کم خونی همولیتیک
کم خونی همولیتیک
کم خونی همولیتیک یک اختلال خونی است و معمولاً زمانی اتفاق می افتد که گلبول های قرمز خون، سریع تر از آنکه بدن بتواند آنها را با گلبول های خونی جدید جایگزین کند، تجزیه می شوند. افراد ممکن است با به ارث بردن شرایط ژنتیکی که باعث کم خونی می شوند، عفونت های خاص و داروهای خاص، به کم خونی همولیتیک مبتلا شوند. پزشکان با درمان مشکل زمینه ای، این بیماری را درمان می کنند.
کم خونی همولیتیک چه نوع کم خونی است؟
کم خونی همولیتیک انواع مختلفی دارد. این نوع کم خونی زمانی اتفاق می افتد که گلبول های قرمز خون سریع تر از حد معمول تجزیه می شوند. گلبول های قرمز خون معمولاً حدود 120 روز عمر می کنند. وقتی زودتر از این مدت تجزیه می شوند، مغز استخوان زمان کافی برای تولید گلبول های قرمز ندارد و تعداد گلبول های قرمز خون کم می شود.
سایر انواع کمخونی ممکن است زمانی رخ دهند که:
آسیب یا بیماری خاصی باعث خونریزی بیش از حد می شود که ذخیره گلبول های قرمز خون را سریعتر از آنچه بدن میتواند جایگزین کند، تخلیه میکند. عاملی بر تولید گلبول های قرمز خون تأثیر میگذارد، بنابراین بدن یا گلبول های قرمز کمتری تولید می کند یا گلبول های قرمز غیرطبیعی تولید میکند.
کمخونی همولیتیک کمتر از کمخونی ناشی از خونریزی بیش از حد یا تولید آهسته گلبولهای قرمز خون شایع است.
اگر کم خونی همولیتیک درمان نشود چه اتفاقی میافتد؟
کم خونی همولیتیک شدید می تواند منجر به بیماری های جدی قلبی، از جمله آریتمی (ریتم غیرطبیعی قلب)، کاردیومیوپاتی و نارسایی قلبی شود.
چه کسی تحت تأثیر کم خونی همولیتیک قرار میگیرد؟
انواع مختلفی از کمخونی همولیتیک وجود دارد و هر یک از این موارد ممکن است افراد را در همه گروه های سنی، نژادها و جنسیتها تحت تأثیر قرار دهد.
تفاوت بین کم خونی همولیتیک و کمخونی همولیتیک خودایمنی چیست؟
کمخونی همولیتیک خودایمنی (AIHA) زمانی رخ میدهد که سیستم ایمنی بدن گلبول های قرمز خون را با عوامل خارجی اشتباه میگیرد. بدن با تولید آنتیبادی هایی که گلبول های قرمز را از بین میبرند، واکنش نشان میدهد و باعث کم خونی می شود. عوامل مختلفی ممکن است باعث کم خونی همولیتیک شوند، از جمله بیماری های ارثی، عفونت ها و برخی داروها.
چه عواملی باعث کم خونی همولیتیک می شود؟
کم خونی همولیتیک ممکن است ناشی از بیماری های ژنتیکی باشد که بر گلبول های قرمز خون تأثیر میگذارند. همچنین در اثر عفونت های خاص یا در صورت دریافت خون از اهداکنندهای که گروه خونی او با گروه خونی فرد مطابقت ندارد، ایجاد می شود.
چه بیماری های ژنتیکی می توانند باعث کم خونی همولیتیک شوند؟
برخی از بیماری های ژنتیکی رایج عبارتند از:
کمخونی داسیشکل: بیماری ای است که در آن بدن، گلبول های قرمز با شکل غیرعادی تولید میکند. این سلول های غیرطبیعی ممکن است در رگ های خونی کوچک، طحال یا کبد گیر بیفتند و جریان خون را مختل کنند.
تالاسمی: این نوع دیگری از اختلالات خونی ژنتیکی است که باعث می شود بدن گلبول های قرمز غیرطبیعی تولید کند که به راحتی از بین میروند.
کمبود G6PD: این اختلال ژنتیکی بر آنزیمی که از گلبول های قرمز خون محافظت میکند، تأثیر میگذارد. هنگامی که سطح این آنزیم کاهش مییابد، سلول های خونی که در معرض عفونت ها یا داروهای خاص قرار می گیرند، احتمالاً از بین می روند.
چه عفونت هایی ممکن است باعث کم خونی همولیتیک شوند؟
عفونتهای مرتبط با کمخونی همولیتیک عبارتند از:
مالاریا: این بیماری زمانی اتفاق میافتد که پشههای مبتلا به انگلهای ریز مالاریا، افراد را نیش میزنند و انگلها را در جریان خون افراد باقی میگذارند. در صورت عدم درمان، مالاریا میتواند باعث کمخونی همولیتیک شود.
تب خالدار کوههای راکی: این عفونت زمانی گسترش مییابد که کنههای مبتلا به باکتری ریکتزیا ریکتزی، افراد را نیش میزنند.
بیماری هموفیلوس آنفولانزا: این عفونتها توسط باکتری H. influenza ایجاد میشوند.
ویروس نقص ایمنی انسانی (HIV): این ویروس باعث سندرم نقص ایمنی اکتسابی (AIDS) میشود.
چه داروهایی ممکن است باعث کم خونی همولیتیک شوند؟
برخی از افراد با مصرف داروهای خاص دچار کمخونی همولیتیک میشوند. همه کسانی که این داروها را مصرف میکنند، دچار کمخونی همولیتیک نمیشوند. پزشک سابقه پزشکی و مشکلات فعلی بیمار را بررسی میکند تا مطمئن شود که میتواند این داروها را مصرف کند. این داروها عبارتند از:
پنیسیلین: این آنتی بیوتیک عفونتها و سایر مشکلات جدی پزشکی را درمان میکند.
کینین: این دارو مالاریا را درمان میکند.
متیلدوپا: این دارو فشار خون بالا را درمان میکند.
سولفونامیدها: این یک داروی ضد باکتری است.
علائم کم خونی همولیتیک چیست؟
علائم همولیتیک میتوانند خفیف یا شدیدتر باشند. همچنین می توانند به طور ناگهانی ظاهر شوند یا به مرور زمان ایجاد شوند. علائم معمول عبارتند از:
یرقان: این بیماری بر پوست، سفیدی چشم و غشاهای مخاطی تأثیر میگذارد و باعث زرد شدن آنها می شود. این اتفاق زمانی میافتد که سطح بیلیروبین ناشی از تجزیه گلبولهای قرمز خون، بالا باشد.
تنگی نفس: این اتفاق زمانی میافتد که گلبول های قرمز خون کافی برای حمل اکسیژن در سراسر بدن وجود نداشته باشد.
خستگی: خستگی ناشی از کم خونی همولیتیک بر زندگی روزمره و توانایی افراد در انجام فعالیت های روزانه تأثیر میگذارد.
ضربان قلب سریع (تاکیکاردی): این بیماری به این معنی است که قلب سریعتر از حد معمول میزند و زمان کافی برای پر شدن خون ندارد و قلب نمیتواند اکسیژن مورد نیاز بدن را تأمین کند.
فشار خون پایین: فشار خون پایین میتواند یک علامت یا یک بیماری باشد.
وجود خون در ادرار (هماچوری): این میتواند علامت بیماری سلول داسی شکل باشد.
بزرگ شدن طحال یا کبد: کبد و طحال، گلبولهای قرمز خون را هنگام حرکت در بدن فیلتر میکنند. گلبول های قرمز آسیبدیده یا در حال مرگ توسط طحال و کبد گیر میفتند و سلول ها را از بین میبرند. طحال یا کبد بزرگتر از حد معمول ممکن است نشانهای از آسیب گلبولهای قرمز باشد.
آیا کم خونی میتواند یک وضعیت اورژانسی باشد؟
کمخونی حاد ممکن است نشانهای از خونریزی ناگهانی و شدید یا نشانهای از تخریب بسیار سریع گلبول های قرمز خون باشد. افرادی که کمخونی حاد دارند ممکن است علائم زیر را داشته باشند:
- ضعیف شدن
- تپش قلب سریع
- اختلال در تنفس
تشخیص و آزمایش ها
پزشکان، کم خونی همولیتیک را با موارد زیر تشخیص میدهند:
پرسیدن در مورد سابقه پزشکی، به ویژه اگر اعضای خانواده کمخونی داشته باشند.
پرسیدن در مورد عفونت خاص یا مصرف داروهای خاص که ممکن است باعث کمخونی همولیتیک شود.
انجام معاینه فیزیکی با تمرکز بر علائم و نشانههای کمخونی، زردی یا اینکه آیا طحال یا کبد بزرگ شده است یا خیر.
آزمایش هایی که کم خونی همولیتیک را تشخیص می دهند:
پزشکان معمولاً از چندین آزمایش خون برای تشخیص کمخونی همولیتیک استفاده میکنند. آنها همچنین ممکن است نمونه های خون را برای عوامل ژنتیکی که ممکن است نشانه هایی از بیماری های ارثی باشند که باعث کمخونی همولیتیک میشوند، بررسی کنند.
معمولاً، آنها آزمایش های اولیه خون را انجام میدهند تا مشخص کنند که آیا علائم شما ناشی از نوعی کمخونی است یا خیر. آزمایش شمارش کامل خون (CBC) یکی از آزمایش های اولیهای است که ممکن است انجام دهند.
CBC موارد زیر را اندازهگیری میکند:
- تعداد گلبول های قرمز، گلبول های سفید و پلاکتها
- اندازه گلبولهای قرمز
- هموگلوبین، پروتئینی در خون که اکسیژن را در سراسر بدن حمل میکند.
- هماتوکریت، که میزان فضای اشغال شده توسط گلبول های قرمز خون را اندازهگیری میکند.
آزمایش های دیگری که پزشکان ممکن است انجام دهند چیست؟
آنها ممکن است آزمایش های بیشتری را برای شناسایی نوع کمخونی تجویز کنند. در اینجا آزمایش هایی وجود دارد که پزشکان برای تشخیص کمخونی، از جمله کمخونی همولیتیک، استفاده میکنند:
آزمایش کومبس (آزمایش آنتیگلوبولین مستقیم): این آزمایش کمخونی همولیتیک خودایمنی را بررسی میکند.
تعداد رتیکولوسیتها: تعداد گلبول های قرمز نابالغ (رتیکولوسیتها) را در مغز استخوان اندازهگیری میکند. پزشکان رتیکولوسیتها را اندازهگیری میکنند تا دریابند که آیا مغز استخوان به اندازه کافی گلبول های قرمز سالم تولید میکند یا خیر.
آزمایش هاپتوگلوبین: هاپتوگلوبین پروتئینی است که بقایای تولید شده توسط گلبول های قرمز آسیب دیده را از بین میبرد. سطح پایین هاپتوگلوبین ممکن است نشانهای از گلبولهای قرمز آسیب دیده باشد.
لاکتات دهیدروژناز (LDH): آنزیمی در گلبولهای قرمز است. سطح بالای LDH ممکن است نشانهای از افزایش تخریب گلبولهای قرمز باشد.
بیلی روبین غیرکنژوگه: وقتی گلبول های قرمز خون تجزیه می شوند، بیلیروبین تولید می کنند. این آزمایش میزان بیلیروبین غیرکنژوگه را که توسط کبد پردازش نمی شود، اندازهگیری میکند. سطح بالای بیلیروبین غیرکنژوگه ممکن است نشانهای از تخریب تعداد زیادی از گلبولهای قرمز خون باشد.
اسمیر خون محیطی: پزشکان، سلول های خون را از نظر علائم ناهنجاری، از جمله اندازه و شکل، بررسی میکنند.
الکتروفورز هموگلوبین: پزشکان از این آزمایش برای تجزیه و تحلیل هموگلوبین، پروتئینی در گلبول های قرمز خون که به سلول ها کمک میکند اکسیژن را در سراسر بدن حمل کنند، استفاده میکنند.
کنترل و درمان
پزشکان، کم خونی همولیتیک را بر اساس علت بیماری و در صورت بروز علائم شدید درمان میکنند. به عنوان مثال، اگر پزشک معتقد باشد که شما کم خونی شدید دارید، ممکن است برای تثبیت تعداد گلبولهای قرمز خون شما، تزریق خون را تجویز کند. سپس بیماری زمینهای که باعث کم خونی شما شده است را تشخیص میدهند تا بتوانند این بیماری را درمان کنند.
پیشگیری
کم خونی همولیتیک ممکن است توسط عوامل مختلفی ایجاد شود که اکثر آنها را نمیتوانید کنترل کنید. به عنوان مثال، ممکن است پس از آسیب دیدگی یا به ارث بردن برخی بیماریها، به کم خونی همولیتیک مبتلا شوید. با این حال، میتوانید با صحبت با پزشک، خطر ابتلا به بیماری های جدی را کاهش دهید.
مطالب مشابه:
