مولتیپل میلوما اسمولدرینگ (SMM)

مولتیپل میلوما اسمولدرینگ (SMM)

مولتیپل میلوما اسمولدرینگ (SMM) یک پیش‌ساز اولیه برای یک سرطان خون نادر به نام مولتیپل میلوما است که سلول‌های پلاسما را تحت تأثیر قرار می‌دهد. این نوع سرطان پروتئین‌های خاصی تولید می‌کند که می‌توان آنها را هم در خون و هم در ادرار اندازه‌گیری کرد. این پروتئین‌ها قبل از اینکه فرد علائم سرطان را نشان دهد، ظاهر می‌شوند.

سلول‌های پلاسما چیستند؟

سلول‌های پلاسما نوعی از گلبول‌های سفید خون هستند و نقش مهمی در سیستم ایمنی بدن ایفا می کنند. سلول‌ های پلاسما آنتی‌بادی‌هایی تولید می‌کنند که پروتئین‌هایی هستند که برای مبارزه با بیماری‌های خاص طراحی شده‌اند.
دانشمندان کشف کردند که سلول‌های پلاسما، به هدایت پاسخ ایمنی به عفونت‌های ویروسی یا باکتریایی کمک می‌کنند. سلول‌های پلاسما علاوه بر ترشح آنتی‌بادی‌های بسیار اختصاصی، می‌توانند به عنوان حسگری برای کنترل پاسخ ایمنی نیز عمل کنند.
وقتی سلول‌های پلاسما به درستی عمل کنند، برای یک پاسخ ایمنی سالم حیاتی هستند. آن‌ها عوامل خارجی را شناسایی می‌کنند و واکنش بدن به عفونت را در هنگام بیماری مهار می‌کنند. سلول‌های پلاسما توسط سلول‌های B در مغز استخوان تولید می‌شوند.

مولتیپل میلوما چیست؟

در مولتیپل میلوما، سلول‌های پلاسما سرطانی می‌شوند و به سرعت شروع به تقسیم شدن می‌کنند. در نتیجه، سلول‌های بدخیم به زودی سلول‌های سالم را از بین می‌برند. این سلول‌های سرطانی می‌توانند از مغز استخوان پخش شوند و به قسمت بیرونی سخت استخوان حمله کنند. در آنجا، سلول‌ها به هم می‌چسبند و تومور تشکیل می‌دهند. وقتی تومورهای زیادی ایجاد می‌شوند، این نوع سرطان، مولتیپل میلوما نامیده می‌شود.
سرطان با رشد خود استخوان‌ها را از بین می‌برد. در نتیجه، سطح بالایی از کلسیم در جریان خون گردش می‌کند که می‌تواند منجر به آسیب کلیه شود.

علائم مولتیپل میلوما می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

• درد استخوان در کمر و دنده‌ها
• شکستگی استخوان‌ها
• تشنگی بیش از حد
• خستگی مزمن
• کاهش وزن
• تب
• تکرر ادرار
• عفونت‌های مکرر
• گیجی
• حالت تهوع
• استفراغ
• کم‌خونی ممکن است با افزایش سلول‌های پلاسما و تجمع گلبول‌های قرمز در جریان خون ایجاد شود.

درک مراحل مولتیپل میلوما

مولتیپل میلوما، مانند سایر سرطان‌ها، می‌تواند با مراحلی تعریف شود. این بیماری سه مرحله دارد که هر کدام پیشرفته‌تر از مرحله قبل هستند. پیش‌ساز مرحله 1 با نام مولتیپل میلوما اسمولدرینگ (SMM) شناخته می‌شود.

یک فرد می‌تواند چندین سال مولتیپل میلوما اسمولدرینگ (SMM) داشته باشد تا اینکه به مرحله 1 مولتیپل میلوما برسد. حتی زمانی که هیچ علامت ظاهری وجود ندارد، سلول‌های پلاسمای بدخیم پروتئین‌هایی را در بدن ترشح می‌کنند. این پروتئین‌ها را می‌توان در خون یا ادرار افرادی که در غیر این صورت هیچ نشانه‌ای از بیماری نشان نمی‌دهند، اندازه‌گیری کرد.

ممکن است ضایعاتی روی ستون فقرات افراد مبتلا به مولتیپل میلوما اسمولدرینگ (SMM) وجود داشته باشد. یک مطالعه نشان داد که نظارت منظم بر این تومورها با اسکن MRI می‌تواند پیشرفت بیماری را تشخیص دهد.

افراد مبتلا به مرحله 1 بیماری، سلول‌های سرطانی بسیار کمی دارند. آنها ممکن است فقط کمی کم‌خون باشند و سطح کلسیم خونشان طبیعی باشد. بنابراین، اشعه ایکس فقط یک ناحیه آسیب استخوانی را نشان می‌دهد.

در مرحله 2، سلول‌های سرطانی بیشتری همراه با سطوح بالاتر کلسیم در خون و کم‌خونی رو به وخامت قابل تشخیص هستند.

معیارهای تعریف مرحله 3 مولتیپل میلوما شامل موارد زیر است:

• کم‌خونی شدید
• مقادیر زیاد پروتئین در ادرار
• حداقل سه ناحیه آسیب استخوانی
• میزان بالای کلسیم در جریان خون

علائم مولتیپل میلوما اسمولدرینگ (SMM)

مولتیپل میلوما اسمولدرینگ معمولاً بدون علامت است، یعنی شما هیچ نشانه یا علامتی که نشان دهد به این بیماری مبتلا هستید، احساس نخواهید کرد. اصلی‌ترین نشانه این بیماری، وجود پروتئین میلوما (M-protein) در خون است که تنها از طریق آزمایش خون قابل تشخیص است.

اکثر افراد زمانی متوجه بیماری خود می‌شوند که در آزمایش‌های روتین خون، نتیجه نشان‌دهنده وجود مولتیپل میلوما باشد. (پروتئین M یک آنتی‌بادی غیرطبیعی است که توسط سلول‌های پلاسما سرطانی تولید می‌شود.)

در مراحل اولیه، مولتیپل میلوما ممکن است علائمی ایجاد نکند، بنابراین تشخیص آن معمولاً اتفاقی است. وقتی بیماری پیشرفت کند و علائم ظاهر شوند، این علائم ممکن است شامل عفونت‌های مکرر، درد استخوان، مشکلات کلیوی و کم‌خونی باشد که این موارد نیز ممکن است باعث انجام آزمایش و تشخیص بیماری شود.

علت مولتیپل میلوما اسمولدرینگ (SMM) چیست؟

محققان می‌دانند که سلول‌ها و پروتئین‌های پلاسمای غیرطبیعی نشانه‌هایی از مولتیپل میلوما اسمولدرینگ (SMM) و مولتیپل میلوما (MM) هستند. آنها مطمئن نیستند چه عللی باعث ایجاد تغییری می‌شود که سلول‌های پلاسمای طبیعی را به سلول‌های غیرطبیعی تبدیل می‌کند. آنها در حال بررسی برخی از علل احتمالی هستند:

جهش‌های ژنتیکی: محققان در حال بررسی ارتباط بین جهش یا تغییر آنکوژن‌ها (سلول‌هایی که رشد را تقویت می‌کنند) و مولتیپل میلوما و مولتیپل میلوما اسمولدرینگ (SMM) هستند.

سن: بیشتر تشخیص‌ها بین سنین 50 تا 70 سال اتفاق می‌افتد.

جنسیت: مردان کمی بیشتر از زنان به این بیماری مبتلا می‌شوند.

عوارض احتمالی

اگرچه SMM در ابتدا علائم ندارد، اما با گذشت زمان و افزایش سطح پروتئین M در خون، احتمال بروز عوارض جدی وجود دارد:

اختلالات استخوانی: اگر SMM به میلومای فعال تبدیل شود، خطر آسیب به استخوان‌ها بسیار زیاد است. حدود 85 درصد بیماران مبتلا به میلوما دچار نوعی اختلال استخوانی مانند ضایعات استئولیتیک یا پوکی استخوان می‌شوند. مهره‌ها، لگن و قفسه سینه شایع‌ترین نواحی آسیب‌دیده هستند.

آسیب کلیوی: افزایش زیاد پروتئین M می‌تواند باعث فشار بر کلیه‌ها شود. این مشکل با تجمع کلسیم بیش از حد که در میلومای فعال رخ می‌دهد، تشدید می‌شود. در نتیجه، کلیه‌ها قادر به فیلتر کردن صحیح مواد زائد خون نبوده و ممکن است دچار نارسایی کلیه شوند.

آسیب عصبی: نوروپاتی محیطی، که باعث بی‌حسی یا سوزن‌سوزن شدن دست‌ها و پاها می‌شود، یکی از عوارض رایج مرتبط با پروتئین M است.

ضعف سیستم ایمنی: با اینکه سطح آنتی‌بادی‌ها بالا است، این آنتی‌بادی‌ها عملکرد درستی ندارند و سلول‌های سالم را تحت تأثیر قرار می‌دهند. این امر موجب تضعیف سیستم ایمنی و افزایش احتمال عفونت‌های مکرر می‌شود.

تشخیص

دانشمندان نمی‌دانند چه عللی باعث ایجاد SMM یا مولتیپل میلوما می‌شود. آنها معتقدند که سن یک عامل خطر است، زیرا بیشتر افرادی که به آن مبتلا می‌شوند بالای 65 سال سن دارند و همچنین احتمال تشخیص در مردان نسبت به زنان بیشتر است.

حتی در مرحله پیشرفت، مولتیپل میلوما را می‌توان با آزمایش خون تشخیص داد. اگر فردی SMM داشته باشد، آزمایش نشان می‌دهد که سلول‌های سرطانی نوع خاصی از پروتئین را تولید می‌کنند. بسته به نتایج آزمایش، پزشک ممکن است بیوپسی مغز استخوان را برای بررسی سلول‌های بدخیم تجویز کند. آزمایش‌های دیگری نیز ممکن است انجام شود. این آزمایش‌ها عبارتند از:

1. آزمایش‌های خون

اندازه‌گیری پروتئین مونوکلونال (M protein): برای تعیین میزان پروتئین غیرطبیعی در خون.

الکتروفورز پروتئین سرم و ایمونوفیکسو: برای تشخیص و تعیین نوع پروتئین مونوکلونال.

سطح فری لایت چین (Free Light Chains): بررسی نسبت کلامپ‌ها که در میلوما تغییر می‌کند.

آزمایش‌های عملکرد کلیه و کلسیم خون: بررسی عملکرد کلیه و سطح کلسیم خون که در میلوما ممکن است مختل شود.

آزمایش ادرار: جمع‌آوری ادرار 24 ساعته، که در زمان تشخیص و مجدداً پس از دو تا سه ماه انجام می‌شود.

2. نمونه‌برداری و آزمایش مغز استخوان

بیوپسی مغز استخوان: ارزیابی درصد سلول‌های پلاسما در مغز استخوان و بررسی وجود سلول‌های غیرطبیعی.

فلوسیتومتری: برای تعیین دقیق نوع و میزان سلول‌های پلاسما غیرطبیعی.

3. آزمایش‌های تصویربرداری

اشعه ایکس اسکلتی: بررسی وجود ضایعات استخوانی.

MRI یا CT اسکن: در صورت نیاز برای بررسی دقیق‌تر ضایعات استخوانی یا نواحی مشکوک.

اسکن PET-CT: برای ارزیابی فعالیت متابولیک ضایعات استخوانی و بافتی.

4. آزمایش‌های ژنتیکی و مولکولی

توالی‌یابی ژنوم: بررسی جهش‌های ژنتیکی که ممکن است پیش‌آگهی بیماری را تحت تأثیر قرار دهند.

فلوسایتومتری و FISH (Hybridization Fluorescence in situ): برای شناسایی ناهنجاری‌های کروموزومی در سلول‌های پلاسما.

گزینه‌های درمانی

افرادی که مبتلا به SMM تشخیص داده می‌شوند ممکن است نیازی به درمان فوری نداشته باشند. پزشک نظارت دقیق را برای هرگونه نشانه‌ای از پیشرفت توصیه می‌کند. اگر به مرحله 1 مولتیپل میلوما تبدیل شود، درمان معمولاً شامل شیمی‌درمانی و گاهی اوقات پرتودرمانی است.
در مراحل اولیه مولتیپل میلوما، پیوند مغز استخوان ممکن است یک گزینه باشد. مغز استخوان بیمار قبل از اینکه فرد تحت شیمی‌درمانی با دوز بالا قرار گیرد، برداشته می‌شود. پس از آن، مغز استخوان سالم پیوند زده می‌شود.

نتیجه گیری

مولتیپل میلوما اسمولدرینگ (SMM) یک وضعیت پیش‌سرطانی است که ممکن است به سرطان خون به نام مولتیپل میلوما فعال تبدیل شود و مشکلات جدی مانند آسیب کلیه، اختلالات استخوانی و ضعف سیستم ایمنی ایجاد کند.
پزشکان بر اساس نتایج آزمایش‌های آزمایشگاهی، احتمال پیشرفت SMM به میلوما را ارزیابی می‌کنند. افرادی که در گروه پرخطر قرار دارند معمولاً درمان را برای پیشگیری یا به تأخیر انداختن میلومای فعال شروع می‌کنند. این درمان‌ها شامل داروهای شیمی‌درمانی یا داروهای جدید ضدسرطان هستند.

حضوری: با مراجعه به آزمایشگاه پاتوبیولوژی اوستا از خدمات مشاوره ژنتیک بهره‌مند شوید.

مطالب مشابه:

میلوما بدون ترشح (Non-secretory Myeloma)

مولتیپل میلوما

پلاسماسیتوم خارج‌مغز استخوانی (EMP)

پلاسماسیتوما (Plasmacytoma)