اختلالات عصبی

اختلالات عصبی

اختلالات عصبی شرایطی هستند که عملکرد سیستم عصبی (مغز، نخاع و اعصاب) را تحت تاثیر قرار می دهد. به عنوان مثال، صدها اختلال عصبی مانند بیماری آلزایمر، ام‌اس و مننژیت وجود دارد که علائمی ایجاد می کنند که بر نحوه حرکت، تفکر و احساسات تاثیر می گذارد.

اختلال عصبی چیست؟

همانطور که در گفتیم، اختلالات عصبی می توانند بر عملکرد سیستم عصبی تاثیر بگذارند که شامل سیستم عصبی مرکزی و سیستم عصبی محیطی نیز می شود. سیستم عصبی مرکزی شامل مغز و نخاع می شود. سیستم عصبی محیطی شامل تمام اعصابی است که بر نخاع منشعب می شود. این سیستم به موارد زیر تقسیم می شود:

سیستم عصبی سوماتیک: این سیستم حرکات ارادی را هدایت می کند.

سیستم عصبی خودکار: این سیستم فعالیت هایی را که بدون فکر کردن به آنها انجام می شود (حرکات غیر ارادی) را تنظیم می کند.

اختلالات عصبی باعث علائم جسمی، شناختی، عاطفی و رفتاری مانند درد، گیجی، تغییرات خلقی و یا مشکلات هماهنگی می شوند.

انواع اختلالات عصبی

صدها اختلال عصبی وجود دارد که برخی از آنها عبارتند از:

• بیماری‌های نورودژنراتیو: بیماری آلزایمر، ام‌اس، بیماری پارکینسون.
• بیماری ‌های عصبی-عضلانی: دیستروفی عضلانی، اسکلروز جانبی آمیوتروفیک.
• بیماری‌های مغزی: صرع، میگرن و اختلالات سردرد، سکته مغزی، آسیب‌های مغزی تروماتیک.
• بیماری ‌های ستون فقرات: اسپینا بیفیدا، آسیب نخاعی، آتروفی عضلانی نخاعی.
• بیماری‌ های اعصاب محیطی: نوروپاتی محیطی، سندرم تونل کارپال، فلج بل.

علائم اختلالات عصبی چیست؟

علائم رایج عبارتند از:

• درد: سردرد، کمردرد، گردن درد.
• حرکت عضلات: ضعف، سفتی، لرزش، اسپاسم، فلج، مشکلات هماهنگی، عدم تعادل.
• تغییرات حساسیت: بی‌حسی، سوزن سوزن شدن، حساسیت بیش از حد به لمس و دما، عدم حس.
• تغییرات حواس: نابینایی، دوبینی، زنگ زدن گوش، ناشنوایی، عدم حس بویایی و چشایی، توهم، سرگیجه و عدم تعادل.
• مشکلات خواب: مشکل در خوابیدن، خواب‌آلودگی در طول روز، حرکات غیرقابل کنترل در طول خواب، خروپف بلند.
• تغییرات هوشیاری: غش، تشنج، کما.
• اختلال شناختی: گیجی، از دست دادن حافظه، مشکل در تمرکز، یادگیری یا پردازش اطلاعات، تغییرات خلقی.
• مشکل در گفتار و زبان: گفتار آهسته، لکنت زبان، مشکل در بلع.
• مشکل در تنفس

سیستم عصبی نقش اصلی را در تنظیم بیشتر فعالیت‌های بدن بر عهده دارد، به همین دلیل اختلالات عصبی می‌توانند با علائم بسیار متنوعی همراه باشند. این علائم بسته به نوع و شدت بیماری متفاوت‌اند. در برخی موارد، تنها یک بخش یا عملکرد خاص از بدن درگیر می‌شود، اما در برخی دیگر ممکن است چندین ناحیه یا عملکرد بدن به‌طور هم‌زمان تحت تأثیر قرار گیرند. همچنین، این علائم ممکن است گذرا، تکرارشونده یا به مرور زمان تشدید شوند.

چه عواملی باعث اختلالات عصبی می ‌شود؟

اختلالات عصبی می‌تواند ناشی از موارد زیر باشد:

• تغییرات ژنتیکی.
• رشد غیرطبیعی سیستم عصبی (شرایط مادرزادی).
• آسیب به بخش‌هایی از سیستم عصبی.
• عفونت.
• تومور.
• سکته مغزی.

علت بسته به نوع اختلال عصبی متفاوت است. برخی از اختلالات عصبی علل ناشناخته‌ای دارند.

تشخیص و آزمایش ‌ها

پزشک پس از معاینه و آزمایش عصبی، اختلال عصبی را تشخیص می‌دهد. در طول معاینه، پزشک نحوه عملکرد سیستم عصبی شما را ارزیابی می‌کند.

ممکن است آزمایش ‌های بیشتری برای مشخص کردن علت علائم شما لازم باشد تا پزشک بتواند تشخیص دقیقی انجام دهد و درمان خاصی را متناسب با نیازهای شما ارائه دهد. این آزمایش‌ها می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

آزمایش خون:

آزمایش خون یکی از روش‌های غیرتهاجمی و مؤثر در ارزیابی اختلالات عصبی است که می‌تواند به شناسایی علل زمینه‌ای بسیاری از مشکلات عصبی کمک کند. این آزمایش‌ها، اطلاعات ارزشمندی در مورد وضعیت التهابی، متابولیک، خودایمنی یا عفونی بدن ارائه می‌دهند و به تشخیص دقیق‌تر بیماری کمک می‌کنند.

مهم‌ترین آزمایشات خون تکمیلی در این حوزه عبارت‌اند از:

بررسی اختلالات متابولیک و الکترولیتی

شامل اندازه‌گیری سطوح قند خون، کلسیم، سدیم، پتاسیم، منیزیم و ویتامین‌های گروه B (به‌ویژه B12) که کمبود یا اختلال در آن‌ها می‌تواند باعث بروز علائم عصبی شود.

آزمایش عملکرد تیروئید (TSH، T3، T4)

اختلالات تیروئیدی مانند کم‌کاری یا پرکاری می‌توانند بر سیستم عصبی تأثیر بگذارند و باعث علائمی همچون ضعف عضلانی، خستگی یا اختلالات خلقی شوند.

مارکرهای التهابی و خودایمنی (CRP، ESR، ANA و …)

برای شناسایی بیماری‌های خودایمنی مانند لوپوس، واسکولیت‌ها یا ام‌اس (در کنار سایر روش‌های تشخیصی).

آزمایش‌های عفونی

بررسی وجود عفونت‌هایی نظیر HIV، سیفلیس، هپاتیت یا ویروس‌های هرپسی که می‌توانند سیستم عصبی را درگیر کنند.

آزمایشات ژنتیکی یا تخصصی دیگر

در برخی موارد خاص، مانند اختلالات عصبی ارثی یا نادر، ممکن است بررسی‌های ژنتیکی یا سطح آنزیم‌های خاص نیز انجام شود.

آزمایشات تصویربرداری:

• EEG (الکتروانسفالوگرام).
• EMG (الکترومیوگرافی).
• آزمایش‌های تصویربرداری (MRI یا سی‌تی‌اسکن).
• بررسی هدایت عصبی.
• تپ نخاعی (پونکسیون کمری).
• بررسی خواب.

درمان اختلالات عصبی

درمان اختلالات عصبی به شدت و شرایط نوع بیماری بستگی دارد. برخی از آنها ممکن است از طریق دارو، تراپی یا تغییرات سبک زندگی کنترل شوند، در حالی که برخی دیگر ممکن است به جراحی یا سایر روش های پزشکی نیاز داشته باشند. برای تشخیص و درمان موثر و دقیق مراجعه به پزشک مربوطه بسیار مهم است.

حضوری: با مراجعه به آزمایشگاه پاتوبیولوژی اوستا از خدمات مشاوره ژنتیک بهره‌مند شوید.

مطالب مشابه:

بیماری های ژنتیکی مغز و اعصاب

فنیل کتونوری (PKU)

آزمایش ژنتیک

بیماری های خودایمنی