می‌رسد با افزایش سن شیوع بیشتری پیدا می‌کند. این بیماری بیشتر بین سنین 70 تا 80 سال شایع است.

زنان: زنان بیشتر از مردان این بیماری را تجربه می‌کنند. با این حال، مردان بیشتر احتمال دارد به دلیل این بیماری دچار نابینایی شوند.

تشخیص و آزمایش‌ها

پزشک در مورد سابقه پزشکی شما سوال می‌کند و معاینه فیزیکی انجام می‌دهد. آنها بررسی می‌کنند که آیا نبض‌های شما در بازوها و پاهایتان ضعیف است یا خیر. همچنین سر شما را معاینه می‌کنند تا حساسیت پوست سر یا تورم شریان‌های گیجگاهی را بررسی کنند.

آنها آزمایش‌های خون مانند ESR و CRP را برای اندازه‌گیری میزان التهاب در بدن تجویز می‌کنند و همچنین ممکن است با اندازه‌گیری سطح هموگلوبین (بخشی از گلبول‌های قرمز خون که اکسیژن را حمل می‌کند) کم‌خونی را آزمایش کنند.

اگر به آرتریت سلول غول‌پیکر (گیجگاهی) مشکوک باشد، ممکن است سونوگرافی شریان گیجگاهی یا بیوپسی شریان گیجگاهی را تجویز کند. در طول بیوپسی، پزشک قطعه کوچکی از شریان را برمی‌دارد و برای بررسی زیر میکروسکوپ و جستجوی شواهدی از التهاب (واسکولیت) به یک پاتولوژیست می‌فرستند.

آزمایش‌های دیگری که گاهی اوقات ضروری هستند عبارتند از:

• اسکن توموگرافی کامپیوتری (سی‌تی اسکن)
• اسکن تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI)
• سونوگرافی شریان‌های بزرگ
• اسکن توموگرافی انتشار پوزیترون (PET)

درمان آرتریت گیجگاهی (GCA)

درمان آرتریت گیجگاهی (GCA) باید بلافاصله شروع شود تا از کاهش بینایی جلوگیری شود. در درمان اولیه یک گلوکوکورتیکوئید، معمولاً پردنیزون تجویز می شود. احتمالاً پزشک مصرف آن را با دوز 40 تا 60 میلی‌گرم در روز (به صورت خوراکی) تجویز خواهد کرد و به تدریج دوز را کاهش می‌دهد. اگر از قبل دچار کاهش بینایی یا سایر علائم بینایی باشید، پزشک ممکن است دوز بالای گلوکوکورتیکوئیدها از طریق کاتتر در رگ (IV) را توصیه کند.

ممکن است پزشک بخواهد در حالی که گلوکوکورتیکوئید مصرف می‌کنید، تراکم استخوان شما را آزمایش کند تا از نظر نازک شدن استخوان‌ها تحت نظر باشید. آنها ممکن است درمان‌هایی را برای قوی نگه داشتن استخوان‌ها، مانند ورزش، مکمل‌های کلسیم و ویتامین D و احتمالاً داروهایی برای جلوگیری از پوکی استخوان، توصیه کنند.

نتیجه گیری

زمانی که علائم بیماری کاهش یافته و شاخص‌های التهابی در آزمایش خون به سطح طبیعی بازگردند، خطر بروز نابینایی به‌طور قابل‌توجهی کاهش می‌یابد. برای کنترل بهتر بیماری و مقابله با عوارض احتمالی ناشی از درمان با کورتیکواستروئیدها، رعایت تغذیه سالم، انجام فعالیت‌های بدنی منظم، استراحت کافی و پایبندی به داروهای تجویزی اهمیت زیادی دارد.

بیماری آرتریت سلول‌های غول‌آسا (GCA) ممکن است با افزایش خطر ایجاد آنوریسم، یعنی ناحیه‌ای متورم و ضعیف‌شده در دیواره یکی از شریان‌ها، همراه باشد؛ این عارضه می‌تواند حتی سال‌ها پس از تشخیص بیماری ظاهر شود. از این رو، آگاهی و هوشیاری پزشکان و تیم مراقبتی نسبت به این موضوع ضروری است.

مطالب مشابه:

پلی ‌آرتریت ندوزا (PAN)

آرتریت روماتوئید چیست؟

لنفوم غیر هوچکین (NHL)

واسکولیت روماتوئید