ژیاردیازیس
ژیاردیازیس
ژیاردیازیس یک عفونت رودهای است که توسط یک انگل میکروسکوپی به نام ژیاردیا لامبلیا ایجاد می شود. این انگل در سراسر جهان، به ویژه در آب ها، زندگی می کند. اگر به طور تصادفی وارد روده شود، در روده ساکن و تکثیر می شود و از مواد مغذی در آنجا تغذیه می کند. این عفونت می تواند باعث ایجاد علائم روده ای مختلفی از جمله اسهال بدبو، نفخ و گاز، گرفتگی معده، حالت تهوع و خستگی شود.
علائم ژیاردیازیس می تواند از خفیف تا شدید متغیر باشد و برخی از افراد اصلا علائمی نداشته باشند. این عفونت معمولاً پس از چند هفته به خودی خود از بین می رود، اما افرادی که سیستم ایمنی ضعیف تری دارند، ممکن است در پاکسازی آن به مشکل برخورند. در صورت نیاز، پزشک می تواند داروهای ضد انگلی برای ژیاردیازیس تجویز کند. گاهی اوقات، افراد هفتهها تا ماهها پس از رفع عفونت، همچنان علائم را دارند.
ژیاردیا لامبلیا در مناطق و محیطهایی با بهداشت عمومی کمتر، به ویژه در آبهای طبیعی و منابع آب عمومی که به طور نامناسبی ضدعفونی شدهاند، رشد میکند. کودکان بیشتر از بزرگسالان، به ویژه کودکان زیر 4 سال، به این بیماری مبتلا میشوند.
علل ژیاردیازیس چیست؟
ژیاردیازیس لامبلیا در مدفوع حیوانات و انسان یافت میشود. این انگلها همچنین در غذا، آب و خاک آلوده رشد میکنند و میتوانند برای مدت طولانی در خارج از میزبان زنده بمانند. مصرف تصادفی این انگلها میتواند منجر به عفونت شود.
رایجترین راه ابتلا به ژیاردیازیس، نوشیدن آبی است که حاوی ژیاردیازیس لامبلیا است. آب آلوده میتواند در استخرهای شنا، جکوزیها و آبهای سطحی مانند دریاچهها باشد. منابع آلودگی شامل مدفوع حیوانات، پوشک و رواناب کشاورزی است.
ابتلا به ژیاردیازیس از طریق غذا کمتر رایج است، زیرا گرما انگلها را از بین میبرد. بهداشت ضعیف هنگام لمس غذا یا مصرف محصولاتی که در آب آلوده، شسته شدهاند، میتواند باعث گسترش انگل شود.
ژیاردیازیس همچنین از طریق تماس شخصی منتقل میشود. به عنوان مثال، رابطه جنسی مقعدی محافظت نشده میتواند عفونت را از فردی به فرد دیگر منتقل کند.
تعویض پوشک کودک یا گرفتن انگل هنگام کار در یک مهدکودک نیز از راههای رایج ابتلا به عفونت است. کودکان در معرض خطر بالای ابتلا به ژیاردیازیس هستند، زیرا هنگام پوشک کردن یا آموزش توالت رفتن، احتمالاً با مدفوع مواجه میشوند.
علائم ژیاردیازیس چیست؟
برخی افراد میتوانند بدون هیچ علامتی ناقل انگل ژیاردیا باشند. علائم ژیاردیازیس معمولاً یک یا دو هفته پس از مواجهه با آن ظاهر میشوند. این علائم عبارتند از:
- خستگی
- حالت تهوع
- اسهال یا مدفوع چرب
- عدم اشتها
- استفراغ
- نفخ و گرفتگی عضلات شکم
- کاهش وزن
- گاز بیش از حد
- سردرد
- درد شکم
عوارض
ژیاردیازیس میتواند منجر به عوارضی مانند کاهش وزن و کمآبی بدن ناشی از اسهال و بیماری های گوارشی شود. این عفونت همچنین میتواند در برخی افراد باعث عدم تحمل لاکتوز و برخی بیماری های خودایمنی شود. کودکان زیر 5 سال که به ژیاردیازیس مبتلا هستند، در معرض خطر سوء تغذیه قرار دارند که میتواند در رشد جسمی و روانی آنها اختلال ایجاد کند.
تشخیص
برای تشخیص این بیماری، پزشک از روشهای مختلف آزمایشگاهی و در صورت لزوم اقدامات تخصصیتر استفاده میکند:
آزمایش مدفوع:
- معمولترین روش تشخیص، بررسی یک یا چند نمونه مدفوع است.
- تکنسین آزمایشگاه وجود انگل ژیاردیا یا کیستهای آن را در نمونه بررسی میکند.
- گاهی لازم است در طول درمان یا پیگیری، نمونههای بیشتری ارائه دهید.
آنتیژن ژیاردیا (Stool Antigen Test):
- یک تست ایمونواسی (ELISA یا EIA) است که پروتئینهای خاص ژیاردیا را در مدفوع شناسایی میکند.
- حساسیت و دقت بالاتری نسبت به میکروسکوپ ساده دارد.
انتروسکوپی:
- در مواردی که تشخیص با آزمایش مدفوع قطعی نشود، پزشک ممکن است انتروسکوپی تجویز کند.
- در این روش، یک لوله باریک و انعطافپذیر از راه گلو وارد روده کوچک میشود.
- این کار امکان مشاهده مستقیم دستگاه گوارش و برداشت نمونه بافتی (بیوپسی) را فراهم میکند.
تستهای مولکولی (PCR):
- روشهای پیشرفته برای شناسایی DNA ژیاردیا در نمونه مدفوع.
- این تستها حساسیت و ویژگی بسیار بالایی دارند، اما بیشتر در مراکز تخصصی و پژوهشی در دسترس هستند.
درمانهای ژیاردیازیس
در بیشتر موارد، ژیاردیازیس در نهایت خود به خود بهبود مییابد. اگر عفونت شدید یا طولانی مدت باشد، پزشک ممکن است دارو تجویز کند. اکثر پزشکان به جای اینکه اجازه دهند عفونت به خودی خود بهبود یابد، درمان با داروهای ضد انگل را توصیه میکنند. برخی از آنتیبیوتیکها معمولاً برای درمان ژیاردیازیس استفاده میشوند:
مترونیدازول: آنتیبیوتیکی است که باید 5 تا 7 روز مصرف شود. این دارو میتواند باعث حالت تهوع شود و طعم فلزی در دهان ایجاد کند.
تینیدازول: به اندازه مترونیدازول مؤثر است و اغلب ژیاردیازیس را با یک دوز درمان میکند.
نیتازوکسانید: یک گزینه محبوب برای کودکان است، زیرا به صورت مایع موجود است و فقط باید به مدت 3 روز مصرف شود.
پارومومایسین: نسبت به سایر آنتیبیوتیکها احتمال کمتری برای ایجاد نقص مادرزادی دارد، اگرچه زنان باردار باید قبل از مصرف هرگونه داروی ژیاردیازیس تا بعد از زایمان صبر کنند. این دارو در سه دوز در طول 5 تا 10 روز تجویز میشود.
راههای پیشگیری از ژیاردیازیس
اگرچه جلوگیری کامل از ابتلا به ژیاردیازیس همیشه امکانپذیر نیست، اما با رعایت نکات بهداشتی میتوان خطر آن را به میزان زیادی کاهش داد:
رعایت بهداشت فردی:
دستها را بهطور مرتب و کامل با آب و صابون بشویید، بهویژه پس از رفتن به سرویس بهداشتی و قبل از صرف غذا.
اگر در محیطهایی مانند مهدکودک یا مراکز مراقبت روزانه کار میکنید، شستوشوی دستها اهمیت بیشتری دارد.
ایمنی در برابر آب آلوده:
هنگام شنا در رودخانه، نهر یا برکه، از بلع آب خودداری کنید.
از نوشیدن آب سطحی پرهیز کنید، مگر اینکه آب را جوشانده، فیلتر یا با ید تصفیه کرده باشید.
در زمان پیادهروی یا کمپینگ، آب معدنی همراه داشته باشید.
احتیاط در سفر:
در مناطقی که شیوع ژیاردیازیس بالاست، از مصرف آب لولهکشی خودداری کنید.
حتی برای مسواک زدن هم از آب بطری یا جوشیده استفاده کنید.
به یاد داشته باشید که یخ و برخی نوشیدنیها نیز ممکن است با آب آلوده تهیه شده باشند.
از مصرف میوه و سبزیجات خام و نپخته محلی بپرهیزید.
رفتارهای جنسی ایمن:
برخی رفتارهای جنسی مانند رابطه مقعدی میتوانند باعث انتقال عفونت شوند.
استفاده از وسایل محافظتی احتمال ابتلا را کاهش میدهد.
نتیجه گیری
رعایت اقدامات پیشگیرانه مانند شستشوی منظم دستها و استفاده از آب تصفیهشده میتواند تا حد زیادی شما و اطرافیانتان را در برابر ژیاردیازیس محافظت کند. با این حال، این انگل در بسیاری از مناطق شایع است و همیشه نمیتوان از ابتلا به آن اجتناب کرد.
در بیشتر موارد، عفونت خفیف و موقتی است و ممکن است نیازی به درمان نداشته باشد. با این حال، اگر پزشک تشخیص داد که درمان لازم است، در مراجعه به پزشک تردید نکنید. همچنین، اگر درمان اثر کافی نداشت یا علائم ادامه یافت، حتماً با پزشک خود مشورت کنید.
مطالب مشابه:
