کم خونی فقر آهن

کم خونی فقر آهن

کم خونی فقر آهن یک اختلال خونی است که گلبول‌های قرمز را تحت تاثیر قرار می‌دهد. این شایع‌ترین شکل کم خونی است. این اتفاق زمانی می‌افتد که بدن آهن کافی برای ساخت هموگلوبین ندارد. در نتیجه، کمبود آهن ممکن است باعث احساس تنگی نفس یا خستگی شود. این علائم در طول زمان ایجاد می‌شوند. هنگامی که کمبود آهن مشخص می‌شود، ممکن است مکمل‌های آهن برای بیمار تجویز شود. در این صورت پزشکان آزمایشاتی را برای تعیین علت ابتلا به کمبود آهن درخواست می‌کنند.

تاثیرات کم خونی ناشی از فقر آهن بر بدن

علائم این بیماری در طول زمان رخ می‌دهد و حتی شاید علائمی احساس نشود. با این حال، اگر کم خونی ناشی از فقر آهن درمان نشود، می‌تواند باعث احساس خستگی و ضعف شود. همچنین ممکن است فرد متوجه پوست رنگ پریده و سردی دست و پا شود. این بیماری می‌تواند گاهی باعث سرگیجه یا سبکی سر، درد قفسه سینه، تپش قلب شود. کمبود آهن می‌تواند باعث شود که فرد هوس غیرعادی برای مواد غیر خوراکی مانند یخ، خاک یا کاغذ داشته باشد.

کم خونی فقر آهن چگونه ایجاد می‌شود؟

به طور معمول، بدن از غذایی که مصرف می‌کنید آهن دریافت می‌کند، بنابراین برای تولید هموگلوبین مشکلی ایجاد نمی‌شود. این بیماری زمانی ایجاد می‌شود که بدن از ذخایر آهن سریع‌تر از ذخیره مجدد، استفاده می‌کند، یا زمانی که جریان آهن به سیستم شما کند شده باشد. این اتفاق در سه مرحله رخ می‌دهد:

1) اتمام ذخایر آهن: در این مرحله، ذخایر آهن برای ساخت هموگلوبین جدید و گلبول‌های قرمز خون در حال کاهش است، اما هنوز روی گلبول‌های قرمز تأثیری نداشته است.

2) کمبود ذخایر آهن: در این مرحله، روند طبیعی ساخت گلبول‌های قرمز تغییر می‌کند و فرد دچار عاملی به نام اریتروپوئزیس کمبود آهن می‌شود، که گاهی اوقات به آن کمبود آهن نهفته می‌گویند. اریتروپویزیس یک اصطلاح پزشکی برای فرآیند تولید گلبول‌های قرمز جدید است. در این مرحله، مغز استخوان، گلبول‌های قرمز خون را بدون هموگلوبین کافی تولید می‌کند.

3) کم خونی فقر آهن: به این دلیل است که آهن کافی جهت تولید هموگلوبین برای گلبول‌های قرمز وجود ندارد. در این مرحله غلظت هموگلوبین به زیر محدوده طبیعی می‌رسد. این زمانی است که ممکن است فرد متوجه علائم کم خونی فقر آهن شود.

چه کسانی کاندیدای کم خونی فقر آهن هستند؟

تقریباً هر کسی ممکن است به این بیماری مبتلا شود. اما، زنانی که دوره‌های قاعدگی دارند یا باردار یا شیرده هستند، نسبت به زنانی که یائسه شدند یا مردان، بیشتر در معرض ابتلا به این بیماری هستند. در اینجا گروه‌های دیگری از افرادی که در معرض خطر ابتلا به کم خونی فقر آهن هستند، عبارتند از:

برخی از نوزادان بین 6 ماه تا 12 ماه: نوزادان با آهنی که از مادر دریافت می‌کنند، به دنیا می‌آیند. این ذخایر آهن، بعد از چهار تا شش ماه تمام می‌شود. نوزادانی که فقط از شیر مادر تغذیه می‌کنند یا شیر خشک می‌نوشند ممکن است آهن کافی دریافت نکنند.

کودکان بین 1 تا 2 سال: بسیاری از اوقات، کودکان خردسالی که مقدار زیادی شیر گاو می‌نوشند ممکن است آهن کافی دریافت نکنند.

نوجوانان: جهش رشد ممکن است ذخایر آهن را سریعتر مصرف کند و باعث کمبود آهن شود.

بزرگسالان بالای 65 سال: افراد مسن به دلیل مصرف کم غذا، ممکن است به اندازه نیاز آهن دریافت نکنند.

افراد مبتلا به بیماری‌های مزمن خاص، اختلالات مغز استخوان یا اختلالات خود ایمنی.

علائم و علل کم خونی فقر آهن

از دست دادن خون شایع‌ترین دلیلی است که افراد دچار فقر آهن می‌شوند. برخی از دلایل رایج عبارتند از:

• خونریزی در دستگاه گوارش (GI): ممکن است باعث ایجاد مدفوع تیره و یا مدفوع با خون قرمز روشن و چسبنده شود. زخم‌ها، پولیپ‌ها و سرطان روده بزرگ، بیماری‌های شایع پزشکی هستند که باعث خونریزی دستگاه گوارش می‌شوند. برخی از افراد پس از مصرف طولانی مدت منظم آسپرین یا داروهای ضد التهابی غیراستروئیدی (NSAIDs) مانند ایبوپروفن و ناپروکسن دچار خونریزی دستگاه گوارش می‌شوند.
• خونریزی در دستگاه ادراری
• از دست دادن خون در اثر جراحت یا جراحی
• قاعدگی‌های سنگین
• اهدای خون مکرر
• آزمایش خون مکرر: این امر به ویژه برای نوزادان و کودکان کوچک که آزمایش‌های خون زیادی انجام می‌دهند صدق می‌کند.

چه عواملی باعث کاهش جذب آهن می‌شود؟

دلایل مختلفی وجود دارد که بدن ممکن است آهن کافی را جذب نکند، از جمله:

• بیماری رود‌ه‌ای یا گوارشی مانند بیماری سلیاک، گاستریت خودایمنی، یا بیماری التهابی روده مانند کولیت اولسراتیو یا بیماری کرون
• عفونت هلیکوباکتر پیلوری در معده
• شرایط ژنتیکی
• جراحی دستگاه گوارش، از جمله جراحی کاهش وزن، که مانع از جذب آهن کافی در بدن می‌شود. به عنوان مثال، افرادی که جراحی بای پس معده داشتند ممکن است دچار کم خونی فقر آهن شوند.

علائم کمبود آهن

نشانه‌های این بیماری در طول زمان ایجاد می‌شود و ممکن است در ابتدا خفیف باشد، اما در صورت عدم درمان می‌تواند در طول زمان بدتر شود. علائم شایع کمبود آهن عبارتند از:

• خستگی.
• لرز
• تنگی نفس
• ضعف
• درد قفسه سینه
• مشکل در تمرکز
• سرگیجه
• کبودی
• پیکا (شرایطی که در آن افراد هوس مواد غیر غذایی مانند یخ، گچ، رنگ، خاک رس یا نشاسته دارند)
• سردرد
• سندرم پای بیقرار

علائم رایج کم خونی فقر آهن

برخی از علائم رایجی که ممکن است فرد به این بیماری مبتلا باشد عبارتند از:

• ناخن‌های شکننده
• ترک در گوشه‌های دهان
• پوست رنگ پریده
• درد در قسمت زبان
• دست‌های سرد

تشخیص

این بیماری با آزمایش خون مشخص می‌شود. اقداماتی که پزشک ممکن است برای تشخیص کم خونی فقر آهن انجام دهد عبارتند از:

آزمایشات تکمیلی کم‌خونی فقر آهن:

1. CBC (شمارش کامل سلول‌های خون):

برای بررسی وضعیت عمومی خون و ارزیابی کم‌خونی

2. آهن سرم (Serum Iron):

میزان آهن در گردش خون

در کم‌خونی فقر آهن: کاهش یافته

3. فریتین سرم (Serum Ferritin)

نشانگر ذخایر آهن در بدن

پایین‌ترین و دقیق‌ترین شاخص برای تشخیص فقر آهن

در شرایط التهابی ممکن است به‌طور کاذب نرمال یا بالا باشد

4. TIBC (Total Iron Binding Capacity)

ظرفیت کلی اتصال آهن توسط ترانسفرین

در فقر آهن: افزایش می‌یابد (بدن تلاش می‌کند آهن بیشتری جذب کند)

5. ترانسفرین و Saturation (Transferrin Saturation)

نسبت آهن متصل به ترانسفرین

در کم‌خونی فقر آهن: کاهش می‌یابد

6. اسمیر خون محیطی (Peripheral Blood Smear)

بررسی شکل و اندازه گلبول‌های قرمز زیر میکروسکوپ

یافته‌ها: گلبول‌های کوچک و کم‌رنگ (microcytic hypochromic)

7. رتیکولوسیت‌ها (Reticulocyte Count)

برای بررسی فعالیت مغز استخوان در پاسخ به کم‌خونی

معمولاً در فقر آهن پایین یا نرمال است، مگر اینکه درمان آغاز شده باشد

8. آزمایش خون مخفی در مدفوع (FOBT)

برای بررسی خونریزی گوارشی پنهان، علت شایع فقر آهن در بزرگسالان

9. بررسی علت زمینه‌ای کم‌خونی (در صورت نیاز)

بسته به سن، جنس و شرایط بالینی بیمار ممکن است بررسی‌های زیر نیز انجام شود:

آندوسکوپی یا کولونوسکوپی: در صورت شک به خونریزی گوارشی

بررسی قاعدگی شدید در زنان (منوراژی)

بررسی تغذیه، سوءجذب (مانند بیماری سلیاک یا بیماری کرون)

نمونه‌گیری در منزل برای بررسی کم‌خونی فقر آهن

اگر علائمی مانند خستگی، رنگ‌پریدگی پوست یا تنگی نفس دارید، می‌توانید بدون نیاز به مراجعه حضوری، از خدمات



نمونه‌گیری در منزل



آزمایشگاه پاتوبیولوژی اوستا استفاده کنید. متخصصان ما با رعایت کامل پروتکل‌های بهداشتی در منزل یا محل کار شما حضور یافته و نمونه‌های خون مورد نیاز برای آزمایش‌هایی مانند
CBC، فریتین، آهن سرم و TIBC را به‌صورت ایمن جمع‌آوری می‌کنند.
این خدمات ویژه، به شما کمک می‌کند تا علت کم‌خونی یا فقر آهن به‌صورت دقیق و سریع شناسایی شود و پزشک بتواند درمان مؤثری برای شما آغاز کند.
با انتخاب سرویس نمونه‌گیری در منزل اوستا، در زمان صرفه‌جویی کرده و نتایج آزمایش خود را به‌صورت آنلاین و مطمئن دریافت نمایید.

درمان کم خونی فقر آهن

کمبود آهن را می‌توان با مکمل‌های آهن، معمولاً به صورت قرص و گاهی با تزریق وریدی درمان کرد. پزشک سعی می‌کند علت کمبود آهن را شناسایی کند. اغلب اوقات، افراد به دلیل از دست دادن خون یا عدم جذب آهن در رژیم غذایی خود، دچار کمبود آهن هستند. پزشکان با تشخیص و درمان مناسب، این بیماری را درمان می‌کنند.

مکمل آهن برای کم خونی

پزشک ممکن است مکمل‌های آهن را برای بازگرداندن آهن از دست رفته در اثر خونریزی بیش از حد یا در صورت دریافت نکردن آهن کافی از غذا، تجویز کند. بنابراین، ممکن است مکمل‌های آهن داخل وریدی (IV) تجویز کنند.

عوارض جانبی مکمل آهن چیست؟

گاهی اوقات، مکمل‌های آهن می‌توانند باعث یبوست شوند یا مدفوع شما را تیره یا سیاه نشان دهند.

پیشگیری

اکثر افراد به دلیل از دست دادن خون یا عدم جذب آن از رژیم غذایی خود دچار کم خونی فقر آهن می‌شوند.

با مصرف یک رژیم غذایی غنی از آهن می‌توان خطر ابتلا به این بیماری را کاهش داد. در اینجا چند گروه غذایی غنی از آهن وجود دارد که باید در نظر بگیرید:

• حبوبات: نخود، لوبیا، عدس، سویا
• نان و غلات: نان سبوس دار، نان سفید غنی شده، نان چاودار، غلات سبوس دار و غلات با گندم.
• سبزیجات: اسفناج، کلم بروکلی، لوبیا سبز، سبزی با برگ تیره، سیب زمینی، کلم، کلم بروکسل و گوجه فرنگی.
• پروتئین: گوشت گاو، مرغ، تخم مرغ، جگر و ماهی
• میوه: انجیر، خرما و کشمش.

رژیم غذایی برای افراد وگان جهت کمبود آهن

افرادی که رژیم رژیم گیاه‌خواری دارند، باید از نان‎ها و غلات غنی شده با آهن استفاده کنند. چندین گزینه غیر گوشتی برای افزایش دریافت آهن وجود دارد، مانند لوبیا، عدس، سویا، میوه‎های خشک و سبزی‎های با برگ‎های تیره.

نتیجه‌گیری 

کم‌خونی فقر آهن یکی از شایع‌ترین انواع کم‌خونی است که در اثر کمبود آهن در بدن ایجاد می‌شود و می‌تواند بر عملکرد قلب، مغز و سطح انرژی بدن تأثیر منفی بگذارد. تشخیص به‌موقع این بیماری با آزمایش‌هایی مانند CBC، فریتین و TIBC و درمان مناسب با مکمل‌های آهن یا رژیم غذایی غنی از آهن، نقش مهمی در بازگشت سلامتی دارد. در صورت مشاهده علائمی مانند خستگی، رنگ‌پریدگی یا تنگی نفس، بهتر است سریعاً برای انجام آزمایش کم‌خونی اقدام کنید تا از بروز عوارض جدی پیشگیری شود.

پرسش و پاسخ متداول درباره عفونت خون و هرآنچه که باید بدانید

عفونت خون چیست و چرا خطرناک است؟

عفونت خون یا سپسیس زمانی رخ می‌دهد که بدن به عفونت پاسخ شدید می‌دهد و می‌تواند باعث آسیب اندام‌ها شود. تشخیص سریع با انجام آزمایش خون دقیق در بهترین آزمایشگاه تهران بسیار حیاتی است.

علائم اولیه عفونت خون کدام‌اند؟

تب بالا، تپش قلب، تنگی نفس، سردی دست و پا، و گیجی از نشانه‌های اولیه عفونت خون هستند. در صورت مشاهده این علائم، توصیه می‌شود از خدمات نمونه‌گیری در منزل برای انجام آزمایش استفاده کنید.

آیا می‌توان آزمایش عفونت خون را در منزل انجام داد؟

بله، با خدمات نمونه‌گیری در منزل می‌توانید بدون مراجعه حضوری، آزمایش‌هایی مانند CBC، CRP و ESR را برای بررسی عفونت خون انجام دهید و نتیجه را به‌صورت آنلاین دریافت کنید.

بهترین آزمایشگاه برای تشخیص عفونت خون در تهران کجاست؟

آزمایشگاه پاتوبیولوژی اوستا یکی از بهترین آزمایشگاه‌های تهران برای تشخیص عفونت خون است که با تجهیزات مدرن و تیم متخصص، دقت بالایی در نتایج ارائه می‌دهد.

چگونه از پیشرفت عفونت خون پیشگیری کنیم؟

با تشخیص زودهنگام، رعایت بهداشت، پیگیری نتایج آزمایش و مراجعه سریع به پزشک می‌توان از پیشرفت عفونت خون جلوگیری کرد. استفاده از خدمات آزمایش در منزل نیز روند بررسی را آسان‌تر و سریع‌تر می‌کند.

مطالب مشابه:

آزمایش Aldosterone

آزمایش دی دایمر D-dimer

سردرد مداوم روزانه

بیماری‌های گوارشی

منبع: my.clevelandclinic

نحوه تعیین وقت مشاوره در آزمایشگاه پاتوبیولوژی اوستا

نحوه ملاقات

حضوری: برای بهره‌مندی از خدمات مشاوره ژنتیک و دریافت راهنمایی تخصصی درباره عفونت خون و هرآنچه که باید بدانید، می‌توانید به صورت حضوری به آزمایشگاه پاتوبیولوژی اوستا مراجعه کنید. تیم متخصص ما آماده ارائه مشاوره دقیق، بررسی آزمایش‌های خون و پاسخگویی به تمامی سوالات شما درباره پیشگیری، تشخیص و درمان عفونت خون است.

موقعیت آزمایشگاه پاتوبیولوژی اوستا روی نقشه تهران

آزمایشگاه پاتوبیولوژی اوستا در تهران، واقع در خیابان ولیعصر – خیابان مطهری – نبش خیابان لارستان، آماده ارائه خدمات آزمایشگاهی تخصصی به ساکنین منطقه ۶ تهران و سایر نقاط شهر است.
این مرکز با استفاده از تجهیزات مدرن، دقت، سرعت و رضایت بیماران را در اولویت قرار داده است.