سارکوم یوئینگ
سارکوم یوئینگ
سارکوم یوئینگ نوعی سرطان استخوان یا بافت نرم است که کودکان، نوجوانان و بزرگسالان جوان را تحت تأثیر قرار میدهد. این بیماری اغلب در دوران بلوغ، زمانی که استخوانها به سرعت در حال رشد هستند، ایجاد میشود. تومورهای یوئینگ سارکوم معمولاً در بازوها، پاها و لگن ظاهر میشوند. علائم این بیماری ممکن است شامل درد استخوان، تورم و تب باشد.
انواع سارکوم یوئینگ:
سارکوم یوئینگ استخوان شایعترین نوع این بیماری است.
تومور یوئینگ خارج استخوانی (EOE): تومورهایی در بافتهای نرم مانند عضلات، تاندونها و رباطهایی هستند که استخوانهای افراد را احاطه کردهاند.
تومور نورواکتودرمال اولیه محیطی (PNET): در استخوان یا بافت نرم آغاز میشود، اما ساختار ژنتیکی کمی متفاوت تر از سارکوم یوئینگ و EOE دارد.
افراد مبتلا به یوئینگ سارکوم ممکن است تومورهایی در بازوها و پاها، لگن یا ستون فقرات خود داشته باشند. این بیماری معمولاً در دوران بلوغ، زمانی که استخوانهای جوانان به سرعت در حال رشد هستند، ایجاد میشود. همچنین این بیماری پسران را بیشتر از دختران تحت تأثیر قرار میدهد.
علائم سارکوم یوئینگ چیست؟
علائم این بیماری ممکن است شبیه تودهها یا کبودیهای معمولی روی دستها، پاها یا قفسه سینه باشد، بهطوریکه والدین گاهی آن را با آسیبهای ناشی از فعالیتهای ورزشی کودکان اشتباه میگیرند.
با این حال، تفاوت اصلی در این است که نشانههای این عارضه بهطور موقت بهبود مییابند، اما دوباره ظاهر میشوند یا شدت میگیرند. علائم رایج عبارتند از:
- درد استخوان
- تورم در بافت اطراف استخوانها
- تودههایی در نزدیکی سطح پوست که ممکن است در لمس گرم و نرم باشند.
- تب مداوم
- شکستگی استخوانها بی دلیل
- خستگی و کاهش وزن غیرمنتظره ممکن است از علائم سارکوم یوئینگ متاستاتیک باشد.
علت سارکوم یوئینگ چیست؟
علت دقیق ابتلا به سارکوم یوئینگ هنوز بهطور کامل شناخته نشده است.
این بیماری زمانی رخ میدهد که در DNA سلولها، تغییراتی ایجاد شود. DNA حاوی دستورالعملهایی است که تعیین میکند هر سلول چگونه رشد کند، تقسیم شود و چه زمانی بمیرد.
در سلولهای سالم، این دستورالعملها باعث میشوند سلولها با نظم مشخصی رشد کرده و در زمان مناسب از بین بروند.
اما در سلولهای سرطانی، این دستورالعملها تغییر میکنند. این تغییرات باعث میشوند سلولها بهسرعت و بدون کنترل تکثیر شوند و برخلاف سلولهای طبیعی، به زندگی خود ادامه دهند و از بین نروند.
این سلولهای غیرطبیعی میتوانند تودهای به نام تومور تشکیل دهند. تومور ممکن است به بافتهای سالم حمله کرده و آنها را تخریب کند. با گذشت زمان، سلولهای سرطانی میتوانند از محل اولیه جدا شده و به سایر نقاط بدن گسترش یابند که در این صورت به آن سرطان متاستاتیک می گویند.
در سارکوم یوئینگ، این تغییرات ژنتیکی اغلب مربوط به ژن EWSR1 هستند. اگر پزشک به ابتلای شما یا فرزندتان به سارکوم یوئینگ مشکوک شود، ممکن است آزمایشهای ژنتیکی برای بررسی وجود این تغییر در سلولهای سرطانی انجام شود.
عوامل خطر
برخی ویژگیها یا فعالیتها ممکن است احتمال ابتلای فرد به بیماری مانند سرطان را افزایش دهند. عوامل خطر سارکوم یوئینگ مواردی هستند که نمیتوانید تغییر دهید یا از آنها جلوگیری کنید، مانند:
سن: افراد میتوانند در هر سنی به سارکوم یوئینگ مبتلا شوند، اما بیش از 50% از افراد بین 10 تا 20 سال تشخیص داده میشوند. میانگین سن در زمان تشخیص 15 سال است.
جنسیت: سارکوم یوئینگ در پسران شایعتر از دختران است.
تشخیص و آزمایشها
پزشکان در مرحله اول معاینه فیزیکی انجام میدهند و در مورد علائم بیمار سؤال میکنند. آنها همچنین ممکن است آزمایشهای زیر را انجام دهند:
۱. تصویربرداریهای پزشکی
رادیوگرافی (X-ray): اغلب اولین قدم برای شناسایی ناهنجاریهای استخوانی است.
MRI: برای ارزیابی وسعت تومور، میزان درگیری بافتهای نرم و بررسی عروق و اعصاب اطراف تومور استفاده میشود.
CT اسکن: برای بررسی ساختار استخوان و همچنین بررسی متاستاز در ریهها مفید است.
اسکن استخوان (Bone Scan): جهت تشخیص گسترش تومور به سایر نقاط استخوانی بدن.
PET اسکن: برای شناسایی گسترش سلولهای سرطانی در سراسر بدن.
۲. بیوپسی
بیوپسی باز یا سوزنی: برای برداشت نمونهای از بافت تومور و بررسی زیر میکروسکوپ. این مرحله برای تشخیص قطعی نوع سارکوم ضروری است.
از طریق بیوپسی میتوان نوع دقیق تومور، درجه بدخیمی و ویژگیهای ژنتیکی آن را شناسایی کرد.
۳. آزمایشات مولکولی و ژنتیکی
بررسی بازآرایی ژن EWSR1: در اغلب موارد سارکوم یوئینگ، یک جهش ژنتیکی مشخص شامل جابجایی (translocation) بین ژنهای EWSR1 و FLI1 وجود دارد که با آزمایشهای تخصصی مانند FISH یا RT-PCR قابل شناسایی است.
این تستها به تأیید نهایی تشخیص کمک میکنند.
۴. آزمایشات آزمایشگاهی
آزمایش خون: برای بررسی سطح گلبولهای سفید، هموگلوبین، پلاکتها، عملکرد کلیه و کبد، و مارکرهای التهابی مانند ESR و CRP.
در برخی موارد، ممکن است سطح LDH (لاکتات دهیدروژناز) نیز بررسی شود که در برخی تومورها افزایش مییابد.
درمان
شیمی درمانی رایجترین درمان اولیه است. سایر درمانها ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- پرتودرمانی.
- جراحی پس از پرتودرمانی برای از بین بردن سلولهای سرطانی باقی مانده.
مطالب مشابه:
