سرطان تیروئید
سرطان تیروئید
سرطان تیروئید در غده ای کوچک و پروانه ای شکل در پایین گردن ایجاد می شود. این غده هورمون هایی تولید می کند که متابولیسم (نحوه استفاده بدن از انرژی) را تنظیم می کنند. هورمون های تیروئید همچنین به کنترل دمای بدن، فشارخون و ضربان قلب کمک می کنند. این بیماری، نوعی سرطان غدد درون ریز است که عموماً قابل درمان است و میزان بهبودی عالی دارد.
همچنین زنان سه برابر بیشتر از مردان در معرض ابتلا به این بیماری هستند. این بیماری معمولاً در زنان 40 و 50 ساله و مردان 60 و 70 ساله تشخیص داده میشود. حتی کودکان نیز میتوانند به این بیماری مبتلا شوند.
انواع سرطان تیروئید
پزشکان این بیماری را بر اساس نوع سلول هایی که سرطان از آنها رشد می کند، طبقه بندی می کنند که عبارتند از:
پاپیلاری: تا 80 درصد از کل سرطان های تیروئید از نوع پاپیلاری هستند. این نوع سرطان به آرامی رشد می کند. اگرچه نوع پاپیلاری اغلب به غدد لنفاوی گردن گسترش پیدا می کند، اما این بیماری به خوبی به درمان پاسخ می دهد. سرطان پاپیلاری تیروئید بسیار قابل درمان و به ندرت کشنده است.
فولیکولار: سرطان فولیکولار تیروئید تا 15 درصد از تشخیص سرطان های تیروئید را تشکیل می دهد. این سرطان بیشتر احتمال دارد به استخوان ها و اندام ها مانند ریه ها گسترش یابد. درمان سرطان متاستاتیک، ممکن است کمی دشوار باشد.
مدولاری: حدود 2 درصد از سرطان های تیروئید از نوع مدولاری هستند. یک چهارم از افراد مبتلا به این نوع بیماری، سابقه خانوادگی دارند. یک ژن معیوب (جهش ژنتیکی) ممکن است باعث این سرطان شود.
آناپلاستیک: این سرطان تهاجمی تیروئید، سخت ترین نوع برای درمان است. این بیماری می تواند به سرعت رشد کند و اغلب به بافت های اطراف و سایر قسمت های بدن گسترش یابد. این نوع سرطان حدود 2 درصد از تشخیص سرطان های تیروئید را تشکیل می دهد.
مراحل سرطان تیروئید چیست؟
پزشکان از یک سیستم مرحله بندی برای تعیین میزان گسترش این بیماری استفاده می کنند. به طور کلی، وقتی سلول های سرطانی در تیروئید متاستاز می دهند، ابتدا به ساختارهای مجاور و غدد لنفاوی گسترش می یابند، سپس، سرطان می تواند به غدد لنفاوی، اندام ها و استخوان ها گسترش پیدا کند.
مراحل از 1 تا 4 متغیر است. به عبارتی ساده، هرچه عدد بالاتر باشد، سرطان پیشرفته تر است.
علائم و علل سرطان تیروئید
شما یا پزشکتان ممکن است هنگام معاینه یک توده یا زائده در گردن خود به نام ندول تیروئید احساس کنید. اکثر ندول ها خوشخیم (غیر سرطانی) هستند. فقط حدود 3 مورد از 20 ندول تیروئید سرطانی (بدخیم) میشوند.
سایر علائم عبارتند از:
- مشکل در تنفس یا بلع.
- گرفتگی صدا
- تورم غدد لنفاوی در گردن.
نشانههای گسترش سرطان تیروئید چیست؟
اگر سرطان به سایر نواحی بدن متاستاز داده باشد، ممکن است علائمی مانند موارد زیر مشاهده شود:
- خستگی
- عدم اشتها
- حالت تهوع و استفراغ
- کاهش وزن بی دلیل
چه عللی باعث سرطان تیروئید میشود؟
متخصصان مطمئن نیستند که چرا برخی از سلولها، سرطانی میشوند و به تیروئید آسیب وارد میکنند. عوامل خاصی مانند قرار گرفتن در معرض اشعه، رژیم غذایی کم ید و ژنهای معیوب میتوانند خطر این بیماری را افزایش دهند. سایر عوامل خطر عبارتند از:
- بزرگ شدن تیروئید (گواتر)
- سابقه خانوادگی بیماری تیروئید یا سرطان های تیروئید
- تیروئیدیت (التهاب غده تیروئید)
- جهشهای ژنی که باعث بیماری های غدد درونریز میشوند، مانند نئوپلازی چندگانه غدد درونریز نوع 2A (MEN2A) یا سندرم نوع 2B (MEN2B).
- مصرف ید کم
- چاقی (شاخص توده بدنی بالا)
- پرتودرمانی برای سرطان سر و گردن، به ویژه در دوران کودکی
- قرار گرفتن در معرض ذرات رادیواکتیو ناشی از سلاحهای هستهای یا حادثه نیروگاه.
تشخیص و آزمایش ها
اگر ندول تیروئید بزرگ شود یا علائم دیگری نیز مشاهده شود، پزشک ممکن است یک یا چند مورد از این آزمایش ها را تجویز کند:
آزمایش خون: آزمایش خون تیروئید، سطح هورمونها را بررسی میکند و عملکرد صحیح تیروئید را ارزیابی میکند.
بیوپسی: در طول بیوپسی آسپیراسیون با سوزن ظریف، پزشک سلولهایی را از تیروئید خارج میکند تا سلولهای سرطانی را آزمایش کند. روش بیوپسی میتواند تعیین کند که آیا سلولهای سرطانی به غدد لنفاوی گسترش یافتند یا خیر. همچنین پزشک ممکن است از فناوری سونوگرافی برای هدایت این روشهای بیوپسی استفاده کند.
اسکن ید رادیواکتیو: این آزمایش میتواند سرطان را تشخیص دهد و تعیین کند که آیا سرطان گسترش پیدا کرده است یا خیر. بیمار قرصی حاوی مقدار معینی ید رادیواکتیو (رادیواید) را میبلعد. طی چند ساعت، غده تیروئید، ید را جذب میکند. سپس، پزشک از یک دستگاه مخصوص برای اندازهگیری میزان تابش در غده استفاده میکند. مناطقی که رادیواکتیویته کمتری دارند برای تأیید وجود سرطان به آزمایش بیشتری نیاز دارند.
اسکن های تصویربرداری: اسکن ید رادیواکتیو، توموگرافی کامپیوتری (CT) و توموگرافی انتشار پوزیترون (PET) میتوانند سرطان و گسترش آن را تشخیص دهند.
کنترل و درمان
درمان های سرطان تیروئید به اندازه تومور و میزان گسترش سرطان بستگی دارد.
درمانها عبارتند از:
جراحی: جراحی رایجترین درمان سرطان تیروئید است. بسته به اندازه و محل تومور، جراح ممکن است بخشی از غده تیروئید (لوبکتومی) یا تمام غده (تیروئیدکتومی) را بردارد. جراح همچنین هرگونه غدد لنفاوی مجاور را که سلولهای سرطانی در آن گسترش یافتند، برمیدارد.
درمان با ید رادیواکتیو: در این روش درمانی، بیمار یک قرص یا محلول حاوی دوز بالای یُد رادیواکتیو مصرف میکند؛ مقداری که بسیار بیشتر از دوز مورد استفاده در تصویربرداریهای تشخیصی است. یُد رادیواکتیو عمدتاً توسط غده تیروئید جذب میشود و سلولهای تیروئیدی، از جمله سلولهای سرطانی کوچک را تخریب میکند. از آنجایی که تیروئید بیشترین میزان یُد را به خود جذب میکند، سایر بخشهای بدن تنها مقدار ناچیزی از پرتو را دریافت میکنند.
پرتودرمانی: پرتودرمانی سلولهای سرطانی را از بین میبرد و از رشد آنها جلوگیری میکند. در روش پرتودرمانی خارجی از دستگاهی برای رساندن پرتوهای قوی انرژی مستقیماً به محل تومور استفاده میکند. پرتودرمانی داخلی (براکیتراپی) شامل قرار دادن دانههای رادیواکتیو در داخل یا اطراف تومور است.
شیمی درمانی: داروهای شیمیدرمانی داخل وریدی یا خوراکی سلولهای سرطانی را از بین میبرند و رشد سرطان را متوقف میکنند. تعداد بسیار کمی از افراد مبتلا به این سرطان به شیمیدرمانی نیاز پیدا میکنند.
هورمون درمانی: این درمان، ترشح هورمونهایی را که میتوانند باعث گسترش یا عود سرطان شوند، مسدود میکند.
عوارض سرطان تیروئید چیست؟
این بیماری میتواند به سایر قسمتهای بدن مانند کبد، ریهها یا استخوانها گسترش یابد. تشخیص و درمان در مراحل اولیه، خطر متاستاز را کاهش میدهد.
این بیماری حتی پس از درمان نیز میتواند عود کند. از آنجا که این سرطان به آرامی رشد میکند، ممکن است تا 20 سال طول بکشد تا دوباره عود کند. عود در 30٪ موارد سرطان تیروئید رخ میدهد.
بارداری و سرطان تیروئید
سرطان تیروئید دومین سرطان شایع پس از سرطان سینه در دوران بارداری است. تقریباً 10٪ از سرطانهای تیروئید در دوران بارداری یا در سال اول پس از زایمان ایجاد میشوند. متخصصان معتقدند نوسان سطح هورمونها در دوران بارداری ممکن است باعث ایجاد سرطان شود.
اگر در دوران بارداری تشخیص سرطان برای شما داده شود، پزشک میتواند گزینههای درمانی را بررسی کند. بسته به نوع و شدت سرطان، پزشک ممکن است توصیه کند که درمان تا پس از زایمان به تعویق بیفتد. اگر درمان قابل تعویق نباشد، اکثر افراد میتوانند با خیال راحت تحت عمل جراحی برای برداشتن غده سرطانی قرار گیرند. در دوران بارداری یا شیردهی، نباید آزمایشها یا درمانهای تشخیصی رادیواکتیو انجام دهید.
بهبودی پس از درمان سرطان تیروئید چقدر طول میکشد؟
بهبودی به عوامل مختلفی از جمله سن، اندازه و مرحله تومور تیروئید و نوع درمانی که دریافت کردهاید، بستگی دارد.
مطالب مشابه:
