سندرم کاداسیل
سندرم کاداسیل
سندرم کاداسیل یک بیماری ژنتیکی است. این بیماری شریانی مغزی اتوزومال غالب همراه با انفارکتوس های زیرقشری و لکوانسفالوپاتی، نامیده می شود که باعث سکته مغزی و سایر اختلالات می گردد. این بیماری با ضخیم شدن این رگ های خونی مشخص می شود که منجر به کاهش جریان خون، آسیب ایسکمیک و طیف وسیعی از علائم عصبی می شود.
سلول های عضلانی اطراف این رگ های خونی (سلول های عضله صاف عروقی) غیر طبیعی هستند و به تدریج می میرند. در مغز، آسیب رگ های خونی ناشی از آن (آرتریوپاتی) می تواند باعث میگردن، اغلب با اختلالات بینایی یا اورا، یا تشنج های مکرر (صرع) شود.
تاثیر سندرم کاداسیل در بدن چیست؟
رگ های خونی آسیب دیده، جریان خون را کاهش می دهند و می تواند باعث مرگ بافت ها (انفارکتوس) در سراسر بدن شوند. انفارکتوس در مغز می تواند منجر به سکته مغزی شود. در افراد مبتلا به کاداسیل، سکته مغزی می تواند در هر زمانی از کودکی تا اواخر بزرگسالی رخ دهد، اما معمولاً در اواسط بزرگسالی اتفاق می افتد. افراد مبتلا به کاداسیل اغلب بیش از یک سکته مغزی در طول زندگی خود دارند.
سکته های مغزی مکرر می توانند به مرور زمان به مغز آسیب برسانند. سکته های مغزی که در ناحیه زیر قشری مغز، که در استدلال و حافظه نقش دارد، رخ می دهند، می توانند باعث از دست رفتن تدریجی عملکرد ذهنی (زوال عقل) و تغییرات در خلق و خو و شخصیت شوند.
بسیاری از افراد مبتلا به کاداسیل همچنین دچار لکوانسفالوپاتی می شوند که تغییری در نوعی از بافت مغز به نام ماده سفید است که با انجام MRI قابل مشاهده است.
شروع علائم کاداسیل بر اساس سن افراد مبتلا، بسیار متفاوت است، همانطور که شدت این ویژگی ها نیز متفاوت هستند.
کاداسیل با عوامل خطر رایج سکته مغزی و حمله قلبی، مانند فشار خون بالا و کلسترول بالا، مرتبط نیست، اگرچه برخی از افراد مبتلا ممکن است این مشکلات سلامتی را نیز داشته باشند.
علل سندرم کاداسیل
علت این بیماری جهش در ژن NOTCH3 است. این ژن دستورالعمل هایی برای تولید پروتئین گیرنده NOTCH3 ارائه می دهد که برای عملکرد طبیعی و بقای سلول های عضله صاف عروقی مهم است. هنگامی که مولکول های خاصی به گیرنده های NOTCH3 متصل می شوند، گیرنده ها سیگنال هایی را به هسته سلول ارسال می کنند. سپس این سیگنال ها ژن های خاصی را در سلول های عضله صاف عروقی فعال می کنند.
جهش های ژن NOTCH3 منجر به تولید پروتئین گیرنده NOTCH3 غیرطبیعی می شود که عملکرد و بقای سلول های عضله صاف عروقی را مختل می کند. اختلال در عملکرد NOTCH3 می تواند منجر به خود تخریبی (آپوپتوز) این سلول ها شود. در مغز، از بین رفتن سلول های عضله صاف عروقی منجر به آسیب رگ های خونی می شود که می تواند علائم و نشانه های کاداسیل را ایجاد کند.
وراثت
این بیماری با الگوی اتوزومال غالب به ارث می رسد، به این معنی که یک کپی از ژن NOTCH3 تغییر یافته در هر سلول برای ایجاد این اختلال کافی است.
در بیشتر موارد، فرد مبتلا جهش را از یکی از والدین مبتلا به ارث میبرد. چند مورد نادر ممکن است ناشی از جهش های جدید در ژن NOTCH3 باشد. این موارد در افرادی رخ می دهد که سابقه این اختلال را در خانواده خود ندارند.
علائم سندرم کاداسیل:
- میگرن: سردردهای شدید، اغلب با اورا (اختلالات بینایی)
- سکته های مغزی مکرر: سکتههای مغزی کوچک در مغز می تواند منجر به نقص های عصبی مانند ضعف، مشکلات گفتاری یا مشکلات هماهنگی شود.
- زوال شناختی: مشکل پیشرونده در حافظه، تفکر و حل مسئله، که به طور بالقوه منجر به زوال عقل می شود.
- سایر علائم: اختلالات خلقی، افسردگی و اضطراب نیز می توانند با کاداسیل مرتبط باشند.
تشخیص:
تشخیص معمولاً از طریق آزمایش ژنتیکی یا بیوپسی پوست انجام می شود.
آزمایشات تکمیلی سندرم کاداسیل
1. آزمایشات ژنتیکی
تست مولکولی ژن NOTCH3:
استاندارد طلایی برای تشخیص قطعی CADASIL.
با روش NGS یا Sanger sequencing انجام میشود.
تشخیص پیش از تولد (Prenatal diagnosis): در خانوادههای پرخطر از طریق آمنیوسنتز یا CVS.
2. تصویربرداری مغزی
MRI مغز:
یافته شاخص: ضایعات ماده سفید (بهویژه در لوبهای گیجگاهی قدامی و کپسول خارجی).
بررسی سکتههای کوچک (لاکنار)، خونریزیهای میکروسکوپی و آتروفی مغز.
MRA یا CTA: ارزیابی عروق مغزی برای افتراق با سایر واسکولوپاتیها.
3. بیوپسی پوستی
نمونهبرداری از پوست و بررسی میکروسکوپی الکترونی:
مشاهده رسوبات گرانولار اوسمیوفیلیک (GOM) در اطراف سلولهای عضله صاف عروق کوچک.
بهویژه در صورت عدم دسترسی یا عدم امکان تست ژنتیک.
4. آزمایشات نوروپسیکولوژیک
ارزیابی شناختی: تستهای حافظه، توجه و عملکرد اجرایی برای بررسی شدت دمانس یا افت شناختی.
ارزیابی روانپزشکی: بررسی افسردگی، اضطراب یا سایر اختلالات رفتاری.
5. آزمایشات تکمیلی دیگر
آزمایش خون (جهت افتراق):
بررسی ریسکفاکتورهای سکته (قند، چربی، انعقادی)
اگرچه در CADASIL معمولاً اختلالات متابولیک اولیه دخیل نیستند.
EEG (در صورت وجود تشنج): برای بررسی فعالیت الکتریکی مغز.
کنترل و درمان کاداسیل:
در حال حاضر هیچ درمانی برای کاداسیل وجود ندارد و درمان بر کنترل علائم و کاهش عوامل خطر قلبی عروقی متمرکز است.
کنترل علائم:
درمان میگرن، کنترل فشار خون و کنترل سایر علائم برای بهبود کیفیت زندگی.
کاهش خطر بیماری های قلبی عروقی:
کاهش عوامل خطر مانند کلسترول بالا، سیگار و چاقی برای جلوگیری از سکته مغزی و عوارض عروقی بیشتر.
مشاوره ژنتیک:
برای افرادی که در معرض خطر هستند یا سابقه خانوادگی کاداسیل دارند، مشاوره ژنتیک می تواند اطلاعات دقیقی ارائه دهد.
مطالب مشابه:
