التهاب تخمدان چیست؟ علل، علائم و روش‌های پیشگیری

التهاب تخمدان چیست؟ علل، علائم و روش‌های پیشگیری

التهاب تخمدان یا اوفوریت (Oophoritis)، به التهاب یک یا هر دو تخمدان گفته می‌شود و معمولاً در زنان 25 تا 35 سال رخ می‌دهد. این التهاب ممکن است به‌ صورت مستقل ایجاد شود یا همراه با التهاب سایر اندام‌های دستگاه تناسلی باشد.

بیماری‌های مرتبط با التهاب تخمدان (اوفوریت)

1- بیماری التهابی لگن (PID):

التهاب در بخش فوقانی دستگاه تناسلی زنان شامل تخمدان‌ها، لوله‌های فالوپ، رحم و رباط‌های نگهدارنده.

2- آدنکسیت:

التهاب هم‌زمان تخمدان‌ها و لوله‌های فالوپ؛ یعنی وقوع اوفوریت و سالپنژیت در کنار هم.

در هر حالت، التهاب تخمدان می‌تواند با علائم خفیف تا شدید بروز کند و حتی باروری زنان را تحت تأثیر قرار دهد. به همین دلیل، مراجعه سریع به پزشک بسیار اهمیت دارد.

در ادامه این مطلب، 9 موضوع اصلی مرتبط با التهاب تخمدان را بررسی خواهیم کرد.

علت التهاب تخمدان چیست؟

التهاب تخمدان یا اوفوریت می‌تواند بر اثر عوامل مختلفی ایجاد شود که مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:

• قرار گرفتن در سرما
• سقط جنین
• عفونت‌های مقاربتی
• مشکلات پس از زایمان یا دوران نفاس
• سرطان
• حساسیت به داروهای واژینال (مانند شیاف‌ها)
• اختلالات دیگر در دستگاه تناسلی

با این حال، شایع‌ترین علت التهاب تخمدان، عفونت است؛ به‌خصوص عفونت ناشی از باکتری‌هایی مانند استرپتوکوک، استافیلوکوک، اشریشیا کلی (E. coli) و گونوکوک. همچنین عفونت قارچی مانند کاندیدیازیس نیز می‌تواند موجب التهاب تخمدان شود.

علائم التهاب تخمدان چیست؟

بسته به شدت التهاب، ممکن است زنان درد خفیف تا شدید را تجربه کنند و گاهی این درد به ناحیه رکتوم و مقعد نیز کشیده می‌شود. علاوه بر این، علائمی که معمولاً با اوفوریت همراه هستند عبارت‌اند از:

• سردرد
• افزایش ترشحات واژن
• درد شکم و ناحیه تخمدان‌ها
• تپش قلب و بی‌قراری
• تغییر در چرخه قاعدگی
• اسهال
• تهوع
• سوزش یا درد هنگام ادرار

نکته مهم این است که درد یک ‌طرفه شکم لزوماً به معنی التهاب در همان طرف نیست؛ ممکن است اوفوریت دوطرفه باشد، اما درد فقط از یک سمت احساس شود. بنابراین در صورت مشاهده این علائم باید به متخصص زنان مراجعه شود تا با معاینه و انجام آزمایش‌ها محل دقیق التهاب مشخص شود.

عوامل خطر و راه‌های پیشگیری از التهاب تخمدان

التهاب تخمدان بیشتر در زنان جوانی مشاهده می‌شود که هنوز بارداری را تجربه نکرده‌اند. برخی عوامل که احتمال بروز اوفوریت را افزایش می‌دهند شامل موارد زیر هستند:

• روابط جنسی متعدد یا بدون مراقبت
• دوش واژینال
• مصرف سیگار
• استفاده از آی‌یودی (IUD)

برای پیشگیری، رعایت بهداشت ناحیه تناسلی و جلوگیری از رطوبت و عفونت بسیار مهم است. در صورت بی‌توجهی، التهاب تخمدان یا لوله‌های فالوپ می‌تواند مشکلات جدی‌تری مانند:

• درد در حین رابطه جنسی
• درد مزمن پایین شکم
• ناباروری ناشی از انسداد لوله‌ها

را به دنبال داشته باشد.

تشخیص التهاب تخمدان

برای شناسایی اوفوریت (التهاب تخمدان) یا بیماری التهابی لگن (PID)، پزشک معمولاً چند مرحله تشخیصی را انجام می‌دهد که اولین آن معاینه لگنی است.

در ادامه، سایر اقدامات تشخیصی التهاب تخمدان شامل موارد زیر است:

1- آزمایش بارداری:

برای احتمال بارداری خارج ‌رحمی که می‌تواند عامل درد لگن یا شکم باشد.

2- نمونه‌گیری از دهانه رحم یا واژن:

پزشک ممکن است از ترشحات واژن یا سرویکس نمونه بگیرد تا ابتلا به عفونت‌های مقاربتی مانند کلامیدیا یا سوزاک (گنوره) بررسی شود. در برخی موارد، تست بیماری‌هایی مانند سیفلیس نیز انجام می‌شود.

3- آزمایش خون (CBC):

بررسی تعداد گلبول‌های سفید برای تشخیص وجود التهاب یا عفونت در بدن.

4- CRP و ESR:

اندازه‌گیری میزان التهاب سیستمیک؛ بالا بودن این شاخص‌ها می‌تواند نشانه عفونت فعال باشد.

5- آزمایش ادرار:

برای عفونت ادراری یا التهاب‌های همراه که ممکن است علائم مشابه ایجاد کنند.

6- تصویربرداری و سونوگرافی:

اگر بدن به درمان آنتی‌بیوتیکی پاسخ ندهد یا احتمال وجود آبسه یا توده مطرح باشد، سونوگرافی شکمی یا سایر روش‌های تصویربرداری برای بررسی دقیق‌تر تخمدان‌ها و لگن تجویز می‌شود.

7- لاپاراسکوپی تشخیصی:

در موارد مقاوم به درمان یا تشخیص نامشخص، پزشک ممکن است با لاپاراسکوپی مستقیماً وضعیت تخمدان‌ها و لگن را بررسی کند.

این مراحل کمک می‌کنند علت درد مشخص شود و درمان مناسب در سریع‌ترین زمان شروع گردد.

شرایط پس از انجام آزمایش

ناشتایی: در صورت تجویز پزشک حداقل 8 ساعت ناشتا باشید.

داروها و مکمل ها: پزشک را در مورد داروها و مکمل هایی که مصرف میکنید مطلع کنید.

• از مصرف مولتی‌ویتامین‌ها یا مکمل‌های حاوی بیوتین حداقل 24 ساعت قبل از آزمایش خودداری کنید.
• مصرف برخی داروها مانند قرص‌های ضدبارداری ممکن است به توقف موقت نیاز داشته باشد، در این مورد پزشک شما را راهنمایی خواهد کرد.

استرس و فعالیت فیزیکی: از انجام فعالیت‌های شدید و استرس در روز آزمایش اجتناب کنید.

نمونه‌گیری در منزل

برای راحتی بیشتر و صرفه‌جویی در زمان، می‌توانید خدمات نمونه‌گیری منزل آزمایشگاه اوستا را رزرو کنید. تکنیسین‌های مجرب ما با رعایت دقیق پروتکل‌های بهداشتی به محل شما مراجعه کرده و نمونه‌های خون، ادرار و سایر تست‌های تشخیصی مرتبط با سلامت تخمدان و دستگاه تناسلی را با ایمنی کامل جمع‌آوری می‌کنند.

این سرویس به شما امکان می‌دهد بدون نیاز به حضور در آزمایشگاه، نتایج دقیق و سریع آزمایش‌ها را دریافت کرده و روند تشخیص و درمان التهاب تخمدان یا سایر مشکلات دستگاه تناسلی را با آرامش بیشتری دنبال کنید.

روش‌های درمان التهاب تخمدان

درمان اصلی اوفوریت معمولاً دارویی است و با تجویز آنتی ‌بیوتیک‌ها برای از بین بردن عفونت و کاهش التهاب انجام می‌شود.

در موارد شدید، ممکن است پزشک تصمیم به جراحی بگیرد. در چنین شرایطی، ابتدا باید مشخص شود که التهاب در یک تخمدان است یا هر دو.

درمان‌های خانگی برای کاهش التهاب تخمدان

همان‌طور که اشاره شد، دارودرمانی بهترین و مؤثرترین راه برای کنترل التهاب تخمدان است، اما برخی روش‌های خانگی نیز می‌توانند به کاهش علائم کمک کنند. از جمله:

• پرهیز از سرما و رطوبت
• مصرف میوه‌ها و سبزیجات تازه
• مصرف آب‌میوه‌های طبیعی مثل انگور، سیب و پرتقال
• نشستن روزانه به ‌مدت 10 دقیقه در آب حاصل از جوشاندن بابونه و تخم کتان
• استفاده از ضماد برگ‌های له‌شده درمنه (افسنتین) به‌ صورت گرم روی شکم، سه بار در روز
• کمپرس سرد روی ناحیه تخمدان با محلول تهیه ‌شده از تنباکو کوهی در نیم لیتر آب جوشیده، سه بار در روز
• مصرف نوشیدنی تهیه ‌شده از ترکیب یک قاشق غذاخوری پودر میخک و انیسون با ¾ قاشق چای‌خوری دارچین، سه بار در روز
• جوشاندن 25 قاشق برگ گردو در یک لیتر آب برای شست‌وشو یا حمام موضعی

توجه: برخی از این روش‌ها، خصوصاً انواع حمام و کمپرس‌ها، برای زنان باردار مناسب نیستند. قبل از استفاده از هر نوع درمان خانگی، بهتر است با پزشک مشورت شود.

جمع‌بندی

اوفوریت به التهاب یک یا هر دو تخمدان گفته می‌شود. اگر التهاب در بخش‌های فوقانی دستگاه تناسلی مانند تخمدان‌ها، لوله‌های فالوپ یا رحم ایجاد شود، به آن بیماری التهابی لگن (PID) می‌گویند.

علت اصلی این عفونت‌ها ورود باکتری‌ها از دهانه رحم یا واژن به اندام‌های بالایی مانند تخمدان‌هاست. شایع‌ترین عوامل آن باکتری‌های کلامیدیا و سوزاک هستند، اما سایر عفونت‌های مقاربتی هم می‌توانند نقش داشته باشند. در برخی موارد، حتی باکتری‌های طبیعی واژن نیز ممکن است باعث ایجاد التهاب شوند.

این بیماری همیشه علامت‌دار نیست. اما در صورت بروز، نشانه‌هایی مانند موارد زیر مشاهده می‌شود:

• درد در قسمت تحتانی شکم
• ترشحات یا خونریزی غیرطبیعی
• درد هنگام نزدیکی
• سوزش یا ناراحتی هنگام ادرار

درمان اصلی التهاب تخمدان و PID بر پایه آنتی‌بیوتیک است. در موارد شدید یا پیشرفته، ممکن است بستری در بیمارستان توصیه شود تا درمان کامل و دقیق انجام گیرد.

نتیجه‌گیری

التهاب تخمدان یا اوفوریت یکی از مشکلات مهم سلامت زنان است که می‌تواند بر باروری و کیفیت زندگی تأثیر بگذارد. شناسایی سریع علائم مانند درد پایین شکم، ترشحات غیرطبیعی یا تغییرات در چرخه قاعدگی و مراجعه به پزشک، نقش مهمی در پیشگیری از عوارض جدی دارد. رعایت بهداشت ناحیه تناسلی، انجام تست‌های تشخیصی به موقع و بهره‌گیری از خدمات نمونه‌گیری در منزل، می‌تواند روند تشخیص و درمان را ساده‌تر و سریع‌تر کند. با مراقبت صحیح، التهاب تخمدان قابل کنترل است و خطر مشکلات جدی مانند ناباروری یا درد مزمن کاهش می‌یابد.

مطالب مشابه:

پیچ خوردگی تخمدان

سندرم تخمدان پلی کیستیک PCOS

سرطان تخمدان

علت بزرگ شدن رحم چیست و چگونه درمان می شود؟

منبع: invitra – medicalnewstoday

نحوه تعیین وقت مشاوره در آزمایشگاه پاتوبیولوژی اوستا

نحوه ملاقات

حضوری: با مراجعه به آزمایشگاه پاتوبیولوژی اوستا از خدمات مشاوره ژنتیک بهره‌مند شوید.

موقعیت آزمایشگاه پاتوبیولوژی اوستا روی نقشه تهران

آزمایشگاه پاتوبیولوژی اوستا در تهران، واقع در خیابان ولیعصر – خیابان مطهری – نبش خیابان لارستان، آماده ارائه خدمات آزمایشگاهی تخصصی به ساکنین منطقه ۶ تهران و سایر نقاط شهر است.
این مرکز با استفاده از تجهیزات مدرن، دقت، سرعت و رضایت بیماران را در اولویت قرار داده است.