لنفوم غیر هوچکین (NHL)

لنفوم غیر هوچکین (NHL)

لنفوم غیر هوچکین (NHL) گروهی از سرطان‌ های خون است که در سیستم لنفاوی ایجاد می‌شود. این سرطان‌ها شامل لنفوم سلول B و لنفوم سلول T هستند. تومورها معمولاً در غدد لنفاوی ایجاد می‌شوند، اما می‌توانند به اندام‌های سیستم لنفاوی و در سراسر بدن گسترش یابند. برخی از انواع NHL قابل درمان هستند، در حالی که برخی دیگر نیاز به درمان یا کنترل مداوم دارند.

در لنفوم غیر هوچکین، ژن‌های داخل لنفوسیت‌های B یا لنفوسیت‌های T در مقطعی از زندگی فرد جهش پیدا می‌کنند. سلول‌های لنفوم غیرطبیعی معمولاً در غدد لنفاوی تشکیل می‌شوند و تومورها را تشکیل می‌دهند. اما می‌توانند در سایر اندام‌های سیستم لنفاوی، مانند تیموس یا طحال یا بافت لنفاوی در سایر نقاط نیز باشند. عدم درمان، لنفوم غیر هوچکین می‌تواند گسترش یابد.

انواع لنفوم غیر هوچکین

بیش از 70 زیرگروه لنفوم غیر هوچکین وجود دارد. پزشکان آنها را بر اساس نوع لنفوسیت آسیب دیده طبقه بندی می کنند:

لنفوم سلول B: این سرطان ها از سلول های B ناشی می شوند. سلول های B آنتی بادی هایی تولید می کنند که با میکروب های ایجاد کننده عفونت مبارزه می کنند. لنفوم های سلول B حدود 85% از کل تشخیص های NHL را تشکیل می دهند.

لنفوم سلول T: این سرطان ها از سلول های T ناشی می شوند. سلول های T میکروب ها و سایر سلول های خارجی را هدف قرار می دهند و به سلول های B در تولید آنتی بادی کمک می کنند.

پزشکان، لنفوم های سلول B و سلول T را به صورت تهاجمی یا کند رشد، طبقه بندی می کنند. لنفوم های غیر هوچکین تهاجمی سریعتر از لنفوم های غیر هوچکین کند رشد، گسترش می یابند. NHL تهاجمی اغلب نیاز به درمان فشرده تری دارد.

علائم لنفوم غیر هوچکین (NHL) چیست؟

شایع‌ترین علامت، تورم بدون درد در گردن، زیر بغل یا کشاله ران است. سایر علائم و نشانه‌ها به محل سلول‌های لنفوم بستگی دارد. علائم دیگر NHL عبارتند از:

• خستگی مداوم
• درد قفسه سینه
• سرفه
• تنگی نفس
• درد یا تورم شکم
• احساس سیری
• تب بی‌دلیل (به خصوص تبی که به مدت دو ساعت یا بیشتر پس از درمان خانگی بالای 103 درجه فارنهایت یا 39.5 درجه سانتیگراد باقی بماند یا بیش از دو روز طول بکشد)
• تعریق شبانه شدید
• کاهش وزن بی‌دلیل

مهم است به یاد داشته باشید که بسیاری از بیماری‌ها این علائم را دارند. داشتن یک یا چند مورد لزوماً به معنای ابتلا به لنفوم غیر هوچکین نیست. با این حال، بهتر است که هر زمان متوجه تغییراتی در بدن خود شدید که چند هفته طول می‌کشد، به پزشک مراجعه کنید.

علائم لنفوسیت B

پزشکان هنگام تشخیص لنفوم، وجود علائم لنفوسیت B را در نظر می‌گیرند. علائم لنفوسیت B شامل تب، تعریق شبانه و کاهش وزن بی‌دلیل است. این علائم به پزشک کمک می‌کنند تا نوع لنفوم غیر هوچکین را طبقه‌بندی کند و بهترین درمان‌ها را تعیین کند.

علت لنفوم غیر هوچکین (NHL) چیست؟

لنفوم‌های غیر هوچکین زمانی تشکیل می‌شوند که بدن لنفوسیت‌های زیادی تولید می‌کند. این لنفوم‌ها شامل سلول‌های B، سلول‌های T یا (به ندرت) سلول‌های کشنده طبیعی (NK) هستند. جهش‌های ژنتیکی اکتسابی که بر رشد لنفوسیت‌ها تأثیر می‌گذارند، در این فرآیند نقش دارند.

وقتی لنفوسیت‌ها جهش می‌یابند، تکثیر می‌شوند و در نهایت به تومور تبدیل می‌شوند. معمولاً تومورها در غدد لنفاوی ایجاد می‌شوند. از آنجایی که سیستم لنفاوی تقریباً به هر قسمت از بدن متصل است، لنفوم غیر هوچکین اغلب به سایر اندام‌های لنفاوی گسترش می‌یابد.

عوامل خطر

عوامل خطر متعددی با لنفوم غیر هوچکین (NHL) مرتبط هستند. عامل خطر، یک ویژگی، فعالیت یا وضعیتی است که خطر ابتلا به یک بیماری را افزایش می‌دهد. به عنوان مثال، افرادی که بیشتر احتمال دارد به NHL مبتلا شوند عبارتند از:

• سن بالای 60 سال (خطر NHL با افزایش سن افزایش می‌یابد)
• در مردان

سایر عواملی که ممکن است خطر ابتلا به NHL را افزایش دهند، عبارتند از:

نقص سیستم ایمنی: ابتلا به HIV سیستم ایمنی بدن را تضعیف می‌کند و ممکن است خطر ابتلا به HNL را افزایش دهد. مصرف داروهایی که سیستم ایمنی بدن را پس از پیوند عضو سرکوب می‌کنند نیز یک عامل خطر است.

بیماری‌های خودایمنی: افراد مبتلا به بیماری التهابی روده (IBD)، آرتریت روماتوئید، پسوریازیس یا سایر بیماری‌های روماتولوژیک ممکن است خطر ابتلا به NHL را افزایش دهند.

عفونت‌ها: عفونت‌های باکتریایی و ویروسی که با NHL مرتبط هستند عبارتند از: عفونت H. pylori، ویروس T-lymphotropic انسانی نوع I، هپاتیت C و ویروس اپشتین بار.

قرار گرفتن در معرض آفت‌کش‌ها: برخی تحقیقات نشان می‌دهد افرادی که در معرض سطوح بالای علف‌کش‌ها و حشره‌کش‌ها قرار دارند، ممکن است کمی بیشتر در معرض خطر ابتلا به لنفوم غیر هوچکین باشند.

سابقه خانوادگی: اگر والدین، خواهر و برادر یا فرزندی مبتلا به لنفوم یا سایر سرطان‌های خون باشد، خطر ابتلای فرد ممکن است بیشتر باشد.

تشخیص و آزمایش‌ها

تشخیص لنفوم غیر هوچکین شامل مراحل زیادی است. ابتدا، احتمالاً به آزمایش‌هایی برای رد کردن بیماری‌های رایج‌تری که ممکن است باعث علائم بیماری شوند، نیاز خواهید داشت. به عنوان مثال، تورم غدد لنفاوی به احتمال زیاد به معنای عفونت است – نه لنفوم. هنگامی که پزشک تشخیص دهد که شما لنفوم غیر هوچکین دارید، آزمایش‌هایی را برای تعیین نوع و میزان پیشرفت آن انجام می‌دهد.

آزمایشات تکمیلی لنفوم غیر هوچکین:

1. نمونه‌برداری از غدد لنفاوی (بیوپسی)

بیوپسی کامل غده لنفاوی: روش استاندارد تشخیص نوع لنفوم.

بیوپسی سوزنی (FNA یا Core Needle): در موارد خاص برای بررسی اولیه استفاده می‌شود اما ممکن است کافی نباشد.

2. آزمایش خون

CBC (شمارش کامل سلول‌های خونی): بررسی کم‌خونی، نوتروپنی، ترومبوسیتوپنی.

LDH: سطح بالای آن می‌تواند نشان‌دهنده شدت بیماری باشد.

آزمایش عملکرد کبد و کلیه: بررسی توانایی بدن برای تحمل درمان.

آزمایش HIV، هپاتیت B و C: چون برخی ویروس‌ها با NHL مرتبط هستند.

3. آسپیره و بیوپسی مغز استخوان

برای بررسی درگیری مغز استخوان توسط سلول‌های لنفومی.

4. تصویربرداری‌ها

سی‌تی‌اسکن (CT scan) از قفسه سینه، شکم و لگن: برای تعیین میزان گسترش تومور.

PET scan: نشان‌دهنده نواحی فعال لنفوم؛ گاهی با CT ترکیب می‌شود (PET-CT).

MRI: در موارد خاص مانند درگیری مغزی یا نخاع.

5. آزمایشات مولکولی و ایمونوهیستوشیمی

ایمونوفنوتایپینگ (جریان‌سنجی سلولی): بررسی نوع سلول‌های لنفومی (B یا T).

تست‌های ژنتیکی و کروموزومی (FISH، PCR): برای شناسایی موتاسیون‌ها یا تغییرات خاص مرتبط با انواع خاص لنفوم.

6. پونکسیون کمری (Lumbar Puncture)

در صورت احتمال درگیری سیستم عصبی مرکزی (CNS) توسط لنفوم.

مراحل لنفوم غیر هوچکین (NHL)

نتایج آزمایش به پزشکان در مرحله‌بندی سرطان کمک می‌کند تا برنامه‌های درمانی را تدوین کرده و پیش‌آگهی یا نتیجه مورد انتظار را تخمین بزنند. مراحل لنفوم غیر هوچکین عبارتند از:

1) یک ناحیه غده لنفاوی یا اندام لنفاوی حاوی سلول‌های سرطانی است. یا لنفوم در یک ناحیه از یک اندام واحد خارج از سیستم لنفاوی وجود دارد.

2) لنفوم در دو یا چند گروه از غدد لنفاوی در یک طرف (یا نزدیک) دیافراگم وجود دارد.

3) سلول‌های سرطانی در نواحی غدد لنفاوی هم در بالا و هم در پایین دیافراگم یا در غدد لنفاوی بالای دیافراگم و در طحال وجود دارند.

4) حداقل یک اندام خارج از سیستم لنفاوی، مانند کبد یا ریه، حاوی لنفوم گسترده است.

درمان لنفوم غیر هوچکین (NHL)

انواع مختلفی از گزینه های درمانی برای لنفوم غیرهوچکین وجود دارد. درمان به عواملی مانند نوع NHL، مرحله سرطان و سلامت کلی بیمار بستگی دارد. درمان‌ها عبارتند از:

نظارت منظم:

اگر لنفوم غیرهوچکین کند رشد، است و علائمی احساس نمی شود، پزشک ممکن است درمان را به تعویق بیندازد. با این حال، پزشکان سلامت بیمار را تحت نظر دارند، بنابراین به محض بروز علائم، آماده شروع درمان هستند.

شیمی درمانی:

شیمی درمانی از داروها برای حمله به سلول‌های سرطانی در سراسر بدن استفاده می‌کند. این رایج‌ترین درمان NHL است.

درمان هدفمند:

این درمان‌ها بر نقاط ضعف سلول‌های سرطانی تمرکز می‌کنند تا آنها را از بین ببرند. درمان آنتی‌بادی مونوکلونال یک درمان هدفمند رایج برای NHL است.

ایمونوتراپی:

ایمونوتراپی درمانی است که سیستم ایمنی را تقویت می‌کند یا از نسخه‌های ساخته شده توسط انسان از آنتی‌بادی‌های سیستم ایمنی برای از بین بردن سلول‌های لنفوم یا کاهش رشد آنها استفاده می‌کند. انواع مختلفی از درمان‌های آنتی‌بادی وجود دارد.
آنتی‌بادی‌های مونوکلونال پروتئین‌هایی هستند که با حمله به یک هدف خاص، سلول‌های سرطانی را درمان می‌کنند. آنها عبارتند از:

• آنتی‌ بادی‌هایی که آنتی‌ژن CD19 را هدف قرار می‌دهند. CD19 پروتئینی روی سطح سلول‌های B است.
• آنتی‌بادی‌هایی که آنتی‌ژن CD20 را هدف قرار می‌دهند. CD20 پروتئینی روی سطح سلول‌های B است.
• آنتی‌بادی‌هایی که آنتی‌ژن CD30 را هدف قرار می‌دهند. CD30 پروتئینی روی سطح سلول‌های T است.
• آنتی‌ بادی‌هایی که آنتی‌ژن CD52 را هدف قرار می‌دهند. CD52 پروتئینی روی سطح سلول‌های T است.
• آنتی‌بادی‌هایی که آنتی‌ژن CD79b را هدف قرار می‌دهند.

داروهای تعدیل‌کننده سیستم ایمنی، مانند تالیدومید (تالومید) و لنالیدومید (رولیمید)، با تغییر بخش‌های خاصی از سیستم ایمنی، برای درمان لنفوم استفاده می‌شوند.

درمان با گیرنده آنتی‌ژن کایمریک (CAR) سلول T، درمانی است که در آن سلول‌های T از خون فرد خارج شده و در آزمایشگاه تغییر داده می‌شوند تا گیرنده‌های خاصی روی سطح خود داشته باشند. سپس این گیرنده‌ها می‌توانند به پروتئین‌های روی سطح سلول‌های سرطانی لنفوم متصل شوند که آنها را قادر به از بین بردن سلول‌ها می‌کند.

پرتودرمانی:

این درمان از پرتوهای انرژی برای از بین بردن سلول‌های سرطانی استفاده می‌کند. این ممکن است تنها درمان مورد نیاز برای NHL در مراحل اولیه باشد. پزشکان همچنین از آن برای از بین بردن سلول‌های لنفوم باقی مانده پس از شیمی درمانی استفاده می‌کنند.

شیمی درمانی با پیوند سلول‌های بنیادی:

برای این درمان، پزشکان دوزهای بالایی از شیمی درمانی را برای درمان سرطان تجویز می‌کنند. سپس، سلول‌های بنیادی (سلول‌های خونی نابالغ) آسیب دیده در طول شیمی درمانی را با سلول‌های سالم از بدن خود بیمار یا یک اهدا کننده جایگزین می‌کنند. اگر سایر درمان‌های NHL مؤثر نبوده باشند، ممکن است به پیوند نیاز باشد.

حضوری: با مراجعه به آزمایشگاه پاتوبیولوژی اوستا از خدمات مشاوره ژنتیک بهره‌مند شوید.

مطالب مشابه:

لنفوم

تفاوت لوسمی و لنفوم

لنفوم بورکیت

لنفوم هوچکین