آرتریت تاکایاسو (TAK)
آرتریت تاکایاسو (TAK)
آرتریت تاکایاسو (TAK) نوعی واسکولیت نادر است که به معنای التهاب در دیواره رگهای خونی میباشد. این بیماری عمدتاً سرخرگهای بزرگ بدن را درگیر میکند، بهویژه آئورت (بزرگترین سرخرگ) و شاخههایی از آن که وظیفه انتقال خون غنی از اکسیژن را از قلب به اندامها و بافتهای مختلف بدن بر عهده دارند. التهاب ناشی از این بیماری میتواند باعث باریک شدن یا انسداد رگها شود و در نتیجه، جریان خون به اندامها کاهش یابد.
تأثیر آرتریت تاکایاسو (TAK) بر شریانها
در بیماری آرتریت تاکایاسو، التهاب به شریانهای اصلی بدن آسیب میزند؛ بهویژه آن دسته از شریانهایی که خون را به بازوها منتقل و از گردن عبور کرده و وظیفه تأمین خون مغز را بر عهده دارند.
این التهاب ممکن است باعث ضعیف و کشیده شدن دیواره رگها شود که خطر تشکیل آنوریسم (برآمدگی و نازک شدن دیواره رگ) را افزایش میدهد. همچنین، رگها میتوانند تنگ یا کاملاً مسدود شوند (فرآیندی که به آن انسداد عروق می گویند)، و در نتیجه، جریان خون به شدت کاهش یابد یا حتی قطع شود.
معمولاً، شریانهایی که خون را به قلب، رودهها، کلیهها و پاها میرسانند، نیز ممکن است تحت تأثیر این بیماری قرار بگیرند.
آرتریت تاکایاسو چه کسانی را تحت تأثیر قرار میدهد؟
TAK اغلب کودکان و زنان بین 20 تا 40 سال را تحت تأثیر قرار میدهد. در زمان تشخیص، افراد مبتلا به آرتریت تاکایاسو اغلب بین 15 تا 35 سال سن دارند. حدود 80 تا 90 درصد از افراد مبتلا به این بیماری، زنان هستند.
آرتریت تاکایاسو چگونه بر بدن تأثیر میگذارد؟
رگهای تنگشده باعث کاهش جریان خون به نواحی تحت خونرسانی میشوند. در بیماری آرتریت تاکایاسو (TAK)، این تغییرات معمولاً بهصورت تدریجی رخ میدهند. همین روند آهسته به بدن فرصت میدهد تا مسیرهای جایگزینی برای جریان خون ایجاد کند.
این مسیرهای جایگزین، معمولاً شامل رگهای خونی کوچکتری هستند که ممکن است بتوانند مانند شریانهای اصلی، خون را منتقل کنند، یا در برخی موارد، ظرفیت کافی نداشته باشند.
بهطور کلی، جریان خون در نواحی پس از تنگی، معمولاً برای زنده ماندن بافتها کافی است. اما در موارد نادر، اگر رگهای جایگزین نتوانند اکسیژن و مواد مغذی مورد نیاز را تأمین کنند، ممکن است بافتها دچار مرگ شوند.
علائم آرتریت تاکایاسو (TAK) چیست؟
برخی از افراد مبتلا به TAK ممکن است هیچ علامتی نداشته باشند، اما حدود نیمی از افرادی که TAK دارند، احساس بیماری عمومی خواهند داشت.
علائم مرحله اول آرتریت تاکایاسو عبارتند از:
- تب
- خستگی
- درد در عضلات یا مفاصل
- میل کم به غذا
علائم مرحله دوم آرتریت تاکایاسو عبارتند از:
- درد قفسه سینه
- تنگی نفس
- سردرد
- گیجی
تنگی رگهای خونی و کاهش خونرسانی میتواند باعث موارد زیر شود:
- خستگی، درد یا سوزش در بازوها و پاها
- درد شکم ناشی از کاهش جریان خون به رودهها
- فشار خون بالا ناشی از کاهش جریان خون به کلیهها
- سکته مغزی (به ندرت)
- حمله قلبی (به ندرت.
چه عواملی باعث آرتریت تاکایاسو (TAK) میشود؟
علت دقیق آرتریت تاکایاسو (TAK) هنوز بهطور کامل مشخص نیست، اما بسیاری از متخصصان معتقدند که این بیماری ممکن است ماهیتی خودایمنی داشته باشد. در بیماریهای خودایمنی، سیستم ایمنی بدن به اشتباه به بافتهای سالم حمله میکند.
برخی پژوهشگران همچنین احتمال میدهند که عوامل ژنتیکی در بروز آرتریت تاکایاسو نقش داشته باشند. به نظر میرسد در برخی افراد، این بیماری میتواند نتیجه وجود ژن معیوبی باشد که از هر دو والدین به ارث رسیده است. افرادی که تنها یک نسخه از این ژن را دارند، ممکن است علائمی نداشته باشند، اما در صورت دریافت هر دو نسخه، خطر ابتلا به بیماری و بروز علائم افزایش مییابد.
تشخیص و آزمایش ها
تشخیص پزشک در مورد آرتریت تاکایاسو بر اساس ترکیبی از عوامل؛ از جمله موارد زیر است:
1. آزمایشهای خونی
ESR (سرعت رسوب گلبولهای قرمز): اغلب در بیماران مبتلا افزایش مییابد و شاخصی از التهاب فعال در بدن است.
CRP (پروتئین واکنشی C): یکی دیگر از نشانگرهای التهاب در بدن است که در فاز حاد بیماری افزایش پیدا میکند.
CBC (شمارش کامل سلولهای خونی): برای بررسی کمخونی یا سایر علائم غیرمستقیم التهاب مزمن استفاده میشود.
2. تصویربرداری از عروق (آنژیوگرافی)
- MRI یا MRA (آنژیوگرافی با امآرآی)
- CT آنژیوگرافی
- PET اسکن
3. سونوگرافی داپلر
این روش میتواند برای بررسی جریان خون در شریانهای گردن یا اندامها به کار رود و به تشخیص تنگیهای عروقی کمک کند.
4. بیوپسی (در موارد خاص)
در شرایطی که تشخیص قطعی با روشهای غیرتهاجمی ممکن نباشد، ممکن است بیوپسی از بافت رگهای درگیر انجام شود.
درمان
درمان کامل آرتریت تاکایاسو بر کاهش التهاب و جلوگیری از آسیب مداوم به دیوارههای شریان تمرکز دارد. در موارد جزئی، ممکن است نیازی به دارو نباشد. اما در موارد جدیتر، کورتیکواستروئیدها، مانند پردنیزون، در ابتدا با دوزهای بالا تجویز میشوند. در طول چند هفته یا چند ماه، دوز دارو کاهش مییابد. داروهای سیتوتوکسیک، مانند متوترکسات و آزاتیوپرین، در کاهش پاسخ سیستم ایمنی بدن مفید هستند. داروهای سیتوتوکسیک نیز معمولاً برای مبارزه با سرطان استفاده میشوند.
همچنین ممکن است از داروهای بیولوژیک استفاده شود. داروهای بیولوژیک داروهایی هستند که به روش متفاوتی بر سیستم ایمنی بدن تأثیر میگذارند. داروهایی مانند ریتوکسیماب و اینفلیکسیماب ناهنجاریهای سیستم ایمنی را هدف قرار میدهند و در صورت عدم اثربخشی سایر داروها، ممکن است به درمان علائم کمک کنند.
هنگامی که داروها برای درمان مشکلات گردش خون کافی نباشند، ممکن است به روشهای مختلفی نیاز باشد. اگر، برای مثال، شریانهایی که خون را به عضله قلب میرسانند، به طور قابل توجهی تنگ شده باشند، ممکن است به پیوند بایپس عروق کرونر نیاز باشد. این جراحی شامل اتصال یک رگ خونی گرفته شده از جای دیگری از بدن به یک شریان مسدود شده در قلب است. این کار اجازه میدهد تا خون از اطراف محل انسداد تغییر مسیر دهد.
آرتریت تاکایاسو همچنین میتواند به دریچه آئورت در قلب آسیب برساند. در مواردی که بیماری باعث شده است که دریچه به درستی کار نکند، روشهای ترمیم یا تعویض دریچه نیز مورد نیاز است.
نتیجه گیری
از آنجا که آرتریت تاکایاسو یک بیماری مزمن و بلندمدت است، نیاز به معاینات و پیگیری های منظم پزشکی دارد. روند این بیماری معمولاً با دورههایی از بهبودی و عود همراه است؛ به این معنا که ممکن است در برخی زمانها علائم به خوبی کنترل شوند، اما در دورههایی دیگر دوباره فعال شوند.
به همین دلیل، همکاری مداوم با پزشک متخصص اهمیت زیادی دارد. بررسی منظم وضعیت جسمی، انجام آزمایشات لازم و تنظیم بهموقع برنامه درمانی میتواند از بروز عوارض جدی جلوگیری کند.
اگر متوجه تغییرات جدیدی در بدن یا علائم خود شدید، حتماً آن را با پزشک در میان بگذارید. این تغییرات ممکن است کلید مهمی برای تشخیص زودهنگام عود بیماری باشند. به خاطر داشته باشید که ارتباط مؤثر با پزشک یکی از ارکان اصلی موفقیت در کنترل این بیماری است.
مطالب مشابه:
