علائم بیماری کرون

علائم بیماری کرون

تقریباً همه ما در برهه‌ای از زندگی، دچار دل‌درد همراه با اسهال یا یبوست شده‌ایم. این وضعیت معمولاً ناخوشایند است اما در بیشتر موارد طی یک تا دو روز برطرف می‌شود. با این حال، اگر این علائم به‌طور مکرر و شدید تکرار شوند، ممکن است نشان‌دهنده ابتلا به بیماری کرون (Crohn’s disease) باشند.

بیماری کرون یکی از انواع بیماری‌های التهابی روده (IBD) است. در این اختلال، سیستم ایمنی بدن به اشتباه، سلول‌های دستگاه گوارش را مضر تشخیص داده و به آن‌ها حمله می‌کند. شدت و نوع علائم کرون بسته به محل التهاب در مجرای گوارشی (GI tract) متفاوت است.

از آنجایی که نشانه‌های این بیماری می‌تواند مشابه بسیاری از مشکلات گوارشی دیگر باشد، در صورت بروز علائم مداوم یا شدید، حتماً برای تشخیص دقیق و شروع درمان مناسب با پزشک متخصص گوارش مشورت کنید.

علائم بیماری کرون (Crohn’s Disease Symptoms)

علائم بیماری کرون در افراد مختلف می‌تواند بسیار متفاوت باشد و بسته به بخشی از دستگاه گوارش که درگیر التهاب شده، شدت و نوع نشانه‌ها تغییر می‌کند. این بیماری اغلب روده باریک و روده بزرگ را تحت تأثیر قرار می‌دهد، اما می‌تواند در هر بخش از دستگاه گوارش بروز کند. علائم ممکن است خفیف باشند یا در موارد شدید، به عوارض خطرناک و تهدیدکننده زندگی منجر شوند. همچنین دوره‌هایی وجود دارد که بیماری وارد مرحله بهبودی یا خاموشی (Remission) می‌شود و علائم به‌طور کامل برطرف می‌شوند.

علائم رایج بیماری کرون

اگر التهاب در بخش پایینی دستگاه گوارش (روده بزرگ یا کولون) ایجاد شود، نشانه‌ها معمولاً شدیدتر و مکررتر از زمانی هستند که در روده باریک (بخش فوقانی دستگاه گوارش) رخ می‌دهند. مهم‌ترین علائم عبارتند از:

• دل‌درد و گرفتگی شکم
• وجود خون در مدفوع
• اسهال مکرر
• ترشح و التهاب ناشی از زخم دردناک نزدیک مقعد
• نیاز فوری به دفع مدفوع
• احساس دفع ناکامل روده
• کاهش اشتها و کاهش وزن ناگهانی (در صورت کاهش وزن سریع حتماً به پزشک مراجعه کنید)
• یبوست که در موارد شدید می‌تواند باعث انسداد روده شود.

علائم خاموش بیماری کرون (Silent Crohn’s Disease)

حدود 20 درصد از مبتلایان ممکن است در ابتدا هیچ نشانه واضحی نداشته باشند، مخصوصاً اگر التهاب در روده باریک ایجاد شود. با این حال، در ادامه ممکن است با علائم جدی‌تری روبه‌رو شوند، مانند:

• انسداد روده
• عفونت یا آبسه
• تب یا درد مداوم شکم
• ایجاد فیستول (تونل غیرطبیعی بین بخش‌های روده یا سایر اندام‌ها)
• افزایش خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ یا روده باریک
• نیاز به بستری یا انجام جراحی‌های روده‌ای

سایر علائم عمومی بیماری کرون

بیماری کرون تنها به روده محدود نمی‌شود و می‌تواند سلامت عمومی بدن را هم تحت تأثیر قرار دهد. برخی از علائم سیستمیک شامل موارد زیر هستند:

• خستگی شدید
• تب (که در کرون کمتر شایع است اما نیازمند بررسی پزشکی است)
• زخم‌های دهانی
• تعریق شبانه
• اختلال در چرخه قاعدگی
• کم‌خونی
• تشکیل سنگ کلیه

عوارض گوارشی بیماری کرون (GI Complications)

عوارض گوارشی در کرون کمتر از علائم اولیه شایع هستند، اما می‌توانند مشکلات جدی ایجاد کنند:

آبسه (Abscess): تجمع چرک ناشی از عفونت باکتریایی که باعث تورم، درد و تب می‌شود. درمان معمولاً شامل تخلیه و مصرف آنتی‌بیوتیک است.

فیشر (Fissure): ایجاد ترک و پارگی دردناک در مقعد همراه با خونریزی هنگام اجابت مزاج. درمان با کرم‌های موضعی و حمام نشسته انجام می‌شود.

فیستول (Fistula): زخم‌ها ممکن است به کانال‌هایی غیرطبیعی تبدیل شوند که بخش‌های روده را به هم یا به اندام‌های دیگر (مانند مثانه و واژن) متصل می‌کنند. فیستول‌های کوچک با آنتی‌بیوتیک درمان می‌شوند، اما در موارد شدید نیاز به جراحی است.

سوءجذب و سوءتغذیه: التهاب روده باریک باعث کاهش جذب مواد مغذی مانند ویتامین B12 و آهن می‌شود. درمان شامل مکمل‌ها و اصلاح تغذیه است.

رشد بیش‌ازحد باکتری در روده باریک (SIBO): باعث نفخ، درد شکمی و اسهال می‌شود. درمان با آنتی‌بیوتیک انجام می‌گیرد.

تنگی روده (Strictures): ضخیم و باریک شدن دیواره روده به دلیل التهاب مداوم. این مشکل می‌تواند به انسداد منجر شود و در صورت عدم پاسخ به دارو، جراحی لازم است.

عوارض خارج‌گوارشی بیماری کرون (Extraintestinal Complications)

بیش از یک‌چهارم بیماران مبتلا به کرون دچار عوارضی می‌شوند که خارج از دستگاه گوارش رخ می‌دهد. این عوارض ممکن است اندام‌های مختلف بدن را تحت تأثیر قرار دهند، از جمله:

• مشکلات پوستی
• التهاب مفاصل
• مشکلات چشمی (التهاب عنبیه یا قرنیه)
• اختلالات کبدی و کیسه صفرا

با توجه به اینکه علائم بیماری کرون شباهت زیادی به سایر بیماری‌های گوارشی دارد، مراجعه به پزشک برای تشخیص دقیق و انجام آزمایش‌های مرتبط (مانند آندوسکوپی، کولونوسکوپی و آزمایش خون) ضروری است.

التهاب مفاصل در بیماری کرون (Joint Inflammation)

حدود یک‌چهارم بیماران مبتلا به بیماری کرون دچار التهاب مفاصل یا آرتریت می‌شوند. این مشکل با درد، تورم، خشکی و کاهش انعطاف‌پذیری مفاصل همراه است. کرون می‌تواند باعث سه نوع التهاب مفصلی شود:

آرتریت محیطی (Peripheral): این نوع التهاب بیشتر مفاصل بزرگ دست و پا مانند زانو، آرنج، مچ و مچ پا را درگیر می‌کند. معمولاً در بیماران مبتلا به کرون روده بزرگ شایع‌تر است. التهاب در این حالت موقتی است، همراه با عود بیماری رخ می‌دهد و معمولاً آسیب دائمی ایجاد نمی‌کند.

آرتریت محوری (Axial): این نوع بیشتر ستون فقرات تحتانی و مفاصل ساکروایلیاک (پایین کمر) را درگیر می‌کند. به آن اسپوندیلیت یا اسپوندیلوآرتروپاتی هم می گویند. در برخی بیماران حتی پیش از تشخیص کرون ظاهر می‌شود. همچنین در موارد شدید ممکن است به‌دلیل محدودیت حرکت دنده‌ها، تنفس هم دشوار شود. در صورتی که استخوان‌های ستون فقرات به هم جوش بخورند، آسیب دائمی ایجاد می‌شود.

اسپوندیلیت آنکیلوزان (Ankylosing spondylitis): نوعی آرتریت نخاعی نادر اما جدی است. این عارضه می‌تواند باعث محدودیت شدید حرکتی، التهاب در چشم، ریه‌ها و دریچه‌های قلب شود. اسپوندیلیت آنکیلوزان بیشتر در افراد زیر 30 سال مشاهده می‌شود و ارتباط آن با برخی ژن‌های خاص ثابت شده است.

درمان التهاب مفاصل در بیماران کرون

• تسکین علائم با داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs) مثل ایبوپروفن (اگرچه در بیماران کرون همیشه قابل استفاده نیستند چون ممکن است روده را تحریک کنند).
• مصرف کورتون‌ها (استروئیدها).
• استراحت، استفاده از گرما و انجام تمرینات حرکتی.
• درمان اصلی بیماری کرون با داروهایی مانند سولفاسالازین، متوترکسات، بیولوژیک‌ها و استروئیدها.

مشکلات پوستی ناشی از بیماری کرون (Skin Problems)

اختلالات پوستی در بیماران کرون کمتر از التهاب مفاصل شایع است، اما می‌تواند ناشی از خود بیماری یا داروهای درمانی باشد. این مشکلات شامل موارد زیر هستند:

اریتم ندوزوم (Erythema nodosum): گره‌های کوچک، قرمز و دردناک که بیشتر روی ساق پا و گاهی روی دست‌ها ظاهر می‌شوند. معمولاً با کنترل التهاب کرون برطرف می‌شوند و کورتون‌ها می‌توانند علائم را کاهش دهند.

پیودرما گانگرنوزوم (Pyoderma gangrenosum): زخم‌های چرکی که معمولاً پس از ضربه یا جراحی روی پا یا اطراف استوما (خروجی کولستومی) ایجاد می‌شوند. این زخم‌ها ممکن است به هم متصل شوند و زخم‌های عمیق و ماندگار بسازند. درمان با استروئیدها، داروهای بیولوژیک و پمادهای موضعی انجام می‌شود.

زائده‌های پوستی (Skin tags): برآمدگی‌های کوچک پوستی که اغلب اطراف مقعد ایجاد می‌شوند. رعایت بهداشت فردی کمک‌کننده است و گاهی بسته به نوع، پزشک جراحی را توصیه می‌کند.

آفت دهانی (Mouth ulcers): زخم‌های دردناک کوچک که بیشتر در دوره عود بیماری بروز می‌کنند. دهان‌شویه نمکی، استروئیدهای موضعی و پرهیز از غذاهای تند، شور و اسیدی به کاهش علائم کمک می‌کنند.

پوکی استخوان و کاهش تراکم استخوان (Bone Loss)

پوکی استخوان یکی از عوارض شایع بیماری کرون است. این مشکل می‌تواند هم به‌علت خود بیماری و هم به دلیل مصرف طولانی‌مدت داروهای کورتونی ایجاد شود. مکانیسم‌های مؤثر شامل:

• کاهش جذب کلسیم از غذاها
• دفع بیش‌ازحد کلسیم از طریق ادرار
• افزایش فعالیت سلول‌های تجزیه‌کننده استخوان
• کاهش تعداد سلول‌های سازنده استخوان
• کاهش سطح هورمون استروژن که نقش مهمی در ساخت استخوان دارد

از آنجایی که بیماری کرون می‌تواند علاوه بر دستگاه گوارش، مفاصل، پوست و استخوان‌ها را هم تحت تأثیر قرار دهد، پیگیری پزشکی و انجام آزمایش‌های دوره‌ای برای پیشگیری از عوارض اهمیت زیادی دارد.

مشکلات تراکم استخوان در بیماری کرون (Bone Density Issues)

بیماری کرون می‌تواند باعث پوکی استخوان (Osteoporosis)، کاهش تراکم استخوان (Osteopenia) یا نرمی استخوان (Osteomalacia) شود. یکی از دلایل اصلی این مشکل، کمبود ویتامین D است. در صورتی که روده باریک آسیب دیده باشد یا بیمار عمل جراحی برداشت روده باریک (Small bowel resection) انجام داده باشد، بدن نمی‌تواند ویتامین D و کلسیم را به‌خوبی جذب کند و این موضوع بر سلامت استخوان تأثیر می‌گذارد.

راهکارهای پیشگیری و درمان

کاهش مصرف کورتون‌ها یا استفاده از داروهای جایگزین با عوارض کمتر (با مشورت پزشک).

مصرف داروهای بیس‌فسفونات‌ها (Bisphosphonates) مانند:

• آلندرونات (Fosamax)
• ریزدرونات (Actonel)
• مشکلات چشمی در بیماری کرون (Eye Problems)

اختلالات چشمی در بیماری کرون (Ocular disorders in Crohn’s disease)

اگرچه عوارض چشمی در کرون شایع نیستند، اما التهاب و عوارض بیماری می‌توانند چشم‌ها را هم تحت تأثیر قرار دهند:

کراتوپاتی (Keratopathy): تغییرات غیرمعمول در قرنیه که معمولاً نیاز به درمان ندارد.

خشکی چشم: می‌تواند با عفونت همراه باشد و در این صورت آنتی‌بیوتیک نیاز است.

اپی‌اسکلریت (Episcleritis): التهاب بافت زیر ملتحمه چشم، شایع‌ترین مشکل چشمی در بیماران کرون. باعث درد، خارش، سوزش و قرمزی شدید می‌شود، اما بینایی را مختل نمی‌کند.

اسکلریت (Scleritis): التهاب عمقی‌تر با درد مداوم و شدید، حساسیت به نور و اشک‌ریزش. درمان شامل استروئیدها و داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی است. در موارد مکرر می‌تواند به نازک شدن اسکلرا و پارگی منجر شود.

یووئیت (Uveitis): التهاب لایه میانی چشم با علائمی مانند تاری دید، درد و قرمزی. درمان با قطره‌های استروئیدی انجام می‌شود. در صورت عدم درمان می‌تواند به آب‌سیاه (گلوکوم) و نابینایی منجر شود.

اختلالات کلیوی در بیماری کرون (Kidney Problems)

در برخی بیماران، کرون می‌تواند بر عملکرد کلیه اثر بگذارد. شایع‌ترین مشکلات کلیوی عبارتند از:

سنگ کلیه (Kidney stones):

سنگ‌های اگزالات کلسیم: در اثر اختلال جذب چربی و افزایش دفع اگزالات.

سنگ‌های اسید اوریک: به دلیل اسهال و اسیدی‌تر شدن ادرار.

علائم: درد پهلو، خون در ادرار، تهوع و استفراغ.

درمان: افزایش مصرف مایعات، رژیم غذایی مناسب و گاهی جراحی.

هیدرونفروز (Hydronephrosis): التهاب روده باریک می‌تواند به حالب فشار وارد کند و باعث تورم کلیه شود. علائم شامل درد مبهم در ناحیه کلیه و خون در ادرار است. درمان معمولاً جراحی است.

فیستول کلیوی – روده‌ای: ارتباط غیرطبیعی بین روده و کلیه یا مثانه که بیشتر در مردان مشاهده می‌شود و منجر به عفونت‌های مکرر ادراری می‌گردد.

آمیلوئیدوز و گلومرولونفریت: عوارض نادر ولی جدی که باعث اختلال در فیلتراسیون کلیه می‌شوند.

اختلالات کبدی در بیماری کرون (Liver Problems)

بیماری کرون یا داروهای درمان آن می‌توانند بر کبد اثر بگذارند. شایع‌ترین مشکلات شامل:

کبد چرب (Fatty liver disease): تجمع چربی در کبد که با کاهش وزن و کنترل کلسترول بهبود می‌یابد.

سنگ‌های صفراوی (Gallstones): تشکیل سنگ در کیسه صفرا که می‌تواند مجاری صفراوی را مسدود کند.

هپاتیت: التهاب طولانی‌مدت کبد در اثر خود بیماری یا داروهایی مثل متوترکسات.

پانکراتیت (Pancreatitis): التهاب لوزالمعده با درد شکمی، تهوع و تب.

کلانژیت اسکلروزان اولیه (Primary sclerosing cholangitis): بیماری مجاری صفراوی که باعث تنگی و آسیب کبدی می‌شود. درمان شامل استنت‌گذاری و داروهای صفراوی است.

مشکلات رشد و بلوغ در کودکان مبتلا به کرون (Physical Development in Kids)

کرون می‌تواند رشد کودکان و نوجوانان را تحت تأثیر قرار دهد:

کوتاهی قد و کاهش وزن: به دلیل سوءجذب مواد غذایی.

تأخیر در بلوغ: کودکان مبتلا معمولاً دیرتر از همسالان خود وارد دوران بلوغ می‌شوند.

علت اسهال در بیماری کرون (Why Crohn’s Causes Diarrhea)

مهم‌ترین علت اسهال در بیماران کرون، التهاب روده است. التهاب باعث اختلال در تعادل مایعات و الکترولیت‌ها می‌شود. به‌طور طبیعی، روزانه حدود 42 لیوان مایع وارد روده‌ها می‌شود و تبادل آب و املاح (سدیم، کلر و…) به‌طور دقیق انجام می‌گیرد. اما وقتی التهاب وجود دارد، مقدار زیادی آب در روده باقی می‌ماند و همین موضوع باعث اسهال مداوم می‌شود.

آسیب به دیواره روده

التهاب می‌تواند به سلول‌های اپیتلیال که لایه محافظ دیواره روده را تشکیل می‌دهند آسیب برساند. این لایه نازک مانند یک سد عمل می‌کند و اجازه نمی‌دهد سموم و میکروب‌ها وارد بدن شوند، در حالی که مواد مغذی و الکترولیت‌ها را عبور می‌دهد. وقتی این سد دچار آسیب شود، پروتئین‌ها و باکتری‌ها از آن عبور کرده و وارد بدن می‌شوند. نتیجه آن افزایش التهاب و تشدید اسهال است.

تغییر در میکروبیوم روده (دیس‌بیوز)

میکروبیوم شامل میلیاردها باکتری، ویروس و قارچ مفید است که بیشتر در روده زندگی می‌کنند و نقش مهمی در هضم غذا، ساخت ویتامین‌ها و تقویت سیستم ایمنی دارند. اما عواملی مانند مصرف آنتی‌بیوتیک، تغذیه ناسالم، استرس یا سیگار می‌توانند این تعادل را به هم بزنند. در چنین شرایطی، باکتری‌های مضر جایگزین باکتری‌های مفید می‌شوند و تنوع میکروبی کاهش پیدا می‌کند. کاهش تنوع میکروبی نه‌تنها اسهال مزمن ایجاد می‌کند، بلکه باعث التهاب بیشتر روده نیز می‌شود.

اسیدهای صفراوی

صفرا که در کبد تولید می‌شود به هضم چربی‌ها کمک می‌کند. اما اگر بدن بیش از حد صفرا تولید کند یا قادر به استفاده صحیح از آن نباشد، اسهالی به نام «اسهال ناشی از اسید صفراوی» (BAD) ایجاد می‌شود. این نوع اسهال در بیماران کرون به‌ویژه افرادی که بخشی از روده کوچک خود را جراحی کرده‌اند شایع‌تر است و معمولاً با دفع فوری و بی‌اختیاری همراه است.

تفاوت بیماری کرون و کولیت اولسراتیو

بیماری کرون اغلب با کولیت اولسراتیو اشتباه گرفته می‌شود، زیرا هر دو نوعی بیماری التهابی روده (IBD) هستند و علائم مشابهی دارند. هر دو شامل دوره‌های عود (فعال شدن التهاب) و دوره‌های خاموشی (بهبودی نسبی) می‌شوند.

تفاوت‌های اصلی:

• کولیت اولسراتیو فقط روده بزرگ (کولون) را درگیر می‌کند، در حالی که کرون می‌تواند از دهان تا مقعد ظاهر شود.
• در کولیت اولسراتیو التهاب فقط لایه سطحی روده را درگیر می‌کند، اما در کرون همه لایه‌های دیواره روده می‌توانند ملتهب شوند.
• در کولیت اولسراتیو کل روده بزرگ ملتهب می‌شود، اما در کرون قسمت‌هایی از روده سالم و ملتهب در کنار هم مشاهده می‌شوند.

تنها راه تشخیص قطعی این دو بیماری انجام آزمایش‌ها و بررسی‌های پزشکی است. حتی برخی افراد ممکن است هر دو بیماری را همزمان داشته باشند.

آزمایشات تکمیلی بیماری کرون

1. آزمایش خون

شمارش کامل سلول‌های خونی (CBC): برای بررسی کم‌خونی، التهاب یا عفونت.

CRP و ESR: این آزمایش‌ها میزان التهاب فعال در بدن را نشان می‌دهند.

آزمایش سطح ویتامین‌ها و مواد معدنی: کمبود ویتامین D، B12 یا آهن در بیماران کرون شایع است.

2. آزمایش مدفوع

• بررسی وجود خون پنهان در مدفوع.
• تست کالپروتکتین و لاکتوفرین مدفوع که شاخص‌های التهاب روده هستند.

3. روش‌های تصویربرداری

کولونوسکوپی با نمونه‌برداری (بیوپسی): دقیق‌ترین روش برای تشخیص کرون و بررسی بافت روده.

سی‌تی اسکن (CT Enterography) یا ام‌آرآی (MR Enterography): برای ارزیابی التهاب، تنگی‌ها یا فیستول‌های روده.

کپسول اندوسکوپی: یک روش نوین برای مشاهده قسمت‌هایی از روده کوچک که با کولونوسکوپی معمولی قابل دسترس نیست.

4. آزمایشات ایمنی و ژنتیکی

برخی آزمایش‌ها برای بررسی پاسخ غیرطبیعی سیستم ایمنی انجام می‌شوند.

در موارد خاص، تست‌های ژنتیکی جهت بررسی استعداد ارثی ابتلا به بیماری کرون استفاده می‌شوند.

نتیجه گیری

کرون یک بیماری التهابی مزمن روده است که می‌تواند نه‌تنها سیستم گوارشی، بلکه سایر اعضای بدن را هم تحت تأثیر قرار دهد.
این بیماری درمان قطعی ندارد، اما تشخیص زودهنگام و شروع درمان می‌تواند به کنترل علائم و جلوگیری از آسیب بیشتر روده کمک کند. اگر به بیماری کرون مشکوک هستید، مراجعه به پزشک ضروری است.

سوالات متداول درباره بیماری کرون

آیا بیماری کرون ناگهانی بروز می‌کند؟

معمولاً علائم به‌تدریج ظاهر می‌شوند، اما گاهی شروع ناگهانی دارند. همچنین دوره‌های عود و بهبودی در طول بیماری طبیعی است.

علائم حمله (فِلِر) کرون چیست؟

درد شکمی، اسهال مزمن، وجود خون در مدفوع، خستگی شدید، آفت دهان و زخم اطراف مقعد از مهم‌ترین نشانه‌ها هستند.

کدام غذاها باعث تشدید کرون می‌شوند؟

مواد غذایی محرک در هر فرد متفاوت است، اما به‌طور کلی این موارد می‌توانند علائم را بدتر کنند:

• غذاهای پر فیبر
• لبنیات حاوی لاکتوز (مثل شیر و ماست)
• شیرین‌کننده‌های مصنوعی
• غذاها و نوشیدنی‌های پر شکر
• غذاهای پرچرب
• غذاهای تند
• الکل و کافئین

مطالب مشابه:

تومور استرومایی گوارشی (GIST)

بیماری‌ های گوارشی

سندرم روده تحریک‌ پذیر (IBS)؛ علل، علائم، تشخیص و درمان

اسپوندیلیت آنکیلوزان (AS)

منبع: webmd