پروژسترون چیست؟
پروژسترون چیست؟
پروژسترون به گروهی از هورمونهای استروئیدی تعلق دارد و یک نوع هورمون مصنوعی محسوب میشود که به آن پروژستین نیز میگویند. این هورمون عمدتاً توسط جسم زرد در تخمدان در نیمه دوم چرخه قاعدگی ترشح میشود و نقش مهمی در چرخه قاعدگی و حفظ مراحل اولیه بارداری دارد.
هدف اصلی پروژسترون چیست؟
عملکرد اصلی progesterone آماده کردن آندومتر (پوشش داخلی رحم) برای کاشت و رشد تخم بارور شده است. اگر بارداری اتفاق نیفتد، آندومتر در طول دوره قاعدگی ریزش میکند. اگر لقاح رخ دهد، پروژسترون برای حمایت از بارداری افزایش مییابد.
پروژسترون و قاعدگی
در طول چرخه قاعدگی، زمانی که تخمک در زمان تخمک گذاری از تخمدان آزاد میشود (تقریباً روز 14)، بقایای فولیکول تخمدان که تخمک در حال رشد را در برمیگیرد، ساختاری به نام “جسم زرد” را تشکیل میدهد. جسم زرد یک غده موقتی است که در صورت وقوع حاملگی در طول آن چرخه، به حمایت از شروع بارداری کمک میکند. progesterone با ضخیم شدن پوشش رحم و ایجاد محیط مناسب برای کاشت تخمک بارور شده، عمل میکند.
اگر تخمک در آن چرخه بارور نشود، جسم زرد شکسته میشود که سطح پروژسترون را کاهش میدهد. کاهش سطح progesterone به این معنی است که پوشش رحم نازک شده و از بین میرود و باعث شروع دوره قاعدگی میشود.
پروژسترون در دوران بارداری
اگر تخمک توسط اسپرم بارور شود و لقاح رخ دهد، جسم زرد تجزیه نمیشود و به تولید progesterone بیشتر ادامه میدهد. پوشش رحم، ضخیم و غنی از رگهای خونی است که مواد مغذی را برای تخمک بارور شده فراهم میکند. هنگامی که جفت تشکیل شد، تولید پروژسترون را به عهده میگیرد.
در طول بارداری، سطح progesterone در هر سه ماهه افزایش مییابد و در سه ماهه سوم بارداری (هفتههای 28 تا 40 بارداری) به بالاترین سطح خود میرسد. سطح پروژسترون در سالهای منتهی به یائسگی، زمانی که تخمک گذاری متوقف میشود، کاهش مییابد.
پروژسترون در بارداری چگونه عمل میکند؟
progesterone در حمایت از بارداری بسیار مهم است، زیرا پوشش داخلی رحم را ضخیم میکند. پوشش ضخیم رحم به تخمک بارور شده کمک میکند تا به جنین و سپس به نوزاد تبدیل شود.
سطح پروژسترون در دوران بارداری همچنان افزایش مییابد. سطوح بالای progesterone مانع از تخمک گذاری بدن در دوران بارداری میشود. همچنین انقباضات رحمی را سرکوب میکند که به فرد کمک میکند از زایمان زودرس جلوگیری کند. در نهایت، این هورمون به سینههای مادر کمک میکند تا برای شیردهی آماده شوند.
از آنجایی که progesterone در حفظ مراحل اولیه بارداری بسیار مهم است، سطح پایین این هورمون ممکن است باردار شدن را برای مادر سخت کند و ممکن است او را در معرض خطر سقط جنین قرار دهد.
پروژسترون در بدن چگونه عمل میکند؟
progesterone چندین کار انجام میدهد، از جمله:
- ضخیم کردن پوشش داخلی رحم برای لانه گزینی
- تنظیم خونریزی در دوران قاعدگی
- حمایت از بارداری پس از زایمان
- کمک به بهبود خلق و خو
- حمایت از عملکرد تیروئید
- حمایت از شیردهی
بدن چگونه پروژسترون تولید میکند؟
غدهای به نام جسم زرد progesterone تولید میکند. جسم زرد یک غده موقتی است که پس از تخمک گذاری (آزاد کردن تخمک از تخمدان) ایجاد میشود. این غده مسئول حفظ سطح پروژسترون پس از لقاح و حمایت از بارداری است. همچنین غدد فوق کلیوی و جفت نیز progesterone تولید میکنند.
اختلالات رایج مرتبط با پروژسترون چیست؟
progesterone پایین میتواند بدن را به طرق مختلف تحت تاثیر قرار دهد و گاهی باعث علائم قابل توجهی شود. سطوح بالای progesterone معمولاً تأثیر منفی بر سلامتی فرد ندارد. در موارد نادر، میتواند نشانه سرطان تخمدان یا آدرنال باشد.
علائم پروژسترون پایین در افرادی که باردار نیستند عبارتند از:
- دورههای قاعدگی نامنظم
- مشکل در باردار شدن
- تغییرات خلقی، اضطراب یا افسردگی
- مشکل در خواب
- گرگرفتگی
پروژسترون پایین در بارداری
از آنجایی که progesterone پوشش داخلی رحم را در دوران بارداری حفظ میکند تا جنین بتواند رشد کند، سطح پایین آن میتواند باردار ماندن را برای مادر سخت کند. سطح progesterone را تا زمانی که فرد برای زایمان آماده شود، باید بالا بماند.
فرد در صورت داشتن پروژسترون پایین، در معرض خطر عوارض بارداری مانند:
- حاملگی خارج از رحم
- سقط جنین
- زایمان زودرس قرار میگیرد.
پزشکان چگونه سطح پروژسترون را آزمایش میکنند؟
آزمایش خون (آزمایش PGSN یا پروژسترون) میتواند برای آزمایش سطح progesterone استفاده شود. بیشتر برای تعیین تخمک گذاری استفاده میشود.
سطوح نرمال پروژسترون چقدر است؟
سطح progesterone در طول چرخه قاعدگی در نوسان است. سطح آن پس از تخمک گذاری افزایش مییابد و در صورت بارداری به افزایش ادامه میدهد. پزشک بهترین فردی است که میتواند میزان پروژسترون را بسته به جایی که در چرخه قاعدگی خود قرار دارید یا باردار هستید، تعیین کند.
چه زمانی باید progesterone مصرف کرد؟
برخی از زنان نیاز به مصرف مکملهای پروژسترون دارند. پزشک ممکن است پروژسترون را تجویز کند اگر شما:
- علائم پیش از یائسگی را دارید.
- باید چرخه قاعدگی خود را تنظیم کنید.
- نیاز به پیشگیری از بارداری دارید.
پروژسترون در دوران پیش از یائسگی
همانطور که فرد شروع به یائسگی میکند، تخمدانها دیگر سطوح بالایی از استروژن و پروژسترون تولید نمیکنند. تغییرات در این سطوح هورمونی میتواند علائم ناراحت کنندهای ایجاد کند. علائم رایج عبارتند از:
- گرگرفتگی
- تعریق شبانه و/یا گرگرفتگی سرد
- خشکی واژن
- ناراحتی در حین رابطه جنسی
پزشک ممکن است هورمون درمانی پروژسترون استروژن (EPT) را برای تسکین این علائم توصیه کند. این شکل از هورمون درمانی که درمان ترکیبی نیز نامیده میشود، ترکیبی از استروژن و پروژسترون است.
سوالات متداول
آیا پروژسترون باعث افزایش وزن میشود؟
افزایش وزن یک عارضه جانبی مستقیم progesterone نیست. در حالی که هورمونها به طور کلی میتوانند بر سطح گرسنگی و وزن تأثیر بگذارند، داشتن progesterone بیش از حد یا خیلی کم، به تنهایی معمولاً دلیلی برای افزایش وزن نیست.
آیا progesterone باعث خستگی میشود؟
بله، با سطوح پایین progesterone ممکن است فرد بیشتر احساس خستگی کند.
تفاوت بین پروژسترون و پروژستین چیست؟
پروژستین شکل مصنوعی پروژسترون است. دانشمندان در آزمایشگاه progesterone تولید کردند. اگر بدن به تنهایی پروژسترون کافی تولید نکند، پزشکان از پروژستین استفاده میکنند. پروژستین به صورت قرص، ژل واژینال، تزریقی و دستگاههای داخل رحمی (IUD) در دسترس است. پزشک ممکن است در صورت داشتن موارد زیر پروژستین تجویز کند:
- کنترل بارداری
- درمان جایگزینی هورمونی
- خونریزی غیر طبیعی واژن
- قاعدگی نامنظم
- درمان انواع خاصی از سرطان
پروژسترون چگونه با استروژن کار میکند؟
پروژسترون و استروژن مانند هم تیمیهای هورمونی در بدن هستند. آنها برای تنظیم برخی فرآیندهای بدن مانند قاعدگی با هم کار میکنند. اگر progesterone پایینی دارید، استروژن غالب است و فرآیندهای بدن تنظیم نمیشود. وقتی این اتفاق میافتد، میتوانید موارد زیر را تجربه کنید:
- قاعدگیهای نامنظم
- حساسیت سینه
- افسردگی یا تغییرات خلقی
- مشکلات کیسه صفرا
- میل جنسی کم
progesterone و استروژن همچنین در درمان ترکیبی جایگزینی هورمون (HRT)، که علائم یائسگی را درمان میکند، با هم کار میکنند. آنها با هم در برخی از داروهای ضد بارداری خوراکی برای جلوگیری از بارداری عمل میکنند.
آیا غذاهای خاص میتوانند به طور طبیعی پروژسترون را افزایش دهند؟
با اینکه مطالعات محدودی در این رابطه آمده است، اما مصرف غذاهای حاوی ویتامینهای خاص ممکن است به حمایت از سطح progesterone سالم کمک کند. این موارد عبارتند از:
روی: گوشت گاو، صدف، بادام هندی، نخود، عدس و تخم مرغ
ویتامین C: مرکبات، فلفل، توت فرنگی و کلم بروکلی
ویتامین B: هویج، اسفناج، گردو و مرغ و بوقلمون
منیزیم: سبزیجات سبز، آجیل، دانهها و لوبیا
نتیجه گیری
progesterone نقش مهمی در چرخه قاعدگی و بارداری شما دارد. این هورمون پوشش سالم رحم را برای حمایت از تخمک و جنین بارور شده ایجاد میکند. اگر سطح پروژسترون در دوران بارداری خیلی کم باشد، میتواند باعث عوارضی مانند خونریزی یا سقط جنین شود. پزشکان ممکن است مکملهای progesterone را برای تنظیم چرخه قاعدگی، کاهش علائم یائسگی یا به عنوان کنترل بارداری تجویز کنند.
مطالب مشابه:
پره اکلامپسی چیست؟
اختلالات تخمک گذاری چیست؟
استروژن چیست؟
آزمایش بارداری
منبع: my.clevelandclinic
