علائم آلزایمر در مراحل اولیه

علائم آلزایمر در مراحل اولیه

بیماری آلزایمر (Alzheimer’s) شایع‌ترین نوع زوال عقل است که بر حافظه، تفکر و رفتار فرد تأثیر می‌گذارد. اگرچه این بیماری بیشتر در افراد مسن مشاهده می‌شود، اما بخشی طبیعی از روند پیری نیست.
اغلب علائم آلزایمر پس از سن 65 سالگی بروز می‌کنند و علت دقیق آن هنوز به‌طور کامل مشخص نشده است. نوع نادری از این بیماری به نام آلزایمر خانوادگی وجود دارد که ناشی از یک اختلال ژنتیکی بسیار نادر است و معمولاً علائم آن در افراد در سن 50 سالگی ظاهر می‌شود. این نوع را گاهی زوال عقل با شروع جوان‌تر نیز می‌نامند.

علائم آلزایمر چیست؟

در مراحل اولیه، شناسایی آلزایمر ممکن است دشوار باشد. اولین نشانه‌ها اغلب شامل مشکل در به یادآوری اتفاقات اخیر و یافتن کلمات مناسب در مکالمات روزمره هستند.
با این حال، بسیاری از افراد مشکلات حافظه دارند بدون اینکه آلزایمر داشته باشند. بنابراین مراجعه به پزشک برای تعیین علت دقیق مشکلات حافظه بسیار مهم است.

از دیگر علائم رایج آلزایمر می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• گم شدن یا گیج شدن سریع حتی در مکان‌های آشنا
• فراموش کردن انجام فعالیت‌های روزمره مانند خرید یا آماده‌سازی غذا
• مشکل در خواب
• عدم توانایی در شناسایی افراد نزدیک، حتی اعضای خانواده

تغییرات مغزی ناشی از آلزایمر می‌تواند باعث شود شخصیت فرد دچار تغییر به نظر برسد. این تغییرات ممکن است شامل موارد زیر باشند:

• بی‌حوصلگی یا تحریک‌پذیری
• پرسه زدن یا خارج شدن از مسیر معمول
• مشکل در برقراری ارتباط کلامی
• داشتن توهم یا هذیان (دیدن یا شنیدن چیزهایی که وجود ندارند)
• بروز رفتار پرخاشگرانه

افراد مبتلا به آلزایمر ممکن است پدیده «سندرم غروب» را تجربه کنند. در این حالت، علائم بیماری در ساعات پایانی روز شدت می‌یابند و فرد ممکن است بی‌قرار، گیج، مضطرب و ناامن شود.

مراحل بیماری آلزایمر

بیماری آلزایمر معمولاً در سه مرحله طبقه‌بندی می‌شود که براساس شدت علائم مشخص می‌شوند:

1) آلزایمر خفیف (مراحل اولیه)

در این مرحله، علائم زوال عقل تازه ظاهر می‌شوند و معمولاً فرد نیاز به حمایت خاصی ندارد.

2) آلزایمر متوسط (مرحله میانی)

علائم شدت بیشتری پیدا می‌کنند و فرد به احتمال زیاد نیاز به کمک در انجام فعالیت‌های روزمره خواهد داشت.

3) آلزایمر پیشرفته (مرحله نهایی)

این مرحله آخر بیماری است و فرد به مراقبت کامل در تمامی فعالیت‌های روزمره نیاز دارد.

علت بیماری آلزایمر چیست؟

مغز انسان شامل میلیون‌ها نورون (سلول عصبی) است که حافظه، یادگیری و شخصیت فرد را شکل می‌دهند. سیگنال‌ها بین این سلول‌ها از طریق مواد شیمیایی به نام انتقال‌دهنده‌های عصبی (neurotransmitters) منتقل می‌شوند.

در افراد مبتلا به آلزایمر، پروتئین‌هایی در مغز باعث اختلال در ارتباط نورون‌ها می‌شوند. مهم‌ترین این پروتئین‌ها عبارتند از:

پلاک‌های آمیلوئید (amyloid plaques) — که روی سطح نورون‌ها تشکیل می‌شوند.

تاخوردگی‌های نوروفیبریلاری (neurofibrillary tangles) — که داخل نورون‌ها شکل می‌گیرند.

این پروتئین‌ها مانع انتقال صحیح سیگنال‌ها می‌شوند. با گذر زمان، نورون‌ها می‌میرند و باعث کوچک شدن قشر مغز (cortex) می‌شوند. قشر مغز برای حافظه، زبان و قضاوت حیاتی است.

علت دقیق شکل‌گیری این پلاک‌ها و تاخوردگی‌ها هنوز به‌طور کامل شناخته نشده است، اما دانشمندان چندین ژن را شناسایی کرده‌اند که احتمال ابتلا به آلزایمر را افزایش می‌دهند.

عوارض بیماری آلزایمر

آلزایمر یک بیماری پیش‌رونده است و شدت علائم با گذر زمان افزایش می‌یابد. برخی از عوارض ممکن شامل:

• ناتوانی در انجام کارهای روزمره مانند برنامه‌ریزی وعده‌های غذایی و مدیریت پول
• تمایل به گم شدن یا پرسه زدن خارج از خانه
• تغییرات شخصیتی که روابط را دشوار می‌کند
• توهم و هذیان در مراحل پیشرفته

با پیشرفت بیماری، بیماران معمولاً نیاز به مراقبت و حمایت کامل دارند. طول مدت بیماری می‌تواند بین 5 تا 20 سال متفاوت باشد.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنم؟

اگر نگران علائم اولیه آلزایمر هستید، بهتر است سریعاً با پزشک خود مشورت کنید.
ممکن است پزشک علت دیگری برای تغییرات حافظه و رفتار شما پیدا کند که قابل درمان باشد. در صورتی که بیماری آلزایمر تأیید شود، پزشک می‌تواند مدیریت و درمان مناسب در مراحل اولیه را برای شما برنامه‌ریزی کند.

چگونه بیماری آلزایمر تشخیص داده می‌شود؟

متأسفانه، هیچ آزمایش واحدی وجود ندارد که به طور قطعی آلزایمر را تأیید کند.
برای تشخیص، پزشک ابتدا با شما درباره علائم و سوابق پزشکی صحبت می‌کند و ممکن است یک معاینه فیزیکی کامل نیز انجام دهد. علاوه بر این، ممکن است پزشک انجام چندین آزمایش را توصیه کند، از جمله:

• آزمایش‌های شناختی برای بررسی حافظه و توانایی‌های تفکر
• تست ادرار
• آزمایش خون
• تصویربرداری پزشکی مانند اسکن MRI مغز

تشخیص زودهنگام بیماری آلزایمر امکان برنامه‌ریزی برای آینده را فراهم می‌کند. با این کار می‌توانید درباره گزینه‌های درمانی پزشکی و نیاز به کمک‌های بیشتر، تصمیم‌گیری و برنامه‌ریزی کنید.

چگونه بیماری آلزایمر درمان می‌شود؟

در حال حاضر هیچ درمان قطعی برای آلزایمر وجود ندارد، اما برخی داروها و تغییرات سبک زندگی می‌توانند کیفیت زندگی بیماران را بهبود دهند و برخی علائم را کنترل کنند.

داروها

یک گروه دارویی به نام مهارکننده‌های کولین‌استراز (Cholinesterase inhibitors) ممکن است به بهبود ارتباط بین سلول‌های مغزی کمک کنند.

همچنین ممکن است داروهایی برای تسکین علائم جانبی تجویز شود، از جمله:

• بی‌خوابی
• بی‌قراری و تحریک‌پذیری
• اضطراب
• افسردگی

این داروها بیماری آلزایمر را درمان نمی‌کنند، اما می‌توانند کیفیت زندگی فرد را ارتقا دهند. محققان همچنان به دنبال روش‌های درمانی و حتی درمان قطعی آلزایمر هستند.

تغییرات سبک زندگی

برای بهبود کیفیت زندگی، توصیه می‌شود:

• مراقبت از سایر بیماری‌های جسمی
• حفظ ارتباط اجتماعی با خانواده و دوستان
• انجام فعالیت بدنی منظم
• همچنین اگر نگرانی درباره ایمنی خود دارید، با پزشک مشورت کنید، به ویژه در موضوعاتی مانند رانندگی در دوران زوال عقل.

ایجاد محیط مناسب برای بیماران

اگر از فردی با آلزایمر مراقبت می‌کنید، تغییرات محیط خانه می‌تواند به کاهش سردرگمی کمک کند.
مثال: نصب دستورات واضح روی درها تا فرد راحت‌تر در خانه حرکت کند و کمتر دچار سردرگمی شود.

آیا می‌توان آلزایمر را پیشگیری کرد؟

راهی قطعی برای پیشگیری از آلزایمر وجود ندارد، اما با مراقبت از سلامت بدن می‌توان ریسک ابتلا را کاهش داد. اصول کلی شامل:

• رژیم غذایی سالم و حفظ وزن مناسب
• ترک سیگار
• کاهش مصرف الکل
• فعالیت بدنی منظم
• شواهد کافی وجود ندارد که نشان دهد داروها، مکمل‌های بدون نسخه یا تمرینات شناختی می‌توانند از آلزایمر جلوگیری کنند.

مراقبت از افراد مبتلا به آلزایمر

در مراحل اولیه، کمک کمی لازم است، اما با پیشرفت بیماری، نیاز به مراقبت بیشتر، افزایش می‌یابد.

از حمایت‌های اجتماعی و سازمان‌های محلی برای بیماران و خانواده‌ها استفاده کنید.

برنامه‌ریزی از قبل بسیار مهم است:

تعیین یک وکالت قانونی (Power of Attorney) برای مدیریت امور مالی و پزشکی.

تهیه برنامه مراقبت پیشرفته (Advanced Care Plan) که شامل جزئیات درمان و مراقبت در مراحل پیشرفته بیماری باشد.

همچنین مراقبت از خود که مراقب هستید، ضروری است. به خودتان استراحت بدهید و نیازهای خود را نادیده نگیرید تا بتوانید بهتر از عزیزتان مراقبت کنید.

حضوری: با مراجعه به آزمایشگاه پاتوبیولوژی اوستا از خدمات مشاوره ژنتیک بهره‌مند شوید.

مطالب مشابه:

کمبود لیتیوم، عامل پنهان ابتلا به آلزایمر؟

بیماری آلزایمر

آلودگی هوا مغز را درگیر می‌کند: هوای آلوده روند زوال عقل آلزایمر را تسریع می‌کند

مننژیت

منبع: healthdirect