کیست شبکیه پلکسوس چیست؟ علت، علائم، راه‌های تشخیص و درمان

کیست شبکیه پلکسوس چیست؟ علت، علائم، راه‌های تشخیص و درمان

کیست شبکیه پلکسوس (کیست کوروئید پلکسوس)، فضایی کوچک و پر از مایع است که در غده‌ای در مغز به نام شبکیه کوروئید ایجاد می شود. این غده در هر دو سمت چپ و راست مغز قرار دارد و مایعی که تولید می کند، مغز و نخاع را احاطه می کند تا از آسیب آنها جلوگیری کند.
این نوع کیست در برخی جنین ها ایجاد می شود و پزشک معمولاً آن را در سه ماهه دوم بارداری در سونوگرافی مشاهده می کند.

این کیست در حدود 1 تا 2 درصد از بارداری ها رخ می دهد و عموماً مشکلی ایجاد نمی کند و قبل از تولد خود به خود برطرف می شود. این کیست ها به طور مساوی در مردان و زنان مشاهده می شوند.

علل کیست شبکیه پلکسوس

بنا به دلایلی، کیست شبکیه پلکسوس می‌تواند زمانی تشکیل شود که مایع در لایه‌های سلول‌های شبکه کوروئید گیر می کنند. تشکیل این نوع کیست را می‌توان به تاولی تشبیه کرد که در زیر پوست تشکیل می‌شود. شبکه کوروئید از حدود هفته 6 بارداری شروع به رشد می‌کند. در حدود هفته 25، کیست شبکه کوروئید را می‌توان در سونوگرافی مشاهده کرد.

عوارض کیست شبکیه پلکسوس

شبکیه پلکسوس در ناحیه‌ای از مغز که در تفکر، استنتاج یا استدلال نقش دارد، قرار ندارد. این کیست هیچ تاثیری بر هوش یا رشد شناختی فرد ندارد.
وقتی به خودی خود و با رشد طبیعی سایر سیستم‌ها مشاهده می‌شود، دانشمندان آن را یک نوع طبیعی می‌نامند. این کیست هیچ اختلال یا ناتوانی در سلامت یا هوش ایجاد نمی‌کند.

کیست شبکیه پلکسوس و تریزومی 18

کیست‌های شبکه کوروئید حدود یک سوم مواقع در جنین‌های مبتلا به تریزومی 18 ایجاد می‌شوند. تریزومی 18 که سندرم ادواردز نیز نامیده می‌شود، وضعیتی است که در آن جنین به جای دو نسخه از کروموزوم 18، سه نسخه دارد.
این کروموزوم اضافی که جنین می‌تواند از والدین به ارث ببرد یا به طور تصادفی در زمان لقاح ایجاد شود، بدن انسان را به شدت آسیب می‌زند.
بسیاری از جنین‌های مبتلا به تریزومی 18 به دلیل ناهنجاری‌های اندامی تا زمان تولد زنده نمی‌مانند. نوزادانی که با این بیماری متولد می‌شوند، معمولاً دارای نقایص مادرزادی قابل توجهی هستند، از جمله:

• مشکلات قلبی
• سرهایی با شکل غیرطبیعی
• مشت‌های گره کرده
• دهان کوچک
• مشکلات تغذیه و تنفس هستند.

تنها حدود 10 درصد از نوزادان متولد شده با تریزومی 18 تا یک سالگی زنده می‌مانند و اغلب دارای معلولیت‌های ذهنی شدید هستند. طبق گزارش مرکز پزشکی دانشگاه کالیفرنیا، سانفرانسیسکو (UCSF)، تریزومی 18 نادر است و تنها در 1 از 3000 نوزاد رخ می‌دهد.
در حالی که بسیاری از جنین‌های مبتلا به تریزومی 18 کیست کوروئید نیز دارند، تنها درصد کمی از جنین‌های مبتلا به کیست کوروئید پلکسوس، تریزومی 18 نیز خواهند داشت.

تشخیص

جنینی که تریزومی 18 دارد، علاوه بر کیست کوروئید پلکسوس، ناهنجاری‌های دیگری نیز در سونوگرافی مشاهده خواهد کرد. اگر پزشک به ناهنجاری‌های دیگری که نشان دهنده تریزومی 18 است، مشکوک باشد، ممکن است آزمایش‌های زیر را برای تأیید تشخیص توصیه کند:

آزمایش آلفا فتوپروتئین:

برخی موارد، مانند محاسبه اشتباه تاریخ زایمان یا داشتن دوقلو، می‌تواند بر نتایج آزمایش آلفا فتوپروتئین (AFP) تأثیر بگذارد. این آزمایش همچنین تمایل به ارائه تعداد زیادی مثبت کاذب دارد، به این معنی که آزمایش ممکن است نشان دهد که جنین ناهنجاری دارد در حالی که اینطور نیست. آزمایش AFP نیاز به یک آزمایش خون ساده دارد و خطر کمی برای مادر یا جنین دارد یا هیچ خطری ندارد.

سونوگرافی سطح 2:

این سونوگرافی پیشرفته هیچ خطری برای سلامتی ندارد و می‌تواند نمای دقیقی و جامعی از آناتومی جنین ارائه دهد. تصویری که این روش ارائه می‌دهد ممکن است به پزشک اجازه دهد برخی از ناهنجاری‌های آناتومیکی، مانند مشت‌های گره کرده و دهان کوچک، که نشان دهنده تریزومی ۱۸ است را ببیند.

آمنیوسنتز:

آمنیوسنتز آزمایشی است که در آن از یک سوزن هدایت شده با سونوگرافی برای بیرون کشیدن مایع آمنیوتیک جهت آزمایش نقص‌های مادرزادی و شرایط ژنتیکی استفاده می‌شود. این مایع به آزمایشگاه فرستاده می‌شود تا سلول‌ها استخراج و بررسی شوند. سقط جنین یکی از خطرات آمنیوسنتز است، اما کمتر از 1 درصد از زنانی که تحت این عمل قرار می‌گیرند، نوزاد خود را قبل از تولد از دست می‌دهند.

درمان کیست شبکیه پلکسوس

کیست شبکیه پلکسوس معمولاً نیازی به درمان ندارد، زیرا 90 درصد موارد تا هفته 28 بارداری به خودی خود برطرف می‌شوند. حتی اگر کودکی با کیست شبکه کوروئید متولد شود، احتمالاً به طور طبیعی رشد خواهد کرد.
جراحی برای برداشتن کیست معمولاً برای موارد نادری در نظر گرفته می‌شود که آزمایش‌ها نشان دهد کیست در واقع یک تومور سرطانی به نام کارسینوم شبکه کوروئید (CPC) است.

کارسینوم شبکه کوروئید چیست؟

کارسینوم شبکه کوروئید یک تومور مغزی سرطانی (بدخیم) است که در بافت شبکه کوروئید تشکیل می‌شود. این بافت، فضاهای پر از مایع (بطن‌ها) را در مغز می‌پوشاند. این بافت به تولید مایع مغزی نخاعی کمک می‌کند که از مغز و نخاع محافظت می‌کند.
کارسینوم شبکه کوروئید همچنین به عنوان تومور شبکه کوروئید درجه 3 شناخته می‌شود. این تومورهای با رشد سریع، اغلب در مایع مغزی نخاعی در سراسر سیستم عصبی مرکزی پخش می‌شوند و درمان آنها را دشوار می‌کند.

علائم سرطان شبکه کوروئید

علائم و نشانه‌های سرطان شبکه کوروئید بسته به اندازه و محل تومور متفاوت است، اما ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• خستگی شدید یا خواب‌آلودگی.
• سردرد.
• تحریک‌پذیری یا بهانه‌گیری.
• حالت تهوع و استفراغ.
• بی‌حسی یا ضعف.
• تشنج.
• مشکلات بینایی مانند تاری دید یا دوبینی (دیپلوپی).

عوامل خطر

هر کسی می‌تواند به سرطان شبکه کوروئید مبتلا شود. اما این عوامل ممکن است خطر ابتلا به آن را افزایش دهند:

سندرم ایکاردی: کودکانی که با سندرم ایکاردی متولد می‌شوند، تغییرات مغزی غیرمعمولی دارند که ممکن است خطر ابتلا به تومورهای شبکه کوروئید را در آنها افزایش دهد. یک تغییر ژنی باعث این بیماری می‌شود و از طریق خانواده‌ها منتقل نمی‌شود.

سندرم لی-فرامنی: افرادی که یک بیماری ژنتیکی به نام سندرم لی-فرامنی دارند، بیشتر مستعد ابتلا به سرطان هستند. اکثر افراد تغییر ژنی را از والدین بیولوژیکی خود که باعث این بیماری می‌شود، به ارث می‌برند.

جنسیت بیولوژیکی: به دلایل ناشناخته، زنان کمی بیشتر در معرض خطر هستند.

آزمایشات تکمیلی کارسینوم شبکه کوروئید

1. تصویربرداری پیشرفته مغز:

MRI:

دقیق‌ترین روش برای بررسی ساختار مغز و بررسی اندازه، محل و ویژگی‌های تومور احتمالی.

CT Scan:

گاهی برای ارزیابی سریع یا بررسی وجود خونریزی یا تغییرات ساختاری مغز استفاده می‌شود.

2. پونکسیون کمری:

برای بررسی وجود سلول‌های سرطانی در مایع مغزی-نخاعی (CSF)، این آزمایش به ویژه زمانی انجام می‌شود که پزشک احتمال گسترش تومور به سایر بخش‌های سیستم عصبی را بدهد.

3. بیوپسی (نمونه‌برداری):

اگر توده مشکوک به سرطان باشد و تصمیم به جراحی گرفته شود، ممکن است نمونه‌ای از بافت تومور برای بررسی آسیب‌شناسی (پاتولوژی) برداشته شود تا تشخیص قطعی داده شود.

4. آزمایشات ژنتیکی یا مولکولی:

در موارد خاص، بررسی‌های ژنتیکی برای شناسایی جهش‌های خاصی که در برخی تومورها مشاهده می‌شود، انجام می‌گیرد.

درمان سرطان شبکه کوروئید

جراحان مغز و اعصاب، جراحی مغز را برای برداشتن تومورهای سرطانی و غیرسرطانی (خوش‌خیم) شبکه کوروئید انجام می‌دهند. پس از جراحی، آزمایشگاه نمونه‌های بافتی از تومور (بیوپسی) را برای بررسی سلول‌های سرطانی بررسی می‌کند.
اگر بیوپسی نشان دهنده سرطان شبکه کوروئید باشد، ممکن است موارد زیر نیز توصیه شود:

• شیمی درمانی.
• پرتودرمانی.

نتیجه گیری

در حدود 2% از سونوگرافی‌هایی که برای بررسی رشد جنین انجام می‌شوند، کیستی به نام کیست شبکیه پلکسوس را در مغز نشان می‌دهند. این کیست‌ها کیسه‌های کوچک پر از مایعی هستند که معمولاً به‌طور خودبه‌خود از بین می‌روند و در سونوگرافی‌های بعدی دیگر مشاهده نمی‌شوند.
در برخی موارد، نوزادانی که دچار اختلالات ژنتیکی خاصی مانند تریزومی 18 هستند، ممکن است این نوع کیست را داشته باشند. با این حال، مشاهده‌ی این کیست‌ها در سونوگرافی به معنای ابتلای قطعی جنین به این اختلال یا هر بیماری دیگری نیست.
پزشک با توجه به وضعیت و عوامل خطر موجود، تصمیم خواهد گرفت که آیا نیاز به انجام آزمایش‌های تکمیلی وجود دارد یا خیر.

حضوری: با مراجعه به آزمایشگاه پاتوبیولوژی اوستا از خدمات مشاوره ژنتیک بهره‌مند شوید.

مطالب مشابه:

سندرم لی-فرامنی (LFS)

رتینوبلاستوما

سندرم ادواردز (تریزومی 18)

سندرم داون (تریزومی 21)