پلی ‌آرتریت ندوزا (PAN) چیست؟ علت، علائم، تشخیص و درمان

پلی ‌آرتریت ندوزا (PAN) چیست؟ علت، علائم، تشخیص و درمان

پلی ‌آرتریت ندوزا (PAN) بیماری است که باعث تورم شریان‌ها می‌شود. این بیماری در درجه اول شریان‌های کوچک و متوسط را تحت تأثیر قرار می‌دهد که می‌توانند ملتهب یا آسیب‌دیده شوند. این یک بیماری جدی رگ‌های خونی است که در اثر نقص سیستم ایمنی بدن ایجاد می‌شود.
درمان مداوم یک اقدام بسیار مهم است و خطر عوارض جدی برای افرادی که به آن مبتلا هستند و به دنبال مراقبت‌های پزشکی نمی‌روند، وجود دارد.

اگرچه PAN عمدتاً رگ‌های خونی کوچک را تحت تأثیر قرار می‌دهد، اندام‌های آسیب دیده ممکن است بخشی یا تمام توانایی عملکرد خود را از دست بدهند.

پلی آرتریت ندوزا معمولاً بر موارد زیر تأثیر می‌گذارد:

• کلیه‌ها
• مفاصل
• اعصاب
• دستگاه گوارش
• پوست
• عضلات

علائم پلی ‌آرتریت ندوزا (PAN)

PAN در نهایت تمام اندام‌ها، از جمله پوست را تحت تأثیر قرار می‌دهد. همچنین می‌تواند بر سیستم عصبی مرکزی تأثیر بگذارد.

علائم PAN کاملاً واضح است و ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• کاهش اشتها
• کاهش ناگهانی وزن
• درد شکم
• خستگی بیش از حد
• تب
• درد عضلات و مفاصل
• تعریق شبانه
• سردرد
• تنگی نفس
• وجود خون در مدفوع یا ادرار
• درد قفسه سینه
• فشار خون بالا
• درد بیضه ها
• حالت تهوع و استفراغ
• بی‌حسی یا عدم حس قدرت در دست ها یا پاها

بنا به اظهارات جان هاپکینز، PAN، سیستم عصبی 70 درصد از افراد را تحت تأثیر قرار می‌دهد. عدم درمان پزشکی، PAN می‌تواند پس از دو تا سه سال باعث تشنج و مشکلات عصبی، از جمله کاهش هوشیاری و اختلال عملکرد شناختی شود.

ضایعات پوستی نیز در این بیماری بسیار رایج هستند. PAN اغلب پوست پاها را تحت تأثیر قرار می‌دهد و زخم‌ها می‌توانند دردناک باشند.

علت پلی ‌آرتریت ندوزا (PAN) چیست؟

شریان‌ها خون را به بافت‌ها و اندام‌ها منتقل می‌کنند. PAN با شریان‌های آسیب‌دیده‌ای مشخص می‌شود که مانع جریان خون به بقیه بدن می‌شوند. وقتی اندام‌ها، خون غنی از اکسیژن کافی دریافت نمی‌کنند، آنطور که باید کار نمی‌کنند. این نوع آسیب شریانی زمانی رخ می‌دهد که سیستم ایمنی بدن به شریان‌ها حمله می‌کند. هیچ علت قابل شناسایی برای این واکنش ایمنی وجود ندارد، بنابراین علت دقیق PAN نیز ناشناخته است.

چه کسی در معرض خطر ابتلا به پلی آرتریت ندوزا است؟

در حالی که علت دقیق پلی آرتریت ندوزا ناشناخته است، عوامل زیادی وجود دارد که می‌تواند خطر ابتلا به این بیماری را افزایش دهد. پلی آرتریت ندوزا در افرادی که:

• سن بین 45 تا 65 سال دارند.
• مرد هستند.
• عفونت فعال هپاتیت B یا C دارند بیشتر است.

مهم است که این عوامل خطر را بشناسید و در مورد انجام آزمایش‌های منظم با پزشک خود صحبت کنید. این امر به ویژه در صورتی که علائم پلی آرتریت ندوزا را تجربه می‌کنید یا این بیماری در خانواده شما سابقه دارد، صادق است.

عوارض مرتبط با پلی‌آرتریت ندوزا

شرایطی که بر رگ‌های خونی تأثیر می‌گذارند بسیار جدی هستند. شریان‌های آسیب‌دیده در نهایت می‌توانند بر مغز، قلب و سایر اندام‌های حیاتی تأثیر بگذارند.

شایع‌ترین عوارض PAN عبارتند از:

• حمله قلبی
• سکته مغزی
• آسیب شدید روده
• نارسایی کلیه

تشخیص

پلی‌ آرتریت ندوزا (PAN) یک بیماری پیچیده است که قبل از تشخیص صحیح توسط پزشک، نیاز به آزمایش‌های متعدد دارد. پزشک احتمالاً برای اندازه‌گیری تعداد گلبول‌های قرمز و سفید خون، آزمایش شمارش کامل خون CBC را تجویز می‌کند.

همچنین ممکن است موارد زیر را درخواست کند:

آزمایشات خونی:

آزمایش خون کامل (CBC)

بررسی کم‌خونی، افزایش گلبول‌های سفید (لکوسیتوز) و پلاکت‌ها (ترومبوسیتوز)

سرعت رسوب گلبول قرمز (ESR) و CRP

اغلب بالا هستند و نشان‌دهنده التهاب فعال‌اند.

آزمایش عملکرد کلیه (BUN، کراتینین)

برای ارزیابی آسیب کلیوی ناشی از واسکولیت.

بررسی آنزیم‌های کبدی (ALT، AST)

ممکن است در صورت درگیری کبد، افزایش یابند.

آزمایش ادرار (Urinalysis)

برای بررسی وجود خون یا پروتئین در ادرار که نشان‌دهنده درگیری کلیه است.

آزمایشات ایمونولوژیک:

ANA (آنتی‌بادی ضد هسته) و Anti-dsDNA

معمولاً در PAN منفی هستند؛ برای رد لوپوس اریتماتوی سیستمیک مفید است.

ANCA (آنتی‌نیوتروفیل سیتوپلاسمیک آنتی‌بادی)

در PAN معمولاً منفی است؛ جهت کمک به افتراق از دیگر واسکولیت‌ها مانند گرانولوماتوز وگنر (GPA).

Hepatitis B and C serology (HBsAg, Anti-HCV)

از آنجا که PAN می‌تواند با هپاتیت B یا C مرتبط باشد، بررسی این ویروس‌ها اهمیت دارد.

تصویربرداری و تست‌های تشخیصی دیگر:

آنژیوگرافی (CT یا MR آنژیوگرافی)

برای تشخیص آنوریسم‌های کوچک یا باریک شدن شریان‌های متوسط، به‌ویژه در کلیه‌ها، کبد یا دستگاه گوارش.

بیوپسی بافت درگیر (پوست، عصب، عضله، کلیه)

تشخیص قطعی واسکولیت با مشاهده التهاب دیواره عروق.

نوار عصب و عضله (EMG/NCV)

در صورت وجود علائم نورولوژیک محیطی برای بررسی نوروپاتی محیطی.

پس از تکمیل این آزمایش‌ها، پزشک یک برنامه تشخیصی و درمانی تدوین خواهد کرد.
در برخی موارد، پزشکان ممکن است درد شکم و عوارض جانبی گوارشی را با بیماری التهابی روده اشتباه بگیرند. به همین دلیل، گزارش هرگونه عوارض گوارشی طولانی مدت به پزشک بلافاصله مهم است.

درمان پلی ‌آرتریت ندوزا (PAN)

رایج‌ترین درمان برای پلی ‌آرتریت ندوزا ترکیبی از داروهای تجویزی است، از جمله:

• کورتیکواستروئیدها
• داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی
• داروهای ضد ویروسی

دوزهای بالای کورتیکواستروئیدها یا استروئیدها، علائم پلی ‌آرتریت ندوزا را با کاهش التهاب و جایگزینی هورمون‌های خاص در بدن کنترل می‌کنند. کورتیکواستروئیدها می‌توانند عوارض جانبی متعددی ایجاد کنند، به خصوص هنگامی که به صورت خوراکی مصرف می‌شوند.

کورتیکواستروئیدها می‌توانند به جلوگیری از حمله سیستم ایمنی به شریان‌ها کمک کنند، اما ممکن است انواع دیگری از داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی ضروری باشند. این امر به ویژه در صورتی که علائم پلی‌آرتریت ندوزا شدید باشد، صادق است.

افراد مبتلا به عفونت‌های هپاتیت در درجه اول داروهای ضد ویروسی دریافت می‌کنند.

پیشگیری

شما نمی توانید برخی از عواملی را که شما را در معرض خطر ابتلا به پلی آرتریت ندوزا قرار می‌دهد، مانند سن، تغییر دهید. اما واکسن می‌تواند شما را از عفونت هپاتیت B که می‌تواند در برخی افراد باعث ایجاد PAN شود، محافظت کند.

حضوری: با مراجعه به آزمایشگاه پاتوبیولوژی اوستا از خدمات مشاوره ژنتیک بهره‌مند شوید.

مطالب مشابه:

بیماری بافت همبند

ANA

واسکولیت

بیماری های قلبی