آنوریسم مغزی چیست؟ علائم، علت و روش تشخیص و درمان

آنوریسم مغزی چیست؟ علائم، علت و روش تشخیص و درمان
آنوریسم مغزی که با نام آنوریسم سربرال نیز شناخته میشود، به برجستگی یا بیرونزدگی غیرطبیعی در دیواره یک شریان داخل یا اطراف مغز اشاره دارد. این اتفاق زمانی رخ میدهد که بخشی از دیواره رگ ضعیف شده و فشار مداوم جریان خون آن را به سمت بیرون هل میدهد؛ در نتیجه ساختاری شبیه به یک حباب کوچک ایجاد میشود.
با ورود خون بیشتر به این ناحیه، آنوریسم کشیدهتر و نازکتر میشود و احتمال پارگی آن افزایش مییابد. هرچه دیواره این برآمدگی نازکتر شود، خطر خونریزی ناگهانی بیشتر خواهد بود.
فهرست مطالب
انواع آنوریسم مغزی چیست؟
آنوریسمهای مغزی بر اساس شکل و علت ایجاد، به سه نوع اصلی تقسیم میشوند. شناخت این دستهبندی به پزشکان کمک میکند تا خطر پارگی، روش درمان و پیشآگهی را دقیقتر ارزیابی کنند.
آنوریسم ساکولار (کیسهای)
شایعترین نوع آنوریسم مغزی است که به دلیل ظاهر گرد و برجستهاش به نام (آنوریسم بری) نیز شناخته میشود.
ویژگیها:
- شبیه یک کیسه کوچک پر از خون
- معمولاً در محل انشعاب شریانها ایجاد میشود
- اغلب در عروق بزرگ قاعده جمجمه مشاهده میشود
این نوع بیشترین سهم را در موارد پارگی و بروز خونریزی زیرعنکبوتیه دارد.
آنوریسم فوزیفورم (دوکیشکل)
در این نوع، برآمدگی به صورت یکنواخت در تمام اطراف دیواره شریان ایجاد میشود و شکل رگ به صورت دوکی یا استوانهای متسع درمیآید.
ویژگیها:
- درگیری کامل محیط رگ
- اغلب با بیماریهای عروقی یا تصلب شرایین مرتبط است
- درمان آن نسبت به نوع ساکولار پیچیدهتر است.
آنوریسم مایکوتیک (عفونی)
این نوع آنوریسم در اثر عفونتهای باکتریایی، قارچی یا ویروسی ایجاد میشود. عفونت میتواند دیواره شریانهای مغزی را ضعیف کرده و منجر به تشکیل آنوریسم شود.
ویژگیها:
- بیشتر در عروق کوچکتر مغزی مشاهده میشود
- نسبت به آنوریسمهای قاعده جمجمه شیوع کمتری دارد
- معمولاً با درمان عفونت و مداخلات تخصصی کنترل میشود
محل ایجاد آنوریسم مغزی
آنوریسمها میتوانند در هر نقطهای از مغز شکل بگیرند، اما اغلب در شریانهای اصلی قاعده جمجمه ایجاد میشوند. بر اساس آمار، حدود 10 تا 30 درصد افرادی که دچار آنوریسم مغزی هستند، بیش از یک آنوریسم دارند.
اکثر آنوریسمهای مغزی کوچکاند و تا زمان بروز عارضه، علامتی ایجاد نمیکنند. با این حال، اگر این برآمدگی به اعصاب یا بافت مغزی مجاور فشار وارد کند، ممکن است علائمی مانند سردرد، اختلال بینایی یا مشکلات عصبی ظاهر شود.

پارگی آنوریسم مغزی چه عوارضی دارد؟
اگر آنوریسم دچار نشت یا پارگی شود، خون وارد فضای اطراف مغز میشود و یک وضعیت اورژانسی ایجاد میکند. پارگی آنوریسم مغزی یک تهدید جدی برای حیات است و نیاز به اقدام فوری پزشکی دارد. هرچه زمان بیشتری بدون درمان سپری شود، خطر مرگ یا ناتوانی دائمی افزایش مییابد.
مهمترین علامت پارگی آنوریسم
شایعترین نشانه، بروز ناگهانی و شدیدترین سردرد زندگی فرد است که به آن (سردرد رعدآسا) میگویند. این سردرد معمولاً به صورت ناگهانی و بسیار شدید آغاز میشود و میتواند با تهوع، استفراغ، تاری دید یا کاهش سطح هوشیاری همراه باشد.
عوارض جدی ناشی از پارگی آنوریسم
پارگی آنوریسم مغزی میتواند منجر به مشکلات زیر شود:
خونریزی زیرعنکبوتیه
شایعترین پیامد پارگی آنوریسم، خونریزی زیر عنکبوتیه یا Subarachnoid hemorrhage است. در این وضعیت، خون در فضای بین مغز و لایه محافظ آن (آراکنوئید) تجمع پیدا میکند. حدود 90 درصد موارد این نوع خونریزی به علت پارگی آنوریسم مغزی رخ میدهد.
سکته مغزی هموراژیک
یکی دیگر از پیامدهای مهم، سکته مغزی خونریزیدهنده یا Hemorrhagic stroke است که در آن خونریزی در فضای داخل جمجمه رخ میدهد و میتواند باعث آسیب دائمی بافت مغز شود.
عوارض ثانویه پارگی آنوریسم
پس از پارگی، ممکن است عوارض جدی دیگری نیز ایجاد شود:
وازواسپاسم (تنگی عروق مغزی)
در این حالت، رگهای خونی مغز دچار انقباض و تنگی میشوند و اکسیژنرسانی به بافت مغز کاهش مییابد. این وضعیت میتواند خطر سکته مغزی ثانویه را افزایش دهد.
هیدروسفالی
تجمع مایع مغزی نخاعی یا خون در اطراف مغز باعث افزایش فشار داخل جمجمه میشود و میتواند به آسیب مغزی منجر شود.
تشنج
فعالیت الکتریکی غیرطبیعی و ناگهانی در مغز که ممکن است آسیب ناشی از خونریزی را تشدید کند.
کما
حالت بیهوشی طولانی مدت که میتواند از چند روز تا چند هفته ادامه داشته باشد.
مرگ
متاسفانه حدود 50% موارد پارگی آنوریسم مغزی منجر به مرگ میشود، به ویژه اگر درمان به موقع انجام نشود.
آنوریسم مغزی بیشتر چه افرادی را درگیر میکند؟
آنوریسم مغزی میتواند در هر فردی و در هر سنی رخ دهد. این عارضه محدود به گروه سنی خاصی نیست و حتی در افراد جوان نیز ممکن است مشاهده شود. با این حال، احتمال بروز آن در بزرگسالان بیشتر از کودکان است.
بیشترین گروه در معرض خطر
بر اساس مطالعات اپیدمیولوژیک، آنوریسمهای مغزی بیشتر در افراد 30 تا 60 ساله تشخیص داده میشوند. این بازه سنی، شایعترین دوره بروز این عارضه محسوب میشود، زیرا تغییرات عروقی، فشار خون بالا و عوامل سبک زندگی در این سالها بیشتر خود را نشان میدهند.
تفاوت شیوع در زنان و مردان
آنوریسم مغزی در زنان شایعتر از مردان است. پژوهشها نشان میدهد که عوامل هورمونی، به ویژه کاهش استروژن پس از یائسگی، میتواند در تضعیف دیواره عروق و افزایش احتمال تشکیل آنوریسم نقش داشته باشد.
علائم آنوریسم مغزی چیست؟
علامتهای آنوریسم مغزی به این بستگی دارد که آنوریسم پاره شده یا هنوز سالم و بدون پارگی است. برخی از آنوریسمها سالها خاموش میمانند، در حالی که برخی دیگر ناگهان با یک طوفان عصبی ظاهر میشوند.
علائم پارگی آنوریسم مغزی
پارگی آنوریسم یک وضعیت اورژانسی و تهدیدکننده حیات است. مهمترین علامت آن، سردرد رعدآسا است؛ سردردی ناگهانی، شدید و غیرقابل تحمل که بسیاری از بیماران آن را (بدترین سردرد عمرم) توصیف میکنند.
علائم هشداردهنده پارگی:
- سردرد شدید و ناگهانی
- تهوع و استفراغ
- خشکی و سفتی گردن
- تاری دید یا دوبینی
- حساسیت به نور (فوتوفوبیا)
- تشنج
- افتادگی پلک و گشاد شدن مردمک
- درد بالای چشم یا پشت چشم
- گیجی و اختلال هوشیاری
- ضعف یا بیحسی در اندامها
- عدم هوشیاری
اگر این علائم را تجربه کردید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید یا به نزدیکترین مرکز درمانی مراجعه کنید.
خونریزی هشداردهنده
گاهی آنوریسم قبل از پارگی کامل، مقدار کمی خون نشت میکند که به آن خونریزی هشداردهنده گفته میشود. این حالت میتواند چند روز یا حتی چند هفته پیش از پارگی اصلی، باعث سردردهای هشداردهنده شود. این مرحله فرصتی حیاتی برای تشخیص زودهنگام است.
پارگی آنوریسم معمولاً منجر به خونریزی زیرعنکبوتیه میشود که یک اورژانس عصبی جدی محسوب میشود.
علائم آنوریسم مغزی بدون پارگی
بیشتر آنوریسمهای سالم و کوچک علامتی ایجاد نمیکنند. اما اگر اندازه آن افزایش یابد، ممکن است به اعصاب یا بافت مغز فشار وارد کند.
علائم احتمالی آنوریسم بدون پارگی:
- سردردهای مکرر
- تغییرات بینایی
- گشاد شدن یک مردمک
- بیحسی یا گزگز صورت یا سر
- درد پشت یا بالای چشم
- تشنج
در صورت مشاهده این علائم، مراجعه سریع به پزشک اهمیت زیادی دارد.
علت ایجاد آنوریسم مغزی چیست؟
آنوریسم مغزی زمانی ایجاد میشود که دیواره یکی از شریانهای مغز نازک و ضعیف شود. این ضعف معمولاً در محل انشعاب شریانها اتفاق میافتد. برخی افراد به دلیل نقص مادرزادی در دیواره عروق با استعداد بیشتری متولد میشوند.
عوامل ژنتیکی موثر
برخی بیماریهای ارثی که خطر آنوریسم را افزایش میدهند عبارتند از:
- سندرم اهلرز-دنلوس عروقی
- بیماری کلیه پلی کیستیک اتوزومال غالب
- سندرم مارفان
- دیسپلازی فیبروماسکولار
- ناهنجاری شریانی وریدی
داشتن سابقه خانوادگی درجه یک نیز خطر را افزایش میدهد.
عوامل اکتسابی
- استعمال سیگار
- فشار خون بالا
- مشرف کوکائین
- مصرف زیاد الکل
این عوامل به مرور زمان دیواره عروق را افرسوده میکنند.
چه عواملی باعث پارگی آنوریسم میشوند؟
مهمترین عامل شناخته شده، فشار خون بالا است. افزایش ناگهانی فشار خون میتواند دیواره ضعیف رگ را تسلیم کند.
شرایط افزایشدهنده خطر پارگی:
- استرس شدید یا خشم ناگهانی
- زور زدن هنگام بلند کردن اجسام سنگین
- فشار خون کنترل نشده
عوامل تعیین کننده احتمال پارگی
اندازه و شکل: آنوریسمهای بزرگتر و نامنظم خطر بیشتری دارند.
رشد تدریجی: افزایش اندازه در طول زمان ریسک پارگی را بالا میبرد.
محل قرارگیری: آنوریسمهای شریانهای ارتباطی قدامی و خلفی بیشتر مستعد پارگیاند.
سن بالا: افراد بالای 70 سال در معرض خطر بیشتری هستند.
سابقه خونریزی قبلی یا وجود چند آنوریسم همزمان
تشخیص آنوریسم مغزی چگونه انجام میشود؟
بسیاری از آنوریسمهای بدون پارگی به صورت اتفاقی در تصویربرداریهای مغزی کشف میشوند. اما در صورت بروز علائم، بررسی فوری ضروری است.
روشهای تشخیص آنوریسم
CT scan
اولین تست در موارد مشکوک به خونریزی است. میتواند وجود خون در مغز را نشان دهد. نوع پیشرفته آن، CTA، جریان خون و شکل آنوریسم را دقیقتر نمایش میدهد.
MRI و MRA
تصاویر دقیقتری از بافت مغز ارائه میدهد. MRA برای بررسی عروق مغزی استفاده میشود.
آنژیوگرافی مغزی
روشی دقیق که با وارد کردن کاتتر از طریق کشاله ران یا مچ دست انجام میشود و تصویر واضحی از عروق مغزی فراهم میکند.
بررسی مایع مغزی نخاعی (CSF Analysis)
در صورت شک به خونریزی، نمونهگیری از مایع مغزی نخاعی میتواند وجود خون را مشخص کند.
درمان آنوریسم مغزی چگونه انجام میشود؟
هدف اصلی درمان آنوریسم مغزی این است که جریان خون به داخل آنوریسم متوقف یا به حداقل برسد تا خطر پارگی و خونریزی کاهش یابد.
اگر آنوریسم دچار نشت یا پارگی شده باشد، جراحی اورژانسی ضروری است. اما در مورد آنوریسمهای بدون پارگی، تصمیم درمان به شرایط فردی، اندازه و محل آنوریسم و عوامل خطر بستگی دارد.
تیم درمانی با توجه به آناتومی عروق، اندازه و موقعیت آنوریسم و وضعیت سلامت عمومی بیمار، بهترین گزینه را پیشنهاد میکند.
به طور کلی، دوره بهبودی در آنوریسمهای پاره شده طولانیتر از آنوریسمهای سالم است.
روشهای اصلی درمان آنوریسم مغزی
جراحی کلیپینگ میکروواسکولار
در این روش، جراح مغز و اعصاب با ایجاد یک برش کوچک در جمجمه به آنوریسم دسترسی پیدا میکند. سپس با استفاده از میکروسکوپ جراحی، یک کلیپس فلزی کوچک در پایه آنوریسم قرار میدهد تا مسیر ورود خون مسدود شود.
این روش میتواند:
- خونریزی فعال را متوقف کند.
- از بزرگ شدن آنوریسم جلوگیری کند.
- احتمال پارگی مجدد را کاهش دهد.
اگر آنوریسم به طور کامل کلیپ شود، معمولاً خطر عود خونریزی بسیار کم خواهد بود.
کویلینگ اندوواسکولار
در این روش کمتهاجمی، پزشک یک کاتتر انعطافپذیر را از طریق شریان کشاله ران یا مچ دست وارد میکند و آن را تا عروق مغزی هدایت میکند. سپس سیمهای ظریف و مارپیچ داخل آنوریسم قرار داده میشوند.
این سیمها باعث تشکیل لخته داخل آنوریسم شده و از ورود خون جلوگیری میکنند. عملکرد آن شبیه یک سد داخلی است که آنوریسم را از چرخه حریان خون جدا میکند.
استنتهای انحراف جریان
در این تکنیک، یک استنت توریشکل در داخل رگ و در محل آنوریسم قرار داده میشود. این شبکه فلزی جریان خون را از ورود مستقیم به آنوریسم منحرف میکند و به مرور زمان باعث بسته شدن آن میشود.
دستگاه WEB
در این روش، یک وسیله مشبک فلزی به شکل کرده یا مکعب کوچک داخل آنوریسم قرار میگیرد. این وسیله مانند کویل عمل میکند و مانع از ورود خون به آنوریسم میشود.

درمانهای تکمیلی در پارگی آنوریسم
در صورت پارگی، علاوه بر جراحی، درمانهای حمایتی نیز برای پیشگیری از عوارض انجام میشود:
- داروهای ضدتشنج برای پیشگیری از تشنج
- مسدودکنندههای کانال کلسیم برای کاهش خطر سکته ناشی از Vasospasm
- شانت مغزی برای تخلیه مایع مغزی نخاعی و پیشگیری از Hydrocephalus
بسیاری از بیماران پس از پارگی نیاز به توانبخشی جسمی، گفتاردرمانی و کاردرمانی دارند.
آیا آنوریسم بدون پارگی نیاز به درمان دارد؟
اگر آنوریسم کوچک باشد، علامتی ایجاد نکند و عوامل خطر مهمی وجود نداشته باشد، ممکن است پزشک تنها پایش دورهای با تصویربرداری را توصیه کند.
تصویربرداریهای مانند:
- CT scan
- MRI
برای بررسی رشد یا تغییر شکل آنوریسم استفاده میشوند.
در این شرایط معمولاً توصیه میشود:
- شیگار ترک شود.
- فشار خون به خوبی کنترل شود.
اگر آنوریسم بزرگ باشد یا عوامل خطر وجود داشته باشد، درباره مزایا و خطرات درمان جراحی یا اندوواسکولار تصمیمگیری مشترک انجام میشود.
چگونه خطر ابتلا یا پارگی آنوریسم را کاهش دهیم؟
برخی عوامل مانند سن یا بیماریهای ژنتیکی قابل تغییر نیستند، اما میتوان خطر را کاهش داد:
- کنترل دقیق فشار خون
- ترک سیگار
- پرهیز از مصرف کوکائین و مواد محرک
- کاهش مصرف الکل
- کنترل استرس
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر دچار سردرد ناگهانی و شدید همراه با علائم عصبی شدید، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
اگر آنوریسم بدون پارگی دارید، باید به طور منظم تحت نظر پزشک باشید تا اندازه آن کنترل شود و از بروز آنوریسم جدید جلوگیری گردد.
جمعبندی درباره آنوریسم مغزی
آنوریسم مغزی یک برآمدگی در دیواره ضعیف شده شریانهای مغزی است که ممکن است شالها بدون علامت باقی بماند. بسیاری از افراد حتی از وجود آن آگاه نیستند، زیرا آنوریسمهای کوچک معمولاً علامتی ایجاد نمیکنند و اغلب به صورت اتفاقی در تصویربرداریهایی مانند MRI یا CT scan کشف میشوند.
با این حال، خطر اصلی زمانی ایجاد میشود که آنوریسم دچار نشت یا پراگی شود. پارگی میتواند منجر به خونریزی زیرعنکبوتیه شود؛ وضعیتی اورژانسی که با سردرد ناگهانی و شدید، تهوع، کاهش هوشیاری و علائم عصبی همراه است و نیاز به اقدام فوری پزشکی دارد.
نکات کلیدی که باید بدانیم
- آنوریسم میتواند در هر سنی رخ دهد، اما در زنان 40 تا 60 سال شایعتر است.
- شایعترین نوع، آنوریسم ساکولار یا کیسهای است.
- فشار خون بالا و سیگار از مهمترین عوامل خطر هستند.
- روشهای درمانی شامل جراحی کلیپینگ، کویلینگ اندوواسکولار و استنتهای انحراف جریان است.
- آنوریسمهای کوچک بدون علامت ممکن است فقط نیاز به پایش دورهای داشته باشند.
نکته مهم
شناخت علائم هشداردهنده، کنترل فشار خون، ترک سیگار و پیگیری منظم پزشکی میتواند از بروز عوارض جدی پیشگیری کند. در صورت بروز سردرد ناگهانی و شدید یا علائم عصبی غیرعادی، مراجعه فوری به اورژانس میتواند جان بیمار را نجات دهد.
سوالات متداول درباره آنوریسم مغزی
آنوریسم مغزی چگونه مشخص میشود؟
برآوردها نشان میدهد حدود 6% از افراد ممکن است یک آنوریسم مغزی بدون پارگی داشته باشند، بدون آنکه از آن آگاه باشند. این عارضه میتواند در هر سن و در هر دو جنس رخ دهد، اما در زنان 40 تا 60 سال شایعتر است.
بیشتر آنوریسمهای بدون پارگی به صورت اتفاقی و هنگام انجام تصویربرداریهایی مانند:
- CT scan
- MRI
برای بررسی مشکلات دیگر مغزی کشف میشوند.
از کجا بفهمیم آنوریسم مغزی داریم؟
اکثر آنوریسمها تا زمانی که پاره نشوند علامتی ایجاد نمیکنند. به همین دلیل ممکن است فرد بدون انجام آزمایشهای تصویربرداری از وجود آن بیخبر بماند.
شایعترین علامت پارگی، سردرد ناگهانی و بسیار شدید است که اغلب به عنوان بدترین سردرد عمر توصیف میشود.
علائم دیگر میتواند شامل تهوع، استفراغ، سفتی گردن و اختلال هوشیاری باشد. پارگی آنوریسم معمولاً منجر به خونریزی زیرعنکبوتیه میشود که یک اورژانس پزشکی جدی است.
آیا میتوان از پارگی آنوریسم مغزی بهبود یافت؟
بله. بسیاری از بیماران با درمان سریع و مراقبت تخصصی میتوانند بهبود پیدا کنند. مداخله زودهنگام، جراحی یا درمان اندوواسکولار و مراقبتهای نورولوژیک پیشرفته نقش تعیینکنندهای در افزایش شانس بقا و کاهش عوارص دارند.
با این حال، پیشآگهی به عواملی مانند شدت خونریزی، سن بیمار و سرعت درمان بستگی دارد.
اگر آنوریسم داشته باشیم، از چه چیزهایی باید پرهیز کنیم؟
اگر مبتلا به آنوریسم مغزی هستید، باید عواملی را که خطر پارگی را افزایش میدهند کنترل کنید:
- ترک سیگار
- کنترل دقیق فشار خون
- پرهیز از مصرف مواد محرک مانند کوکائین
- کاهش استرسهای شدید و ناگهانی
مدیریت صحیح این عوامل میتواند احتمال پارگی را کاهش دهد.
آیا آنوریسم مغزی میتواند باعث تغییر شخصیت شود؟
در برخی موارد، به ویژه پس از پارگی، ممکن است تغییرات شخصیتی مشاهده شود. این تغییرات میتواند ناشی از آسیب مغزی یا واکنش روانی به تجربه بیماری باشد.
علائم احتمالی شامل:
- زودرنجی یا عصبانیت
- افسردگی
- رفتارهای تکانشی
- اختلال حافظه
- نوسانات خلقی
آنوریسم چه مدت میتواند بدون پارگی باقی بماند؟
برخی آنوریسمهای کوچک ممکن است هرگز پاره نشوند و فرد سالها بدون علامت زندگی کند. با این حال، هر آنوریسمی، حتی کوچک، پتانسیل نشت یا پارگی دارد.
به همین دلیل، پایش منظم با تصویربرداری و کنترل عوامل خطر اهمیت زیادی دارد.
آیا آنوریسم مغزی خطرناک است؟
بله، آنوریسم مغزی میتواند خطرناک باشد، اما شرت خطر آن بستگی به نوع، اندازه، محل آنوریسم و وضعیت سلامت فرد دارد.
نکات کلیدی درباره خطرات آنوریسم مغزی
1- آنوریسمهای بدون پارگی معمولاً بیخطرند
بسیاری از آنوریسمهای کوچک علامتی ایجاد نمیکنند و ممکن است سالها بدون مشکل باقی بمانند.
در این موارد، پزشک معمولاً فقط پایش دورهای با تصویربرداری را توصیه میکند.
2- آنوریسمهای بزرگ یا با عوامل خطر بالا پرخطرند
آنوریسمهای بزرگ یا آنهایی که رشد میکنند، یا در نقاط حساس مغز قرار دارند، احتمال نشت یا پارگی بیشتری دارند.
3- پارگی آنوریسم مغزی یک اورژانس پزشکی است
وقتی آنوریسم پاره میشود، خون وارد بافت مغز یا فضای زیر عنکبوتیه میشود.
این وضعیت میتواند منجر به سردرد ناگهانی شدید، تهوع، ضعف، تشنج و حتی مرگ شود.
درمان فوری در این شرایط حیاتی است و شانس بقا با مداخله سریع جراحی یا اندوواسکولار با طور قابل توجهی افزایش مییابد.
4- عوامل افزایشدهنده خطر
- فشار خون بالا
- استعمال سیگار
- سابقه خانوادگی آنوریسم
- سن بالا و برخی بیماریهای ژنتیکی
نحوه تعیین وقت مشاوره در آزمایشگاه پاتوبیولوژی اوستا
حضوری: با مراجعه به آزمایشگاه پاتوبیولوژی اوستا از خدمات مشاوره ژنتیک بهرهمند شوید.
آدرس: خیابان ولیعصر – خیابان مطهری – نبش خیابان لارستان – پلاک 414، تهران
شماره تماس: 02188801071 – 02188802408 – avesta_lab@
ساعات کاری: شنبه تا پنجشنبه، 7:00 الی 19:00
مطالب مشابه:
آلودگی هوا مغز را درگیر میکند: هوای آلوده روند زوال عقل آلزایمر را تسریع میکند
علائم سکته مغزی و اقدامات فوری
سرطان مغز (تومور مغزی)
سکته مغزی
منبع: my.clevelandclinic – brighamandwomens
