فشار خون بالا
فشار خون بالا
فشار خون بالا هیچ گونه علامتی ندارد و در صورت عدم درمان میتواند خطرناک باشد. همچنین فرد را در معرض خطر سکته مغزی، حمله قلبی و سایر مشکلات پزشکی قرار میدهد. تقریباً نیمی از بزرگسالان مبتلا به این عارضه، متوجه این موضوع نیستند، در صورتی که اگر فشار خون، بالا باشد، باید به طور مرتب چکاپ کلی انجام دهند. تغییرات رژیم غذایی، ورزش و دارو میتواند از بالا رفتن فشار خون جلوگیری کند و یا آن را در رنجی مشخص، حفظ کند.
این عارضه زمانی رخ میدهد که نیروی فشار خون به دیواره شریان به طور مداوم بیش از حد بالا باشد. این به مرور زمان به شریانها آسیب میرساند و میتواند منجر به عوارض جدی مانند حمله قلبی و سکته شود.
علائم فشار خون بالا
اکثر افراد مبتلا به این بیماری هیچ علامتی ندارند، حتی اگر فشار خون به سطوح خطرناکی برسد. شما میتوانید سالها بدون هیچ علامتی فشار خون بالا داشته باشید.
برخی از افراد مبتلا به فشار خون بالا ممکن است موارد زیر را داشته باشند:
- سردرد
- تنگی نفس
- خونریزی بینی
این علائم معمولاً تا زمانی که فشارخون بالا به مرحله شدید نرسد، رخ نمیدهند.
انواع فشار خون بالا
پزشک ممکن است یکی از دو نوع فشار خون بالا را تشخیص دهد:
اولیه: علل این نوع شامل، افزایش سن و عوامل سبک زندگی مانند ورزش نکردن کافی است.
ثانویه: علل این نوع شامل شرایط پزشکی مختلف یا دارویی است که مصرف میکنید.
اولیه و ثانویه: این نوع فشارخون میتواند همزمان وجود داشته باشد. به عنوان مثال، یک علت ثانویه جدید میتواند فشار خونی را که در حال حاضر بالا است حتی بیشتر کند.
چه عواملی باعث فشارخون بالا می شود؟
فشارخون اولیه علت مشخصی ندارد. معمولاً عوامل زیادی در کنار هم قرار میگیرند تا آن را ایجاد کنند. علل شایع عبارتند از:
- الگوهای غذایی ناسالم (از جمله رژیم غذایی سرشار از سدیم)
- عدم فعالیت بدنی
- مصرف زیاد نوشیدنیهای حاوی الکل
فشارخون ثانویه حداقل یک علت مشخص دارد که پزشکان میتوانند آن را شناسایی کنند. علل شایع عبارتند از:
- برخی داروها، از جمله سرکوب کنندههای ایمنی، NSAIDها و داروهای ضد بارداری خوراکی
- بیماری کلیوی
- مشکل خواب
- آلدوسترونیسم اولیه (سندرم کان)
- مصرف تفریحی مواد مخدر (از جمله آمفتامینها و کوکائین)
- بیماریهای عروق کلیوی، که شرایطی هستند که بر جریان خون در شریانها و وریدهای کلیه تأثیر میگذارند. تنگی شریان کلیوی یک مثال رایج است.
- استعمال دخانیات
آیا فشار خون بالا ژنتیکی است؟
محققان معتقدند ژنها در ابتلای این بیماری نقش دارند. اگر یک یا چند نفر از اعضای خانواده نزدیک به طور بیولوژیکی فشارخون بالا داشته باشند، خطر ابتلا به آن نیز افزایش مییابد.
عوارض فشارخون بالا چیست؟
عدم درمان فشارخون بالا ممکن است منجر به مشکلات سلامتی جدی شود، از جمله:
- بیماری عروق کرونر (CAD)
- سکته
- حمله قلبی
- بیماری شریان محیطی
- بیماری کلیوی و نارسایی کلیه
- عوارض دوران بارداری
- آسیب چشم
- زوال عقل عروقی
زمان مراجعه به پزشک
غربالگری فشارخون بالا، بخش مهمی از جلوگیری از پیشرفت بیماری میباشد. اینکه چند بار باید فشار خون خود را چک کنید به سن و سلامت کلی شما بستگی دارد. حداقل، هر دو سال یکبار با شروع سن 18 سالگی از پزشک خود بخواهید فشار خونتان را بررسی کند. اگر در سن 18 تا 40 سالگی یا بالاتر هستید، بیشتر در معرض خطر این بیماری قرار دارید، بنابراین، هربار با مراجعه به پزشک از او بخواهید فشارخون شما را اندازه گیری کند.
تشخیص
آزمایشات خونی:
CBC (شمارش کامل سلولهای خونی)
بررسی کمخونی یا عفونت پنهان که میتواند در بیماریهای زمینهای مؤثر باشد.
آزمایش الکترولیتها (سدیم، پتاسیم، کلراید)
بهویژه برای بررسی عملکرد کلیه و تأثیر داروهای ادرارآور (دیورتیکها).
آزمایش BUN و کراتینین
ارزیابی عملکرد کلیهها؛ چون فشار خون بالا ممکن است به کلیه آسیب بزند.
تست GFR (نرخ فیلتراسیون گلومرولی)
تخمین میزان عملکرد کلیه در تصفیه خون.
آزمایش قند خون ناشتا (FBS) و HbA1c
بررسی وجود یا احتمال ابتلا به دیابت که یکی از علل یا عوارض فشار خون بالاست.
آزمایش پروفایل چربی (کلسترول کل، HDL، LDL، تریگلیسرید)
بررسی خطر بیماریهای قلبی و عروقی.
آزمایشات ادراری:
آزمایش کامل ادرار (UA)
برای بررسی وجود پروتئین، گلوکز یا سلولهای خونی در ادرار که ممکن است نشانه آسیب کلیوی باشد.
اندازهگیری آلبومینوری (آلبومین ادرار)
تشخیص اولیه آسیب کلیه به دلیل فشار خون بالا.
آزمایشات و ارزیابیهای تکمیلی تصویربرداری:
الکتروکاردیوگرام (ECG یا نوار قلب)
بررسی ضخیم شدن دیوارههای قلب یا بینظمیهای ضربان قلب.
اکوکاردیوگرافی (سونوگرافی قلب)
بررسی ساختار قلب و قدرت پمپاژ آن.
سونوگرافی کلیهها
بررسی ساختار کلیهها برای تشخیص اختلالات مادرزادی یا انسدادها.
تصویربرداری از شریانهای گردن (داپلر کاروتید)
در صورت وجود علائم سکته یا تنگی عروق گردن.
آزمایشات تخصصی در صورت مشکوک بودن به فشار خون ثانویه:
اندازهگیری سطح رنین و آلدوسترون
برای بررسی وجود سندرم کان (هایپرآلدوسترونیسم اولیه).
بررسی سطح متانفرین و کاتکولامینهای ادرار 24 ساعته
برای رد کردن فئوکروموسیتوما (تومور نادر غده فوق کلیوی).
بررسی هورمون تیروئید (TSH, T3, T4)
پرکاری یا کمکاری تیروئید میتواند باعث فشار خون بالا شود.
درمان
درمان فشارخون بالا شامل تغییر سبک زندگی و داروها میشود. پزشکان درمان را بر اساس میزان فشار خون، علل بیماری و شرایط زمینهای بیمار توصیه میکنند.
تغییر سبک زندگی
در برخی مواقع کاهش فشارخون بدون دارو امکان پذیر است. به عنوان مثال، پزشک ممکن است، توصیه کند که ورزش کنید و وزن ایدهآل خود را در حفظ کنید، رژیم غذایی سالم داشته باشید به طور مثال رژیم DASH داشته باشید یعنی از مواد غذایی پر از میوه، سبزیجات، غلات کامل و لبنیات کم چرب استفاده کنید. استفاده از نمک را کم کنید، پتاسیم کافی مصرف کنید یعنی از مواد مغذی مانند موز، آووکادو و سیب زمینی استفاده کنید. استفاده از نوشیدنیهای حاوی الکل را محدود کنید.
گاهی اوقات، پزشکان، به همراه توصیههای فوق، دارو را هم تجویز میکنند.
داروهای کاهش فشارخون
- مهارکنندههای آنزیم مبدل آنژیوتانسین (ACE)
- مسدود کنندههای گیرنده آنژیوتانسین (ARBs)
- مسدود کنندههای کانال کلسیم
- دیورتیکها
در دوران بارداری باید از مصرف برخی داروها خودداری کنید. بنابراین، در صورت بارداری و یا اقدام به بارداری، حتماً پزشک خود را در جریان بگذارید.
نتیجه گیری
فشار خون بالا یک وضعیت جدی است که معمولاً هیچ علائمی ایجاد نمیکند. مراجعه به پزشک برای معاینات منظم میتواند به شما در پیشرفت این بیماری کمک کند. دانستن سطح فشارخون، اولین قدم به سوی ایجاد تغییراتی در سبک زندگی است که میتواند به سالم نگه داشتن عروق کمک کند.
مطالب مشابه:
سیروز کبدی
بیماری التهابی روده (IBD)
بیماری های گوارشی
آزمایش تری گلیسیرید Triglycerides
منابع: my.clevelandclinic
